قربان بایرامی عهدینه عمل ائدنلرین الله طرفیندن عزیزلندیگی ، دعا‌لارینین قبول اولدوغو گوندور. الله دعالاریزی قبول ائتسین؛ قربان بایرامینیز قوتلو اولسون

قربان بایرامی گئجه‌سی و گونونون عمل‌لری :

قربان بایرامینا اضحی بایرامی‌دا دئییلیر. اضحی کلمه‌سی ضُحی‌نین جمعیدیر. ضحی، گونون چیخماسی آنینا دئییلیر. حاجیلار قربانلارینی گون چیخان آندا ائله‌دیکلری اوچون ذی الحجه‌نین اونونجو گونونه کی گون اورتادان اوّل قربان کسیلیر «اضحی بایرامی» دئییلیر.

قربان کلمه‌سی‌نین ریشه‌سی اولان قرب کلمه‌سی، قرآندا چوخ گلیب آما «قربان» کلمه‌سی فقط ایکی دفعه گلیب.

قرآندا بعضی کلمه‌لر وار کی «قرب» سؤزوندن آلینماییب آما روایتلر و اونلارین دالیسیجا تفسیرلرده او کلمه‌لردن قربان بایرامی، قربانلیق و ... تفسیر و تعبیر اولونوب. بعضی مفسّرلر «شاهد و مشهود» سؤزلری باره‌ده چوخلو نظرلر وئریبلر. بیرینده بئله دئییرلر: شاهد قربان بایرامی و مشهود عرفه گونودور. هابئله «و الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ» آیه‌سی‌نین تفسیرینده جابرین پیغبردن (ص) نقل ائله‌دیگی بو سؤز نقل اولوب: ««الشّفع»دن قربان بایرامی و «الوتر»دن عرفه گونو نظرده توتولوب.

کوثر سوره‌سی‌نین «فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَ انْحَرْ» آیه‌سی باره‌ده مفسّرلرین چوخونون نظرینه گؤره بو آیه‌ده‌کی صلاة‌دان نظرده توتولان قربان بایرامی نمازی و «وَ انْحَرْ»دن ده حیوان کسمه‌سی نظرده توتولوب.

اماملاردان (ع) نقل اولان روایتلرده‌ ده قربان بایرامیندا قربان کسمگه توصیه اولوب. امام موسی بن جعفر (ع) آتاسی امام جعفر صادقدن (ع) نقل ائدیب بویوردو: على بن ابى طالب (ع) ایل بویو دؤرد گئجه‌سینی عبادته آییران شخصدن خوشو گلردی: فطر گئجه‌سی، قربان گئجه‌سی، نیمه شعبان گئجه‌سی و رجب آیی‌نین اوّل گئجه‌سی.

روایت اولوب رسول الله (ص) قربان و فطر بایراملاریندا –هوا نه قدر ایستی و یا سویوق اولسایدی- بُرد گئییب عمامه قویاردی. هابئله رسول الله (ص) فطر و قربان نمازینا چیخاندا اوجادان تکبیر دئیَردی. هابئله امام صادق (ع) بئله بویوروب: سنّت بئله‌دیر کی انسان فطر بایرامی نمازینا گئتمه‌میش و قربان بایرامی نمازیندان سونرا افطار ائلیه.

حجده اولمایانلارا قربان کسمک مستحب عمل ساییلیر آما اونا چوخ تأکید اولوب. روایتده گلیب: امّ سلمه پیغمبرین (ص) یانینا گلیب دئدی: « ای رسول الله اضحی بایرامی یئتیشیر و من قربانلیغا پولوم یوخدور. بورج آلیب قربان کسه بیلرم؟» پیغمبر (ص) بویوردو: بورج آل چونکی او اؤدنمیش بورجدور.

قربانلیق دعاسی:

نقل اولوب امیرالمؤمنین (ع) قربانلیق ذبح ائدنده بئله بویوراردی:

«بسم اللَّه وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِی فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِیفاً مسلماً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ، إِنَّ صَلاتِی وَ نُسُکِی وَ مَحْیایَ وَ مَماتِی لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ، اللّهمّ‏ منک و لک» یعنی الله آدی ایله ائله بیرینه اوز گتیرمیشم کی گؤیلری و یئری یارالدیب بیر حالدا کی اؤز دینیمده خالص و مسلمانام و مشرکلردن دئییلم. البته منیم نمازیم، عبادتیم، قربانلیغیم، یاشاییشیم و اؤلوموم عالملری یارالدان الله‌-یندیر. ای الله بو قربانلیق سندن و سنین اوچوندور.» سونرا بئله بویوراردی: «ای الله بو قربانلیق رسولونون طرفیندندیر». سونرا اونو ذبح ائلردی و بیر آیری قوچ‌دا اؤز طرفیندن ذبح ائلردی.

