فولکلور آراشدیرماچیلاری‌نین چالیشما مؤوضوعلاری

فولکلور آراشدیرماچیلاری خالق کولتورو ایچه‌ری‌سینده دیَرلندیریلن بوتون مؤوضوعلاردا چالیشما‌لار یاپابیلمکله بیرلیکده، گئنل آنلامدا اله آلدیقلاری بللی باشلی چالیشما مؤوضوعلاری بونلاردیر:

- خالق ادبیاتی (عاشیق-تکّه[1] ادبیاتی، آنلاتما‌لار، تانینمامیش خالق شعیری، قالیبلشمیش سؤزلر وب.)

- خالق موسیقی‌سی

- سونّتی اویون کولتورو (خالق اویونلاری، اوشاق اویونلاری، ورزیشی اویونلار وب.)

- خالق بیش-دوشو

- یاشامین دؤنوم نؤقطه‌لری – کئچیش دؤنملری (دوغوم-ائولنمه‌-اؤلوم وس…)

- خالق تقویمی و هاوابیلیمی

- بایراملار، تؤرنلر، ریتواللار(دینی آیینلر)، قوتلاما‌لار

- سونّتی ائل صنعتلری

- سونّتی تیاترو

- خالق معماری‌سی

- خالق اینانیشلاری (نظر-نظرلیک، آداق-آداق یئرلری وس…)

 

خالق کولتورو ساحه آراشدیرماسی و آراشدیرما یؤنتملری

ساحه آراشدیرماسی، خالق کولتورو مؤوضوعلاریندا معلومات الده ائتمک اوزره، سوسیال بیلیملرین یؤنتم و تکنیکلری ایستیفاده اولوناراق بللی بیر یئرلشیم (سکونت) مرکزینده فولکلور آراشدیرماچیلاری طرفیندن یاپیلان درله‌مه (سئچیب توپلاما) و سندله‌مه‌ چالیشماسیدیر.

ساحه آراشدیرماسیندا الده ائدیلن وئریلر (معلوماتلار)؛ گؤرسل/بصری (ویدئو قئیدی، عکس وب.)، یازیلی (آراشدیرما نوتو، سورو کاغیذی وب.) و سسلی (آنالوگ و یا دیجیتال قئیدلر) اولماق اوزره اوچ قوروپ‌دور. بونلارین یانیندا، لازیم حاللاردا آراشدیرما ساحه‌سیندن تأمین ائدیلن ائتنوگرافیک ملزمه‌لر ده او آراشدیرمایا عایید معلومات اولاراق دیَرلندیریله‌بیلر.

ساحه آراشدیرما‌لاریندا گئنل اولاراق گؤزلم (موشاهیده)، گؤروشمه‌ (مولاقات)، و سورو کاغیذی (پرسشنامه) تکنیکلری‌نین بیر یا دا بیرنئچه‌سی ایستیفاده اولوناراق چالیشما یاپیلیر.

 

- گؤزلم (موشاهیده):

گؤزلم (موشاهیده) تورلری‌نین ان چوخ ایستیفاده اولونانلاری قاتیلاراق یا دا قاتیلمایاراق، دوغرودان یا دا دولایلی اولاراق، سیستملی یا دا گلیشی‌گوزل، آچیق یا دا گیزلی گؤزلم (موشاهیده) دئیه آدلاندیریلانلاردیر. بیز مؤوضوعموزا لازیم اولدوقجا داها چوخ قاتیلاراق گؤزلم (موشاهیده) تکنیکی اوزرینده دوراجاییق.

آراشدیریلان قوروپون یا دا ایجتیماعنین گونلوک و تؤرنسل یاشامینا قاتیلما یولو ایله آپاریلاجاق گؤزلم (موشاهیده)ده آراشدیریجی‌نین، آراشدیردیغی قوروپلا بیر سوره‌ بیرلیکده یاشاماسی، اونلارین یاشاملاریندا یئر آلماسی لازیمدیر. بئله‌جه آراشدیریجی، آراشدیردیغی قوروپون داورانیش بیچیملرینی، دیَر سیستمینی، بیربیرلری ایله اولان ایلیشکیلرینی، توپلومسال، ایقتیصادی و کولتورل اؤزلو اولایلار، تؤرنلر، ایشلملر اطرافینداکی کومه‌لنیشلرینی، روللرینی، توتوم و تاویر آلیشلارینی یاخیندان گؤزلم (موشاهیده)له‌مه ایمکانی تاپار. باشقا بیر آنلاتیملا، سؤز مؤوضوعسو اولایلاری، اؤزو ده او قوروپدان بیری کیمی یاشامیش اولور. آنجاق ناظیر، دیقّتینی بو توردن اولایلارین اولوشومو، گلیشیمی و سونلانیشی اوزَرینده توتارکن، نسنل‌لیگینی و یانسیزلیغینی دا قوروماق مجبوریّتینده‌دیر.

