وقت , زمان, فصل

çağ , zaman,fəsil

گون/gün = روز

یئدیجه / yeddicə =هفته

آی / Ay = ماه

ایل / İl = سال

گونلوک / Günlük = روزانه

یئددی لیک / Yeddi lik = هفتگی

آیلیق / Ayliq = ماهانه

ایللیک / İllik = سالانه

بیر ایل /  Bir il =  یک سال

اؤتن ایل / Ötən il = سال گذشته

گلن ایل =  Gələn il= سال آینده

بیلدیر / Bildir =  پارسال

اینیش ایل /  İnişil = دو سال قبل

بو ایل / Bu il = امسال

ایل بویو / İl boyu = در طول سال

گون بویو / Gün boyu =  در طول روز

حانسی ایلده / Hansi ildə = کدام سال

1388-جی ایل / 1388-ci il = سال 1388

ایلده - آیده - گونده /İldə - ayda - gündə= درسال-درماه-در روز

ایل باش / İlbaşi =  آخر سال

یاز / Yaz =  بهار

یای =/ Yay = تابستان

سون باهار - گوز /Güz - son bahar =  پائیز

قیش / Qiş =  زمستان

یایدا / Yayda =  در فصل تابستان

بو یای /  Bu yay = این تابستان

یاز آغزی /  Yaz ağzi  = اول بهار

چیله گئجه سی / Çilə gecəsi =  شب چیلله

یای اورتاسی /  Yay ortasi =  وسط تابستان

بوز آی /  Boz ay = اسفند

بایرام آیی /  Bayram ayi = ماه اسفند

گون اورتا / Günorta =  وسط روز

دوغوم گونو /  Doğum günü = روز تولد

گونش ایلی / Günəş ili =  سال شمسی

آی ایلی / Ay ili =  سال قمری

سون چرشنبه / Son çərşənbə  = چهارشنبه آخر

قیش گئجه سی / Giş gecəsi  = شب زمستان

اکین چاغی Əkin çaği = زمان کشت

بیچین چاغی /  Biçin çaği =  زمان درو

گنجلیک چاغی / Ganclik çaği =  زمان جوانی

 (حاضیرلایان : ماحسون)

نویسنده وبلاگ:

 گونلر: روزها

شنبه/يئللی گون:شنبه

بازار گونو/سوت گونو:یک شنبه

بازار ائرته سی/ دوز گونو:دوشنبه

چه رشنبه آخشامی/تَرک گونو/آرا گون:سه شنبه

چه رشنبه گونو/اود گونو:چهارشنبه

جُمعا آخشامی/سو گونو:پنجشنبه

جمعه گونو/ آينی- آدینا گون:جمعه

آیلار: ماه ها

آغلار گولر /قوچ-آپریل:فروردین

گولن آی / بوغا-مای:اردیبهشت

قیزاران آی / ایکیزلر-ایون:خرداد

قورا پیشیرن / ینگچ-ایول:تیر

قویروق دوغان / آسلان-آوقوست:مرداد

زومارآیی / باشاق-سئنتیابر:شهریور

خزل آیـــی / اولچو-اوکتیابر:مهر

قیرؤو آیی / چایان-نویابر:آبان

آذر / یای-دئکابر:آذر

چیلله / اولاق-یانوار:دی

دوندوران آی / قووا-فئورال:بهمن

بایرام آیی / بالیق-مارت:اسفند

تورکلرده ایل آدلاری:اسامی سال در تورکی

سيچان ايلی: سال موش

اينه ک ايلی :سال گاو    

باریس ايلی:سال پلنگ    

دوشان ايلی: سال خرگوش    

لوی ايلی: سال نهنگ

ایلان ايلي: سال مار

آت ايلی:سال اسب

قويون ايلی: سال گوسفند

پيچي ايلی:سال ميمون    

تويوق ايلی:سال مرغ

ايت ايلی: سال سگ

دونقوز ايلی : سال خوك

 موسیم لر: فصل ها

یاز:بهار

یای:تابستان

گوز:پاییز

قیش:زمستان

 تقویم و گاهشماری ترکی

۱-گون:روز

۲-یئددیجه:هفته

۳-آی:ماه

۴-کسین:دوره دو ماهه

۵-دؤنه نجه:فصل /دوره سه ماهه

۶-سوره م:دروه شش ماهه

۷-ایل:سال

۸-گونش ایلی:سال شمسی

۹-آیسال ایلی:سال قمری

۱۰-کؤچسه ل ایل: سال هجری

۱۱-دوغون ایل : سال قمری

۱۲-ایللیک : سالنامه

۱۳-ایل دؤنوم : سالگرد

۱۴-ایل گؤر : سالنامه

۱۵-ایریمجیک : دقیقه

۱۶-ایکینجیک : ثانیه

۱۷-چولازیق : ساعت مچی

۱۸-گونگه ن /گونله ج : روزشمار

۱۹-گون دؤنومو/ایل دؤنوشومو : تحویل سال

۲۰-ایلده لیک : وقایع نامه

۲۱-یوز ایللیک : قرن

۲۲-اون ایللیک : دهه

۲۳-چاغ : زمان

۲۴-اؤته ک : تاریخ

۲۵-دؤنم : دوره

۲۶-سون : آخر

۲۷-ایلک : اول

۲۸-بیتیم : نهایت

۲۹-باشلانقیج : ابتدا

۳۰-ایلکین : نخستین

۳۱-اسکی : قدیم

۳۲-چاغین : زمان

۳۳-اورون : مکان

۳۴-کئچه‌ن ايل: پارسال

۳۵-اينيشيل: دو سال قبل، پيارسال

۳۶-داهي اينيشيل: سه سال قبل

Yeddicǝ günlǝri:
Başgün (Monday)
Tozgün (Tuesday)
Odgün (Wednesday)
Ortagün (Thursday)
Yeygün (Friday)
Elgün (Saturday)
Aragün (Sunday)

Aylar:
Ocaq (January)
Boz (February)
Yelin (March)
Qıraçan (April)
Köç (May)
Çiçǝk (June)
Oraq (July)
Biçin (August)
Sıxman (september)
Qırov (October)
Ulusoyuq (November)
Aralıq (December)


 

 

بخش نظرات:

 قاراداغ دئییشی جه:


سَحَر، صاباح: فردا (به ترکی استانبولی "یارین")

بو گون: امروز

دونَن، دونَنکی گون: دیروز (دون=پَست، عقب مانده _ دونمَک= پست شدن، عقب ماندن)

سیراغا گون: پریروز

داهی سیراغا گون: روز قبل از پریروز !

بورو گون: پس فردا

داهی بورو گون: روز بعد از پس فردا !

گئچن گون: روز قبل

گئچن ایل: سال قبل

گئچمیش: گذشته

ئؤتمک: در گذشته ماندن، گذشته شدن، رها شدن (از ریشه "ئؤ" دال بر قدمت و گذشتن)

ئؤسگی: قدیم (به ترکی استانبولی "اِسکی")

ئؤتَن چاغلار: زمانهای قدیم

گَلَجَک: آینده

گَلَجَک ایل: سال آینده

دان چاغی: صبح علی الطلوع

اُوباشدان چاغی: قبل از اذان صبح

آخشام: عصر

ائِرتَه: به موقع، زود، قبل از اینکه دیر(شب) شود

ائِرتَه کَن: ؟ (ائِرتَه کَن گَلَیدین: قبل از اینکه دیر شود می آمدی دیگر!!)(غیرقابل ترجمه دقیق!!)

دان یئری سؤکولوب: جمله ای بسیار عارفانه و شاعرانه برای بیان خورشید

تئز: زود

گِئج: دیر

گِئجیکمک: دیر کردن

یوبانماق: دیر کردن

گِئجه: شب، دیر وقت !

گوندوز، گون ئوز: نصف روشن روز

گِئج قالماق: دیر کردن

تَلَسمَک: عجله کردن

تَلَسیک: عجله ای، عجولانه

آخیر: آخر (از ریشه "آخماق" بمعنی محلی که "چیزی یا کسی و یا زمانی" به سوی آن روان است)

آخیر چَرشَنبه: چهارشنبه آخر سال، چهارشنبه سوری

گئجه یاریسی: نصف شب

ها چاغ؟: کِی؟

هر دن: هر از گاهی

بیر دن: به یکباره

قاباقجان: قبلاً

5 ایل قاباق: 5 سال قبل

سُوورا: بعداً (از مصدر "سُووماق" بمعنی رد شدن)

سِری: بار

دؤنَه: بار، دوره (از مصدر دؤنمَک بمعنی تغییر جهت ! پیچیدن)

5 یمجی دؤنَه: پنجمین بار

دؤوور: دور (از مصدر دؤنمَک ، (نیاز به تحقیق بیشتری دارد))

و ...

یازان : من (بخش نظرات)