حیاتیمیزی بیز اؤزوموز دوزلدیریک
بیرروح عالیمی، ایکی قارداشین ناغیلینی نقل ائلیر کی فاسید بیر موحیطده بؤیوموشدولر؛ آتالاری مؤعتاد و پیس اخلاقی اولان بیر کیشیایدی. هر گئت-گلینده اونلاری دیل پوزوقلوغو و و عصاسی ایله اذیت ائدردی. او گونهجن کی بیر اوغرولوق جریانیندا موتّهم اولور و اؤلونجه حبسه محکوم اولور.
لاکین حیرتآمیز نوکته بوردایدی کی اونون اوغلانلارینین بیری اعتیاددا و پیس اخلاقلیلیقدا آتاسینین یولونو داوام ائدیر و عجیب دئییلدی کی آتاسینین عاقیبتینه دوچار اولا. پس بیر اوغرولوق جریانیندا حبسه محکوم اولور.
او بیری اوغلان مدرسهلرین بیرینه یازیلیر و آخشاملار اوچون بیر ایش آختاریر. هم ایشلهییر و هم اوخویور و نهایت مشهور بیر طبیب اولور. جماعت اونا اوز گتیریر؛ علمینین چوخلوغونا و اخلاقینین گؤزللیگینه گؤره.
روح عالیمی بو حیرتآمیز مسألهنین قارشیسیندا بو سوآللا قالمیشدی: موحیطین بیر اولماسینا رغماً؛ نه باعیث اولدو کی اوغوللارین بیری اعتیاد و مسئولیّتسیز حیاتا چکیلدی و او بیری علم و چوخ چالیشماغا طرف گئتدی.
سوآلینین جوابینی هئچ جوره تاپانمادی و گئتدی زینداندا کی اوغولون یانینا و اوندان بیر سوآل سوروشدو. «سن نیه ایندی زیندانداسان؟»
اوغلان اونا جواب وئردی: «هر کیم منیم حیاتیمی یاشاسایدی، بو یولو سئچمکدن باشقا آیری چارهسی یوخ ایدی. عالیم، طبیب قارداشین یانینا گئدیب همَن سوآلی سوروشاندا، طبیب اونا جواب وئردی: «هر کیم منیم حیاتیمی یاشاسایدی و من گؤردویومو گؤرسهایدی من ائلهدیگیمدن باشقا آیری چارهسی اولمازدی !»
درس: ناغیلدان بو درسی آلیریق کی یاشادیغیمیز حیاتی دوزلدن بیز اؤزوموزوک. یالنیز ایجتیماعی شراییط، ایقتیصادی دوروم و یاشام موحیطی دئییل کی بیزده اثر قویورلار. اونلار بعضاً گوجلو اولسالار دا.
******
بیر اینسانین نئجه تربیت تاپماسیندا موحیطین و اینسانین اؤزونون موهیم و اؤنملی نقشلری وار. یالنیز موحیط بوتونلوکده تمیز و کامیل اولدوغو زمان، قویدوغو تأثیر یوزده یوز اولار و شخصین اؤزونو چاشماغا و مونحریف اولماغا ایمکان وئرمز. البته بئله موحیط تکجه اوتوپیالاردا گئرچکلشه بیلر و اینسانی بیر توپلومدا ایمکانسیزدیر.
واقعی حیاتدا، موحیط ضعیف اینسانلاری باسار و مغلوب ائدر آما گوجلو اینسانلارین قارشیسینی آلا بیلمز. اوخدوغوموز ناغیلداکی کیمی کی روحو یوکسک و گوجلو اولان قارداش، موحیطه غالیب اولور و روحو آلچاق و ضعیف اولان قارداش موحیطه یئنیلیر.
یازان: عبدالصمد ملکی
1) من اسماعیل سالاریان صاحب این وبلاگ 7 کتاب چاپ شده ام 1-تمثیل و مثل 2- ناغیلار بوقچاسی 3- مثنوی یوسف و زلیخا به ترکی خراسانی 4- نگاهی به ادبیات ترکان خراسان 5- نگاهی به فرهنگ ترکان خراسان هست 6 -ترکی خراسان و قواعد آن و چند کتاب در زمینه زبان، ادبیات و فرهنگ ترکان خراسان آماده نموده ام که هنوز چاپ و نشر نشده اند.