زبان و ادبیات ترکان خراسان

توضیح : در این پست نمونه های دیگری ازضرب المثلهای ترکی خراسانی را که استاد محترم جناب جلال قلی زاده مزرجی از کتاب خود با نام " آشنایی با زبان ترکی خراسانی" انتخاب و برای ما ارسال کرده اند درنطر گرفته ایم. امید که مورد پسند قرار گیرد.

وجه : دراین کتاب ازالفبای لاتین ترکی با اندک تفاوت در  Ā=آ و ا= A جهت آوانگاری استفاده شده است

 الی دوزسوز دو

Elı Duzsuzdu

دستش بی نمک است

الين ايشلسين،آغزين ديشلسين

Elın İşlasın Āğzın Dişlasın

دستت کارکند،دهانت دندان کند ( منظور : فعاليتکنتابتوانيروزي بدست آوري)

اؤزوييخيلَن ييغلَمس(آغلاماس)

Özu Yixılan Yiğlamas (Āğlāmās)

شخصی که خودش بيفتدگريه نمی کند(معادل خودکرده راچاره نيست)

اينگ آلماميش آخور قييردی

İnag Ālmāmış Āxur Qayiradı

هنوزگاونخريده، آخوردرست می کند

ائؤينده(اؤيونده)يون يوخدو ايکّی سانی تندور دوزتدی

Övında(Öyunda) Yun Yoxdu İkkı Sānı Tondur Düzatadı

درخانه اش آردندارد دو تا تنوردرست می کند (کنايه ازآدم حريص و طمع کار)

بئش بيرماق( بارماق) بيرتکين اولماس

Beş Bırmāq (Bārmāq) BirTakın Olmās

پنج انگشت مثل هم نمی شوند

باهارين هاواسی؛ ار خاتينين داعواسی

Bāhārın Hāvāsı ’ErXātının Dāvāsı

هوای بهاری؛دعوای شوهر و زن ( منظوراين است که دعوای زن و شوهر هم مثل هوای بهاری ناپايداراست،/ معادل زن  و شوهر دعوا کنند ابلهان باور کنند)

بيزيم باشبيزنن سلمانليق اؤرگنمه

Bizim Bāşbiznan Salmānlıq Örganma

باسرماسلمانی(آرايشگری) يادنگير

بیرالین سسی یوخدو

Bir Elın Sası Yoxdu

یک دست صدا ندارد

بوال سینسین کی دوزو یوخدو

Bu El Sinsin Kı Duzu Yoxdu

این دست بشکندکه نمک ندارد

بله بیرقازانا،بله بیرچوغوندر

Bela Bir Qāzānā BelaBir Çuğundar

چنین دیگی، چنین چغندری می خواهد

تاپیبسان دئیسن قیلی باردو(واردو)

Tāpıbsān Deysan QılıBārdu (Vārdu)

پیداکرده ای و می گویی مو دارد (کنایه ازخُرده و ایرادگرفتن ازلطف

انجام شده)

توخ آجدان خبری یوخدو

Tox Ācdān Xabarı Yoxdu

سیرازگرسنه خبرندارد

توی دن سورا ناقارا

Toydan Sorā Nāqārā

بعدازعروسی نقاره (آهنگ) زدن (به مفهوم بعدازپایان فرصت کاری تازه

به فکرآن باشیم)

تایئل گلمَسین شخه ترپنمیدی

TāYel Galmasın Şaxa Terpanmeydı

تاباد (نسیم) نیاید شاخه نمی جنبد (معادل تانباشدچیزکی مردم نگویند

چیزها)

تندور داغ اولونجک خمیری یاپ

Tondur DāğOlunca kXamırı Yāp

تاتنورداغ است خمیررابچسبان

چاغایا بویور آردوندان( اوزوندن) یوگور

ÇāğāyāBuyurĀrdundān (Üzündan) Yügür

به بچه امرکن و از دنبالش هم برو – تاکاررا انجام دهد

چالادان چیخدی چوقّورا دوشدو

Çālādān Çıxdı Çuqqurā Duşdu

ازچاله درآمد و به گودال عمیق افتاد (معادل ازچاله درآمد و به چاه افتاد)