یکی از دلایلی که رسم و رسومات خوب یا بد غربی ها وارد فرهنگ ما می شود عدم شناخت خودمان از پتانسیلهایی است که داریم. آنچه که خود بهترین و با مفهوم ترینش را داریم اما نمی دانیم. هیچکداممان هم گناهی نداریم. واقعا در کدام برنامه تلویزیونی یا کدام نشریه در مورد سونای صبحت شده است. کدام پدر و مادری در این مورد با جوانان و نوجوانان خود صبحت کرده اند و یا به بیان بهتر با این قضیه اشنا هستند؟ قبول داریم که قدرت رسانه غربی و نژادپرست بیشتر است اما اصلی ترین قدرت آنها جهل و نادانی ما می تواند باشد. ما منکر زیبایی های والنتاین نیستیم و حتی والنتاین را غنیمتی برای مستحکم تر کردن عشق و دوستی میدانیم اما ترحیح میدهیم که در اولویت اول از آنچه داریم استفاده کنیم. شاید بدانید که در اغلب کشورهای دارای تمدن مانند ژاپن روز عشق خاص آن كشور وجود دارد و هر ساله گرامی داشته میشود.
در ادامه این مقاله میتوانید با این روز خاص كه والنتاین ترکان محسوب میشود آشنا شوید. قدم اول آشنایی است.

سونآی چیست؟


سون آی یك رسم دیرینه است. رسمی اسطوره ای و افسانه وار كه حتی قبل از ظهور اسلام تا به امروز پاس داشته است. گرچه به مرور زمان كم رنگ تر شده اما هنوز هم حداقل روستاهایی هستند كه این رسم را برپا می دارند. همانطور كه از اسمش برمیاید باید ربط كاملی به ماه داشته باشد. معمولا اغلب افسانه ها و اسطوره ها در فرهنگ ما آذربایجانی هاو كلا تورك ها به ماه مربوط است. ماه در اسامی، اعیاد، و رسومات ما به طور كامل رخنه كرده و زیبایی افسانه وی به آنها داده است.
سون آی شبی ازسال است كه به اصطلاح به آن اعتدال پاییزی گفته میشود. شبی كه روز و شب برابر میشوند و ماه كامل میشود. این شب تقریبا شب آخر تابستان است. البته ممكن است جند روز زودتر یا دیرتر باشد همه اینها بستگی به كامل شدن ماه دارد. اما به هر حال میتوان شب آخر تابستان را سونای نامید كه روز عشق در آذربایجان محسوب میشود.
در اصل این شب مشابهات زیادی با جشن برداشت محصول در كشورهای غربی دارد و در روستاها نیز به نوعی برای برداشت محصول استفاده میشود اما همانگونه كه در كشور ما معمولا جشنهای باستانی محكوم به فنا شده اند این روزنیز هرساله بیشتر و بیشتر به سوی نابودی رفته است. در روستاها در این شب بازیهای خاصی انجام میشود معمولا جوانان روستا با صدایی خاص كه به (آواوا) مشهور است همه را به میدان روستا و برای شروع بازی دعوت میكردند.
دراین شب خاص ماه و خورشید در زاویه ی 180 درجه قرار گرفته و هنگام غروب دقیقا برروی هم قرار میگیرند. البته این دیدار خیلی به سرعت اتفاق میافتد و زیاد به طول نمی انجامد. این موضوع تا ابد ادامه دارد. از قدیم این اتفاق به یك نوع عشق تشبیه شده است. عشق ماه به خورشید. عشقی كه تمامی ندارد و ابدی محسوب میشود درست مانند عشقهایی كه در داستانهای فولكلور آذربایجان همانند اصلی-كرم وجود دارد. عشقی كه حتی با سوخته شدن نیز تمامی نمی پذیرد. طبق این افسانه عشق این دو عاشق تمامی ندارد و تا ابد تكرار میشود و ادامه میابد. همه این موارد و عناصر در داستانهای دیگر ما همانند كوراوغلی نیز صادق هستند.

چه میتوانیم بكنیم؟
همان كارهایی كه در والنتاین انجام میدهیم میتوان در سونای نیز انجام گیرد.  نباید انتظار داشته باشیم كه فعلا بازیهای مخصوص آن روز همان طور كه در گذشته بوده، انجام گیرد. هر هدایایی باشد كه رنگ بوی عشق نیز داشته باشد . این هدایا میتواند از شمع، گل، عروسك و صنایع دستی گرفته تا یك كتاب متغییر باشد. اگر بتوانید چیزی پیدا كنید كه نشانی از ماه كامل داشته باشد كه سنگ تمام میشود. كلا چیزهایی كه رنگ و بویی از ماه داشته باشند متناسب تر هستند. هدیه بهانه ای برای مناسب است برای گرامی داشت این روز و معرفی آن به دیگران از طریق ارسال اس ام اس و غیره.