جیددی- فولکلوریک تورکچه ناغیل

 

جیدی ناغیل

جیددی - فولکلوریک تورکچه ناغیل

یازان : محمد خسروی

توضیح : داستانی فولکلوریک ترکی خراسانی قوچان بنام"جیددی " که در کودکی برایمان تعریف می کردند که این آدم چگونه از چنگ جادوگر بچه خوار نجات پیدا کرد. جیددی کنایه از آدم زرنگ و زیر کار درو می باشد.

جیددی(جیرتدان) بیر ارینگج (تنبل) چاغا(اوشاق) ‌ایدی. بیر گون دوستلارییلا بیرلیكده اودون ییغماغا گئدرلر. آما جیرتدانین ارینگج اولوب گئجیك‌مه‌یینه گؤره گئجه‌نین قارانلیغین‌دا یوللارینی ایتیریب، بیر دئو ائوینه یتیشرلر.....

 

بئیری باردو بئیری یوخودو. خدای دان باشغا هیچ کیم یوخودو. بئیر ائویدا (درخانه ای) بئیر اوغلان باردو کی اونا جیددی دئیردیلن (یک پسربچه ای بنام جیددی بودو این پسر بچه خیلی تنبل و از زیر کاردررو بود)

 

بو جیددی چوخ تنبلیدی و هیچ ایش گورمیدی. بئیرگون آناسی دئیدی: جیددی جان ادونوموس (هیزممان) بولوددو. گئد ادون یئغماغا. جیددی دئیدی: منین چئن قورداق(قورغا) قوور ( گندم برشته کن) تای من گئدیم اودونا. آناسی قورداق قویورار بئیرر جیددیه. جیددی گئدر یولداشلارونون یانونا (جیددی برای کارکشیدن رفت پیش دوستانش).

 

دئیر : یولداشلا گلین قورداق بئیرم یین (بیاین گندم بدم بخورید) گره ی گئده ک ادون یغماغا (ولی بایدبریم هیزم چینیم). اولا قبول ائدیللان و یولا دوشدولان گئتدیلان چوله. یولداشلا دئدولان: جیددی گل ادون یئغ. دئیدی: به سیز منیم قورداق لارومو ییوایس منی چئن همده ادون یئغین. (   دوستانش گفتند: جیددی بیا هیزم جمع کن. گفت: به گندم هایم را خوردیدحالا برایم هیزم جمع کنید ).

 

یولداشلارجیددی چئن همده ادون یئغدولان و ادونلارونو باغلادولان. گئنم دئیدلن جیددی گل ادون لارین باغلا (بیا هیزم هایت را ببند). جیددی دئیدی: به منین بوقدای لارو مو یوایس گره ک منین چئن هم باغلایایس (گندم هایم راخوردید بایدبرای من هم هیزم هایم را ببندید). یولداشلا جیددی نین ادون لارو نو هم باغلادولان دئیدلن: جیددی گل ادون لارین گئتر گئدی (بیا هزم هایت را پشت کن بریم). دئیدی به منین بوقدایلاریمی یوایس گئره ک منی ادونلارومو هم کترنیس(باید هیزم های مرا هم پشت کنید).(بچه ها هیزم های جیددی را هم به نوبت پشت کردند تا بیاورند)

یولادوشدولان ولی گئجه دوشدو قارانقولوق اولدو (شب و تاریک شد) یولو ائیتیردولان و دوشدولان قارایولا. آز گئتدیلان چوخ گئتدولان تا اوزاق دان بیر ایشیقلیق گئوردولان.(جیددی و همراهان راه راگم کردند تا از دور یک روشنایی دیدند که از کلبه ای می درخشد.)