 

- گؤروشمه‌:

ساحه آراشدیرماسی‌نین لازیم گتیردیگی اؤنملی تکنیکلردن بیری‌سی ده گؤروشمه‌‌دیر. گؤروشمه‌، آراشدیرما یاپیلان یئرده‌، آراشدیریجی‌نین بو ایش اوچون سئچیلن قایناق شخصلرله، داها اؤنجه‌ حاضیرلادیغی مؤوضوعلاردا، باشقا بیر آنلاتیملا مؤوضوعو آچیقلیغا چیخاراجاق نؤقطه‌لرده دوزنلنمیش اولان سورولاری یا فورمئل بیر شکیلده یا دا بیر صؤحبت، سؤیلَشی (موصاحیبه) هاواسیندا سورماسی و جاواب آلماسیدیر؛ یعنی گؤروشولنله اوز-اوزه گلمه‌سیدیر. مؤوضوع لازیمی قدر، داها اؤنجه‌دن بو ایش اوچون سئچیلمیش شخصه، شخصلره، جینس یا دا یاش قوروپلارینا سورولار سورما‌لی و آلینان جاوابلار الدن گلدییینجه عیناً بیر یئره کئچیریلمه‌‌لیدیر.

سورانلا جاوابلایان آراسیندا ساغلام و گووَنلی بیر علاقه‌نی، بیر ایرتیباطی قورابیلمک اوچون، بو ایشین قیسا و الوئریش‌سیز بیر زامانا سیغدیریلماماسی لازیمدیر. آیری یاندان گؤروشمه‌‌لرین، سورو سوروب جاواب آلما‌لارین سوره‌سینی، سیخ‌لیغینی و اؤلچوسونو چوخ یاخشی حسابلاماق لازیمدیر. چونکو سورو سورولان کیمسه‌لره بو ایش باشلانقیجدا ایلگینج (جذّاب) گلسه‌ بئله، بیر سوره‌ سونرا ایلگی داغیلابیلر. آیریجا گؤروشمه‌ آپاریلان کیمسه‌لرین گونلوک ایشلری واردیر؛ بیزه وئردیکلری زامانی بو ایشلردن آییرمیشدیرلار؛ اؤز ایشلری ده ان آز بیزیمکی قدر اؤنملیدیر. اونون اوچون اوزون و یوروجو گؤروشمه‌لردن چوخ، قیسا آما ایرتیباطی آیاقدا توتان یوللار آرانما‌لیدیر. سوراجاغیمیز و جاواب آلاجاغیمیز چوخ شئی وارسا، بونلاری زامان ایچینده‌ ائشیت (برابر) شکیلده بؤله‌رک داغیتماق، قایناق شخصین اویانیق، ایستکلی و بوش زامانلارینی ایستیفاده‌ائتمک یا دا حسابلاماق لازیم گؤرونور.

 

گؤروشمه‌ تکنیکی‌نین باشاریلی بیر شکیلده اویغولانماسی اوچون دیقّت ائدیله‌جک اؤنملی نوکته‌لر بونلاردیر:

1. الدن گلدییینجه، آراشدیرما بؤلگه‌سی‌نین کولتورل، دینی، ائتنیک، ایقتیصادی وب. یاپیسی (ساختاری) ایله ایلگیلی اؤنجه‌دن بیلگی صاحیبی اولماق،

2. گؤروشمه‌ سیراسیندا (اسناسیندا) سورولاجاق سورولاری داها اؤنجه‌دن حاضیرلامیش اولماق.

