آداب و سنن، موسيقي، پوشاك و صنايع دستي متنوعي مانند منبت وساخت ساز موسيقي و زيورآلات علاوه بر جذابيتي كه براي گردشگران دارد، بيانگر قدمت و تنوع اين خطه است. خراسان شمالي ازاستان‌هايي است كه زبان و لهجه‌هاي زيادي درآن متداول است و همين امر نشان از تنوع قومي دارد كه مي‌تواند بر جذابيت منطقه بيفزايد. مردم اين خطه ساليان سال است كه با گويش‌هاي تركي، فارسي، تاتي، بلوچي، كردي كرمانجي، تركمني و فارسي دري با هم ارتباط داشته و دارند. شبيه اين تفاوت گفتاري، تفاوت‌هايي در مذهب و فرهنگ اهالي نيز ديده مي‌شود.

شهرهاي خراسان شمالي بنابه تقسيمات کشوري شامل اسفراين، بجنورد، جاجرم ، درق ، شيروان، شوقان، فاروج و گرمه است.

موسيقي به عنوان يكي از مظاهر فرهنگ و هنر به طور كلي دراين خطه در قالب  تركي  و كردي  جاي دارد.  موسيقي تركمن‌هانیز با اقتباس ازاشعار شاعر معروف تركمن مختوم قلي اجرا مي‌شود. از سازهاي معروف موسيقي در خراسان شمالي مي‌توان از كمانچه، سورنا، دوتار، دهل و ني نام برد.

يكي از مواردي كه بخوبي بيانگر فرهنگ و سنت اقوام است و در گردشگري نيز اهميت بسياري دارد، صنايع دستي است كه در خراسان شمالي ازتنوع زيادي نيز برخوردار است.

وجود مراتع سرسبز و بكر و رونق دامداري سبب شده دسترسي به مواد اوليه آسان شده و دستبافت‌هاي متنوعي از نظر طرح و رنگ ايجاد شود. مي‌توان نقش‌هاي ذهني برگرفته ازاعتقادات و نگاره‌هاي متأثراز طبيعت را در بافته‌هايي مانند گليم، سفره ، پلاس يا نوعي گليم پشمي، قالي و قاليچه ديد. این صنایع درشهرستان‌هاي بجنورد، مانه و سملقان، شيروان، فاروج و اسفراين رواج دارد. نقوش به كار رفته دراين دستبافت‌ها داراي تنوع بسياري بوده كه عمدتا شامل نقوش انتزاعي گياهي، حيواني و نقوش هندسي و براساس سه شكل مربع، مثلث و دايره است.

علاوه بر موارد ياد شده، هنر نساجي سنتي نيز زماني رونق داشت و بخشي از مواد اوليه مورد نياز پوشاك اين خطه را تأمين مي‌كرد.

درحال حاضر بخشي ازاين منسوجات نظير چادرشب در شهرستان‌هاي جاجرم واسفراين بافته مي‌شود. ازابعاد بزرگ توليد شده آن براي پيچيدن رختخواب واز ابعاد كوچك آن نيز براي روميزي و پرده استفاده مي‌شود.

كفش يا پاافزارهاي رنگين را كه با طناب ضخيم و بلندي به پا مي‌بندند به تركي چاروق مي‌گويند. چاروق با ويژگي‌ها و ظاهر خاص از گذشته‌هاي دور با توجه ساكنان ترك و كرد در مناطق شمال شرقي ايران ازجمله بجنورد متداول بوده است. رويه چاروق را با نخ‌هاي رنگي ابريشمي گلابتون‌ دوزي مي‌كنند وهمچنين با انواع ابزار مخصوص فلزي سطح آن را به روش سوخت يا حكاكي چرم زينت مي‌دهند.

يكي ازمشخص‌ترين مظاهر تنوع قومي، ديدن لباس‌هاي مختلفي است كه به دست هنرمندان هر قوم تهيه مي‌شود. درخراسان شمالي به دليل وجود قوميت‌هاي مختلف ترك، تركمن وكرد و...وهمنشيني فرهنگ‌هاي مختلف لباس‌هاي محلي با رنگ‌هاي متنوع و شاد و نقوش مختلف شكل گرفته است. به عنوان نمونه پوشاك مورد نيازافراد خانواده تركمن را زنان قبيله واز پشم گوسفند يا ابريشم تهيه مي‌كنند. جوراب كركي، كلاه كركي و چوخه يا تن‌پوش پشمي ازاين دست پوشاك است.

در مورد چوخه بايد گفت به عنوان جليقه، لباس كشتي (پالتوي چوخا)، پاتابه و كت و شلوار به‌كار مي‌رود، اما معمولا جوانان و پهلوانان ايل كه عموما ورزشكار و سختكوش بوده‌اند سفارش پالتوي چوخا را مي‌دادند و اين لباس را به عنوان يك قانون درهنگام مبارزه كشتي به تن مي‌كردند واز اينجا بود كه نام اين مبارزه به كشتي با چوخه شهرت يافت. مهم‌ترين علت پوشيدن اين لباس، استحكام آن است، به طوري كه در مبارزه كشتي هيچ پارچه‌اي مانند چوخه دوام نمي‌آورد.

از ديگر هنرهاي سنتي منطقه كه چشم بازديدكنندگان را نيز مسحور مي‌كند، زيورآلات مكمل لباس‌هاي سنتي و بومي است كه معرف آداب، رسوم، عادات و سنن و فرهنگ مردمان اين استان است، آن چنان كه در مراسم عروسي و جشن و شادماني اسب عروس نيز با زيورآلات خاص تزيين مي‌شد.