یولداشلا دئیدولان: جیددی گل گئتمه بو کلبه یا (بیا به این کلبه نرویم) بو جادوگرین ائوی دور. اما جیددی که چوخ قورخمیردی قولاخ ویرمدی گئتدی ائوین قاپوسونو چالدی.(جیددی که نترس بود گوش نداد و همرهان رفتند نزدیک کلبه و در زدند که جادوگر در را باز کرد)

 

جادوگر قاپونو آچدی دئیدی: سیز کیم سیز. جیددی دئیدی: من جیددیم بو یولداشلارنان گئیدودیک ادونا آخشام دوشدو یولو ائیتیردیک. بو گئجه بیزه یئر ویرر سن (راه گم کردیم امشب به ما جا می دهی). جادوگر کی چاغالارین( اوشاق لارین) اتینئ چوخ ایستیدیر (از خوراک گوشت بچه ها خوشش می آمد) خوشحال اولدو و دئیدی: چوخ خوش گلدینیز. گلین ائویا. بویوروین کلبه سیزینکی دیر (شروع کرد به تعارف تا بچه ها را کشید داخل خانه) و بوخارینه اودلادو تا اوشاقلا قیزین سی لن (جادوگر بچه ها را تعارف کرد تا داخل خانه اش شوند و بخاری را روشن کرد تا بچه ها گرم شوند).

جیددی ائله یولداشلارو دئیدلان ای قوجا بئیز آجک اگر اولار کی بیزین چین یئملی گئترین تا بئیزییک و یاتاک. جادوگر کی اولدان ایستیردی جیددی ائله یولداشلارو یات سولان تیز گئیتدی یئملی گئتیردی. جیددی ائله یولداشلارو یئیدیلن و چیراغ لارو ایچیردیلن و یاتدولان (جیددی و همراهانش پس از خوردن خوراکی داخل رختخواب ها شدند تا بخوابند و جادوگرهم چراغ ها راخاموش کرد).

 

تامام بئیری قیزی یئردا یوخویا دوشدولان بئیر ساعات دان سونرا جادوگر سسلندی کی کئیم یاتوخ کئیم اویاخ. جیددی دئیدی: تامام بئیری یاتوخ جیددی اویاخ!( ساعاتی بعد جادوگر صدا زد کی خوابه کی بیدار. جیددی گفت: همه خوابند و جیددی بیدار!).

جادوگر دئیدی: جیددی نئمنه ایستیه کی یاتمیه (جیددی چی می خواد که نمی خوابه). جیددی دئدی کی هر گئیجه منینم آنام منین چئن بو واخت لا کبابچلو  گئتریرردی من یئییدیب و یاتایدم. جادوگر تئیزگینه جادو ائتمیش بیئر دست چلو ائله کباب جیددی چین حاضر اله میش. (جادوگر با جادو برای جیددی چلوکباب حاضر نمود تا جیددی بخورد و بخوابد).

 

جیددی چلوکبابو یئدی گئنم یاتدو. بئیر مودت دان سونرا جادوگر سسلدی کی کئیم یاتوخ کئیم اویاخ. جیددی جاواب ویردی کی تامام بئیری یاتوخ جیددی اویاخ. جادوگر عصبانی اولدو کی جیددی نمنه ایستیه. جیددی دئیدی کی هر گئیجه آنه سی جیددی چئن آش پیشریبدی یئیدیم سونرا یاتیدیم. جادوگر جادونن آش حاضیر ائله دی(جادوگر با جادو برای جید دی آش رشته حاضر کرد).

جیددی آش رشتنی ایچدی و گئنم یاتددی. بئیر مودت دان سونرا جادوگر سسلدی کی کئیم یاتوخ کئیم اویاخ. جیددی جواب وئیردی که تامام بئیری یاتوخ جیددی اویاخ. جادوگر دئیدی جیددی نمنه ایستیه (جیددی چی می خواد) جید دی دئدی: هر گئجه جیددی نی آنه سی اونی چین چلو ائله تویوق پیشریدی جیددی ییدی یاتیدی. جادوگر چوخ عصبانی اولدو و جادونن چلو تویوق حاضیر اله دی(جیددی گفت مادرش هرشب برای جیددی چلو مرغ درست می کرد و جیددی می خورد و می خوابید ).