3. قایناق شخصلری دوغرو ساپتاماق (سئچمک)؛ بو مؤوضوعدا لازیمدیرسا باشقا‌لارینا دانیشماق، اونلارین فیکیرلرینی آلماق.

4. قایناق شخصلرله آپاریلاجاق گؤروشمه‌نین یئرینی زامانینی یاخشی ساپتاماق (سئچمک).

5. گؤروشنله گؤروشولن آراسینداکی دانیشما، گئییم-کئجیم، داورانیش وب. بیچیمینده‌کی فرقی،

چلیشگینی (تضادّی) آرادان آپارماق.

گؤروشمه‌نین بیچیمی ده چوخ اؤنملیدیر. بونون اوچون حاضیر، ایستاندارد دوروملار یوخدور. بو داها چوخ گؤزوشمه‌چی‌نین یئته‌نگینه (ایستعدادینا) قالمیش بیر شئیدیر. اویغون (موناسیب) دوروملار الدن گلدییینجه حاضیرلاندیقدان سونرا، گؤزوشمه‌چی قایناق شخصین و یا شخصلرین ائیتیم (تعلیم)، یاش، جینس دورومونا گؤره یا سورولارینی دوغرودان سوروب و آلدیغی جاوابلاری قئید ائدر. گؤروشمه‌چی‌نین گؤروشمه‌ سیراسیندا آلقیدا سئچیجی داورانماسی، گؤروشمه‌نین ایشینه‌ یارایان قیسمتلرینی سئچمه‌سی لازیمدیر. قایناق شخص مؤوضوع ایله ایلگیلی دوغرودان بیلگیلر وئررکن باشقا سورولارلا مؤوضوعنو گئنیشلتمه‌سی ساغلانما‌لیدیر. قایناق شخص دانیشارکن سورو لیسته‌میزده یئر آلان سورولارین بیردن چوخونو جاوابلامیش‌سا، بو سورولار کئچیلمه‌لی گرکسیز تکرارلاردان چکینیلمه‌لیدیر. هر زامان قایناق کیشی، سورولان سورو دیشیندا فرقلی شئیلر آنلاتما اائیلیمینه (مئیلینه) گیره‌بیلر. بو دورومدا دا آراشدیریجی‌نین دیقّتلی اولماسی، یوموشاق بیر شکیلده قایناق شخصی سورویا دوغرو چکمه‌سی لازیمدیر.

گؤروشولن شخصین ایش دورومونو گؤز اؤنونده ساخلاماق؛ ان اویغون (موناسیب) فصلی، گونو، زامانی سئچمک؛ اونا داها اؤنجه‌دن گؤروله‌جک ایشین نئجه‌لیگینی آچیقلاماق، وئره‌جه‌یی بیلگیلرین دیَرینی بللندیرمک؛ بئله‌جه اونو پسیکولوژیک باخیمدان گؤروشمه‌یه حاضیر دوروما گتیرمک لازیم گؤرونور. الوئریشلی بیر زاماندا، ساکیت و راحت بیر یئرده‌، گؤروشولن بیر کیمسه‌نین یا دا قایناق شخصین قوشقوسونو (شوبهه‌سینی)، گوونسیزلیگینی ده آرادان آپاردیقدان سونرا آپاریلان گؤروشمه‌، درله‌نه‌جک بیلگی‌نین، توپلاناجاق وئری‌نین (معلوماتین) گوونلیلیگینده رول اوینایاجاق اؤنملی ائتمن(شرط)لردیر.

گؤروشولن قایناق شخص ایله آراشدیریجی‌نین جینسیّت فرقی گؤروشمه‌لر سیراسیندا هر زامان سورون تشکیل ائده‌بیلر. مثلاً، دوغوم گله‌نکلری مؤوضوعسوندا یاپیلاجاق بیر چالیشما اوچون ائرکک بیر آراشدیرماچی‌نین گوونلی بیلگیلر الده ائتمه شانسی یوخ کیمیدیر. بو مؤوضوع ایله ایلگیلی اولاراق بیر قادین آراشدیریجی‌نین حتّی مومکونسه ائولی اولانین گؤروشمه‌سی داها فایدا‌لی اولاجاقدیر.

گؤروشمه‌ تکنیکی‌نین فایدالاریندان ایلکی، بو ایشین اوز-اوزه گله‌رک گؤرولمه‌سی، دولاییسییلا قارشیلیقلی دانیشما، آچیقلاما ایمکانلاری‌نین اولماسیدیر. ایکینجی اولاراق بیرسیرا یانلیشلیقلاری دوزلده‌بیلمه‌ ایمکانینا صاحیب اولماقدیر. آیریجا، گؤروشولن کیمسه‌نین گؤروشمه‌ و دانیشما سیراسیندا ائده‌جگی میمیکلردن (میمیک: دانیشاندا ائدیلن حرکت)، ژئستلردن، تقلیدلردن آنلاملار چیخارمانین، بونلارلا سورولانی بوتونله‌مه‌نین دئنئتله‌مه‌نین (کونترول ائتمه‌نین) مومکون اولماسیدیر.

 

- سورو کاغیذی (پرسشنامه):

ساحه آراشدیرماسی سیراسیندا بیلگی توپلاما و درله‌مه (سئچیب توپلاما) تکنیکلریندن بیری‌سی ده سورو کاغیذی اویغولاما‌دیر. بیر سورو کاغیذی حاضیرلامانین ایلک شرطی، نه‌یین، یعنی هانسی بیلگی‌نین یا دا مؤوضوع آیرینتی‌سی‌نین نه اوچون هانسی هدفله سئچیله‌جگینی بیلمکدیر. آراشدیرماچی‌ یا دا درله‌ییجی سورو کاغیذینی حاضیرلاما‌دان، یعنی سورولارینی دوزنله‌مه‌دن اؤنجه‌ اینجه‌له‌یه‌جگی، سئچه‌جگی، درله‌مه (سئچیب توپلاما) یاپاجاغی و بیلگی توپلایاجاغی مؤوضوعیا ایلیشکین (مورتبیط) اولاراق لیتئراتورو (مرجعی) گؤرمک، اینجه‌له‌مک، اوخوماق مجبوریّتینده‌دیر.

سورولارین آچیق، آنلاشیلیر و قیسا اولماسی دا اؤنملی بیر نوکته‌دیر. اوزون سورولار جاوابلایانین هم ایلگی‌سینی داغیدیر، هم ده جاوابی توپارلاماسینی چتینلشدیریر. سورو کاغیذی‌نین اویغولاندیغی یئرین و ساعاتین یاخشی سئچیلمه‌سینه؛ قایناق شخصی سورو یاغمورونا توتماماغا اؤزن (دیقّت) گؤستریلمه‌‌لیدیر.

آیریجا سورو کاغیذی‌نین اویغولاناجاغی بؤلگه‌نین دیل اؤزللیکلرینی گؤز اؤنونده توتماق، بئله‌جه یانلیش آنلاما‌لاری، دولاییسییلا یانلیش جاواب آلما مومکونلویونو اؤنله‌مک لازیمدیر.

یوخاریدا سؤزو گئدن آراشدیرما تکنیکلری‌نین یانیندا، آراشدیرما ساحه‌سینده آراشدیریجییا یاردیمچی اولاجاق “قیلاووز-رهبر” ایله بیلگیلرین الده ائدیله‌جگی “قایناق کیشی”لرین بللنمه‌سی و بونلارلا قورولاجاق ایرتیباطین کئیفیّتی ده اولدوقجا اؤنم داشیماقدا‌دیر.

آراشدیرما بؤلگه‌لرینده، او یؤره‌نین (موحیطین) سونّتی کولتور وارلیغینی و زنگینلیگینی یاخشی بیلن یا دا بو توردن (نؤوع) شخصلرین سئچیمینه یاردیمچی اولاجاق بیرنئچه شخص هر زامان تاپیلیر. بونلارا قیلاووز/رهبر دئییریک. قیلاووز شخصلر اؤزلریندن بیلگی الده ائتمه‌نین یانی سیرا، آراشدیریجی‌نین توپلومون باشقا عوضولری ایله ایرتیباط قورماسیندا، قایناق شخصلرین بللنمه‌سی و اونلارلا ایتیباطا کئچیلمه‌سینده یاردیمچی اولاراق، ایشی قولایلاشدیریرلار. قایناق شخصلر ایسه گله‌نکلرین دیری قالدیغی، اسکی بیچیمی ایله اویغولاندیغی (ایشلندییی) یئرلرده یاشایان گؤرموش کئچیرمیش بیلگی درله‌نه‌جک کیمسه‌لردیر. قایناق شخصلرین سئچیملری ایله بونلارین آنلاتدیقلاری، آچیقلادیقلاری، گؤستردیکلری و اویغولادیقلاری بیلگی و باجاریقلاری دوغرو ائکسیک‌سیز و اصلینه اویغون اولاراق باغداشدیرماق چالیشما سیراسیندا دیقّت ائدیله‌جک نؤکته‌لردندیر.