 

 

جیددی چلو تویوق یئیندان سونرا فیکرلندی کی اولماس تا سحر چاقیه جان جادوگر مشغول ائیله سین (فهمید نمی تواند تا صبح جادوگر را علاف کند تا همراهانش خورده نشوند) بئیر فیکر گلدی سوراغینا کی بو سری جادوگری ائویدان چوخارسین قره نخوددا گوندرسون تا بولا باشار سولان قاچ سولان (فکری کرد که جادوگر را بفرستد سراغ نخود سیاه تا بتواند با دوستانش فرار کند چرا که صبح نزدیک بود). جادوگر سسلندی کی کئیم یاتوخ کئیم اویاخ جیددی دئیدی تامام بیئری یاتوخ جیددی اویاخ. جادوگر دئدی کی بو جیددی آتایانان نمنه ایستیه کی هیچ یاتمیا (جیددی پدرسوخته چی می خواد کی هیچ نمی خوابد). جیددی جواب وئیردی کی هر گئجه آنه م بو واخت لا غربیل سنگبیز چوره ک منی چئن بولاق دان سو گئتریدی من ایچیدیم و سورا یاتایدیم. جادوگر تئیز غربیله گئتردی گئتدی بولاغین(چشمنین) باشونا. هر نمه سو سالیدی غربیله سو قالمیدی تامام توکولدو (با الک رفت سر چشمه تا آب بیاورد وهرچه آب داخل الک می کرد پر نمی شد). (جادوگر باغربیل وسیله ای که از پوست حیوان درست می شود برای الک کردن گندم بکار می رود رفت آب بیاورد).

جادوگر گئدان دان سونرا جیددی یولداشلارو نو اویات دوردو کی یولداشلا تیز تورین قاچاک کی جادوگر اگر قاییدسون تامام بئیری میزی یئییر (اگر جادوگر برگردد همه مارا می خورد). جیددی جادوگرین قیزینی گئتردی اوز یریندا قویدو (جیددی دختر جادوگر را آورد گذاشت سر جای خودش که خوابیده بود) و سونرا یولداشلارونا دئیدی سیز قاچین گئدین من گئره ک موندا دوروم. و جیددی یوخاردا جادوگرین رفیندا قیم اولدو (جیددی در خانه ماند و رفیق هایش را فرستاد تا فرار کنند و خوددر رف خانه قایم شد).

 

او طرفدان جادوگر بئیر کلله کلنجار اولدو تا غربیل نن سو گئتیرسن باشارمادو ناراحت و عصبانی قاییدی اویا کی های جیددی یوخودا هم اولاین سنی ییرم اویاخ هم اولاین سنی ییرم تای گلدی جیددی نی انونا دئیدی جیددی سن اویاخ سن یا یاتوای. گورر جواب گلمدی توتار اونو ییماغا (می بیند جوابی نیامد شروع کرد به خوردن). های ییر دئیر بو جیددینی هایرودو جیددی رف دان جواب ویرر ایاق دو های جادوگر ییر دئیر بو جیددینی هایرودو جیددی جواب ویرر قارنودو. (هی جادوگر دختر ش را می خورد ومی گفت این کجای جیددی است وجیددی هم از رف می گفت مثلا پای جیددی است شکم جیددی است )

 

آنجاق یتیرر باشا گورر کی ای وای بو جیددی ده گیلدی بو اوز قیزیدیر (دید وای این که دخترشه). جیددی هم رف دان دینگلی یریره و قاچار و جادوگر مینه ر سپورگه سینه (سوار جاروش شد) و جیددی نین دالندان قویلادو کی بیردان دگدی درختا و نابود اولدو و جیددی هم رفیق لارینن سالم و سلامت یتیر دولان ائوی لارونا (جادوگر سوار جاروش شد و دنبال جیددی کرد که دربین راه خورد به درختی و جیددی و همرهان سلامت به خانه هایشان رفتند )

تا داستانی دیگر خدا نگهدار