قایناق شخصلرین قوشقو (شوبهه) و راحاتسیزلیق‌لارینی آرادان آپارماق و اونلارین گوونینی قازانماق دا اوزرینده دورولماسی گرکَن (لازیم اولان) اؤنملی بیر مؤوضوعدور. قایناق شخص آراچیلیغی ایله درله‌نن بیلگی‌نین قارشیلیقلی دانیشما و صؤحبت یولو ایله الده ائدیلمه‌سی دوشونولورسه، دانیشان شخصین ایستگینی آرتیراجاق بالاجا سورولار، اکله‌مه‌لر (آرتیرمالار)، ایلگی جومله‌جیکلری ایستیفاده‌ائتمک یارارلی (فایدالی) اولار. قایناق شخص یورولوپ دا دانیشمانی صؤحبتی کسمک ایسته‌دیگینده دانیشماسینی گوجله سوردورمه‌سینی ایسته‌مک، بو مؤوضوعدا اونو زورلاماق چکینیلمه‌سی لازیم اولان بیر نوکته‌دیر.

قایناق شخص سئچیمی چالیشمانین یا دا درله‌نه‌جک بیلگی‌نین کئیفیّتینه گؤره دَییشر. مثلاً دوغوملا ایلگیلی بیر درله‌مه (سئچیب توپلاما) آپاریلاجاقسا، ائولی اوشاق صاحیبی، اولقون یاشدا قادینلارین و یا یئرل (بومی) ابه‌چی‌لرین سئچیلمه‌سی دوغرو اولار. ائولنمه‌ گله‌نکلری مؤوضوعسوندا درله‌مه (سئچیب توپلاما) آپاریلاجاقسا، دویونلرده‌ آشچیلیق ائتمیش و یا اسکیدن گلینلرین حاضیرلانماسیندا گؤرَو(وظیفه) آلمیش اولقون یاشداکی قادینلارین سئچیلمه‌سی یئرینده اولاجاقدیر.

هرهانسی بیر مؤوضوع ایله ایلگیلی درله‌مه (سئچیب توپلاما) چالیشماسی اوچون قایناق شخص سئچرکن، بللی بیر یاشین اوزرینده، دانیشماسیندا و ائشتمه‌سینده هرهانسی بیر موشکول اولمایان، گؤرونن آغیر بیر ساغلیق موشکولو اولمایان و آنلاتماغا ایستکلی شخصلرین سئچیلمه‌سینه دیقّت ائدیلمه‌‌لیدیر. چالیشما آچیلاجاق مؤوضوع ایله ایلگیلی اولاراق قایناق شخصه بللی باشلی سورولار وئریله‌رک، قایناق شخصین بو مؤوضوعدا یئترلیلیگی سیناندیقدان سونرا چالیشمایا باشلانما‌لیدیر. ایمکانلار داخیلینده بیر مؤوضوعدا بیردن چوخ قایناق شخصله گؤروشمک ده فایدا‌لی اولاجاقدیر.

 

ساحه آراشدیرماسیندا ایستیفاده اولونان وسیله‌لر

آراشدیرما‌لاردا معلومات الده ائتمک اوچون ایستیفاده اولونان باشلیجا وسیله‌لر سس‌ضبط‌ائدن، ویدئو فیلیم‌چکن‌دوربین و عکاسی دوربینی‌دیر.

 

سس‌ضبط‌ائدن:

بوگون سس قئیدی یاپماق هدفی ایله ایستیفاده اولونان چوخ فرقلی تکنیک اؤزللیکلره‌ صاحیب سس قئیدائتمه وسیله‌لری واردیر. سس‌ضبط‌ائدندن ایستیفاده ‌ائتمه‌نین ایلک شرطی، وسیله‌نین چالیشدیریلماسی، دوردورولماسی و قورونماسی ایله ایلگیلی آنا ایلکه‌لری یاخشی بیلمکله باشلاییر. درله‌ییجی قوللاندیغی وسیله‌نین نئجه قوللانیلدیغینی یاخشی بیلمک مجبوریّتینده‌دیر. ایستیفاده اولونان وسیله‌دن گؤزله‌نن نتیجه‌نی آلماق اوچون تکنیک اؤزللیکلرینی یاخشی بیلمک و بو اؤزللیکلری هدفینه اویغون (موناسیب) اولاراق ایستیفاده ‌ائتمه‌لیدیر.

درله‌ییجی‌نین درله‌مه‌یه باشلاما‌دان اؤنجه‌ وسیله‌سینی سون بیر دؤنه گؤزدن کئچیرمه‌سی، باتری ایله چالیشیرسا باتریلارین تاخیلی و دولو اولدوغونو، الکتریکله چالیشیرسا کابل‌لارینی کونترول ائتمه‌سی لازیمدیر. ایلک اولاراق بیر سس سیناماسی یاپیلاراق وسیله‌نین سسلری ایسته‌نیلن گوج و کئیفیّت‌ده آلیب آلمادیغینا باخیلما‌لیدیر.

درله‌ییجی، ایلک دؤنه قارشیلاشدیغی و حله گوونینی، دوست‌لوغونو قازانمادیغی قایناق شخصین وسیله‌ حاقّینداکی ماراق و چکینگن‌لیگینی آرادان آپارمالیدیر. بئله‌ بیر وسیله‌نی ایلک دؤنه گؤرن قایناق شخصه دوغرودان میکروفونو اوزاتماق یئرینه، وسیله ایله ایلگیلی لازیم آچیقلاما‌لاری یاپاراق قارشی طرفین نیگرانلیغینی آرادان آپارمالیدیر. لازیمدیرسا وسیله‌یه توخونماسینا، گؤزدن کئچیرمه‌سینه ایذین وئریلمه‌‌لی، اؤز سسی دینلدیلمه‌‌لی و بئله‌جه وسیله‌یه آلیشماسی ساغلانما‌لیدیر.

درله‌ییجی‌نین سس آلما سیراسیندا الدن گلدییینجه قایناق شخصله یالنیز قالماغا چالیشماسی دا یئرینه گتیریلمه‌سی لازیم اولان اؤنملی نوکته‌لردن بیریدیر. چونکو کالابالیق (شولوغلوق) یئرده‌ آپاریلان سس آلما چالیشما‌لاریندا باشقا‌لاری‌نین آرایا گیرمه‌لرینی، قایناق شخصه چئشیتلی اویاری‌لاردا بولونما‌لارینی اؤنله‌مک چتیندیر. بو دوروم قایناق شخصین دانیشما دوزَنینی آخساتدیغی کیمی سسلرین و دانیشما‌لارین بیربیرینه قاریشماسینا دا یول آچماقدا‌دیر. سس آلما سیراسیندا قارشیلیقلی دانیشمانین دیشیندا یاپیلان هرهانسی بیر شئی قایناق شخصین دیقّتینی داغیداجاغیندان، بو کیمی خوصوصلارا اؤنم وئریلمه‌‌لیدیر.

درله‌مه‌نین باشلانقیجیندا آراشدیریجی اؤزونو تانیدان، آراشدیرمانین آپاریلدیغی یئری و تاریخینی بیللندیرن بیر آچیقلاما دانیشماسی‌نین آردیندان، قایناق شخصه عایید بیلگیلری تام اولاراق آلما‌لیدیر. (آدی، سوی‌آدی، دوغوم یئری، دوغوم تاریخی، ایشی، مدنی حالی وب.) قایناق شخصله دانیشما سیراسیندا یئرل (بومی) دیلله دانیشماغا باغلی اولاراق آنلاشیلمایان بعضی ایفاده‌لرله قارشیلاشیلابیلر. بو کیمی دوروملاردا آنلاشیلمایان بؤلوم تکرار سورولما‌لی، آچیقلیغا قاووشدورولما‌لیدیر.

قایناق شخص چئشیتلی سببلرله سس قئیدی آلینماسینی قبول ائتمیرسه، بو مؤوضوعدا ایقنا ائدیلمیرسه و او قایناق شخصله چالیشیلمانین واجیبلییی دوشونولورسه، جاوابلار یازیلاراق درله‌مه یاپیلما‌لیدیر. کسینلیکله قایناق شخصین بیلگی‌سی و ایزنی اولما‌دان سس (یا دا ویدئو) قئیدی (گیزلی قئید) یاپیلماما‌لیدیر. (کئچن دؤنه یازدیغیمیز نظرین ترسینه)

 

ویدئو فیلیم‌چکن‌دوربین و عکاسی دوربینی:

خالق کولتورو آراشدیرما‌لاریندا گؤرونتوله‌مه یولو ایله سند الده ائتمه‌ده ویدئو فیلیم‌چکن‌دوربین و عکاسی دوربینی بؤیوک اؤنئم داشیییر. آراشدیرماچی‌نین سس‌ضبط‌ائدن‌ده اولدوغو کیمی بو وسیله‌لرین تکنیک اؤزللیکلرینی بیلمه‌سی ده ساحه‌ده قارشیلاشیلاجاق چتینلیکلری آرادان آپارماق آچیسیندان اؤنملیدیر. فیلیم‌چکن‌دوربین چکیملرینده، سس قئیدینده اولدوغو کیمی قئید باشیندا آچیقلانمالی و اگر گؤروشمه‌ آپاریلیرسا قایناق شخصین کونیه بیلگیلری آلینما‌لیدیر.

بعضاً یازییلا آنلادیلماقدا چتینلیک چکیلن ائله دوروملار، ائله اولایلار، ائله آنلار واردیر کی، بونلاری آنجاق عکس‌له موشخّص ائتمک مومکون‌دور. آما عکسین اصیل هدفی یازییلا سندله‌مه‌نین بیر تاماملاییجی‌سی اولموشدور. بو باخیمدان مؤوضوعنو یاخشی آنلادان باشاریلی بیر عکس درله‌نن مؤوضوعیا چوخ شئی قاتار.

آراشدیرماچی‌، سندله‌مک هدفی ایله عکس چکدییینی هئچ‌بیر زامان عاغلیندان چیخارماما‌لیدیر؛ اونون اوچون پلاستیک و ائستئتیک دیَرلر، مؤوضوعنون آچیق ساچیق، اصلینه اویغون و دوغال گؤرونومو ایچه‌ری‌سینده تعیینیندن سونرا گلمه‌لیدیر. بو باخیمدان آراشدیریجی نه‌یی، هانسی آیرینتینی یا دا بوتونو هانسی هدفله چکدییینی بیلمه‌لی و بونو گرچکلشدیرمه‌یه‌ یؤنلمه‌لیدیر.

عکاسی دوربینی ایله گؤرونتو چکمک داها چوخ دوراغان (ایستاتیک) دوروملار اوچون الوئریشلیدیر. مثلاً بیر یئرین گئنل گؤرونتوسو، بیر جوراب، سونّتی بیر تاریم آراجی عکاسی دوربینی ایله چکیلمه‌‌لیدیر. حرکتلی جانلی دوروملارسا ایمکان وارسا ویدئو فیلیم‌چکن‌دوربینی ایله تثبیت ائدیلمه‌لیدیر. آراشدیریجی مؤوضوعا مورتبیط اولاراق بیردن چوخ عکس چکمه‌‌لیدیر. بونلاردان مؤوضوعنو ان یاخشی آنلادان، تکنیک باخیمدان داها یئترلی اولانلاری قوللانیلما‌لیدیر.

یئنه سس قئیدینده اولدوغو کیمی عکس و ویدئو چکیمی شخصلری دوغرودان ایلگیلندیریرسه، موطلق اؤزلریندن ایذین آلینما‌لیدیر. ایذین وئریلمیرسه یا اؤزلرینی ایقنا ائتمه‌لی، ایقنا ائدیله‌بیلمیرسه چکیمدن وازکئچیلمه‌لیدیر.

یازار: علی محمد خلفی زنگیر 



[1] -طریقتدن اولانلارین باریندیقلاری، عیبادت و تؤرن یاپدیقلاری یئر، درگاه