تمتع حجی‌نین قربانلیغی‌نین بیر سری حکملری و شرطلری وار. او جمله‌دن قربانلیغی کسن اونو اوچ یئره بؤلمه‌لیدیر: بیر بؤلومونو اؤزونه گؤتوره، بیر بؤلومونو هدیه وئره و اوچونجو بؤلومونو صدقه وئره.

امام جعفر صادقدن (ع) سوروشدولار: «قربانلیق اتینی نه ائدک؟» بویوردو: « حضرت على بن الحسین و حضرت امام حسن (علیهم السّلام) اونون اوچدن بیرینی قونشولارا گؤندرردیلر. اوچدن بیرینی یوخسوللارا وئرردیلر و اوچدن بیرینی ائو اهلینه ساخلاردیلار.

فقیه لرین بعضیسی یوخسوللارین سهمینی وئرمگی لازم بیلیب قالان ایکی‌سینی مستحب بیلیبلر.

قربان بایرامی‌ نمازی‌نین نئجه‌لیگی

قربان بایرامی نمازی‌نین بیر سئری آدابی وار. بایرام نمازی، اوستو آچیق یئرده قیلینمالیدیر. [مدینه‌ده اولونسا] مصلی‌یا گئتمه‌میش ایکی رکعت مستحب نماز قیلینمالیدیر. نمازا رسول الله (ص) و أمیرالمؤمنین (ع) کیمی گئتمک؛ یعنی آغ عمامه باغلانیب بیر طرفینی سینه‌نین قاباغینا و بیر طرفینی باشین دالیسینا آتیلسین، دؤرد دفعه تکبیر دئییلسین (اللَّه اکبر، اللَّه اکبر، اللَّه اکبر على ما هدانا، اللَّه اکبر على ما رزقنا من بهیمة الانعام، و الحمد للَّه على ما ابلانا) قاییداندا نمازا گئدیلن یولدان یوخ بلکه آیری یولدان قاییدیلسین.

قربان بایرامی نمازی امامین (ع) و یا اونون خاص نائبی حضوروندا واجب، آما بو عصرده (غیبت عصرینده) مستحبدیر.

فطر و قربان بایرامی نمازی ایکی رکعتدیر. بیرینجی رکعتده حمددن سونرا بئش دفعه تکبیر دئییلیب هر تکبیرده بیر قنوت و بئشینجی قنوتدان سونرا آیری تکبیر دئییب رکوعا گئدر. ایکی سجده‌دن سونرا قالخیب ایکینجی رکعتده دؤرد تکبیر دئیَر و هر تکبیردن سونرا قنوت اوخویار و بئشینجی تکبیردن سونرا رکوعا گئدیب رکوعدان سونرا ایکی سجده ائدیب تشهد وئریب سلام وئرر.

فطر و قربان بایرامی نمازی‌نین قنوتوندا هر نه اوخونسا اولار آما بو دعانین اوخونماسی یاخجی اولار:

«اللّٰهُمَّ اهْلَ الْکِبْرِیاءِ وَ الْعَظَمَةِ وَ اهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَروتِ وَ اهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ وَ اهْلَ التَّقْوىٰ وَ الْمَغْفِرَةِ اسْأَلُکَ بِحَقِّ هٰذا الْیَوْمِ الَّذِى جَعَلْتَهُ لِلْمُسلِمینَ عیداً وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ ذُخْراً وَ شَرَفاً وَ کَرٰامَةً وَ مَزیداً انْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ انْ تُدخِلَنى فی کُلِّ خَیْرٍ أَدْخَلْتَ فیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ انْ تُخْرِجَنِى مِنْ کُلِّ سُوءٍ اخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً و آلَ مُحَمَّدٍ صَلَوٰاتُکَ عَلَیْهِ وَ عَلیْهِمْ اللّٰهُمَّ إِنِّی اسْألُکَ خَیْرَ ما سَأَلَکَ بِهِ عِبٰادُکَ الصَّالِحُونَ وَ اعُوذُ بِکَ مِمَّا اسْتَعاذَ مِنْهُ عِبٰادُکَ الْمُخْلَصُونَ»

شیعه فقیه لری‌نین فتواسینا اساساً ایلین ایکی گونونده اوروج توتماق حرامدیر: قربان بایرامی (ذی الحجه‌نین اونونجو گونو) فطر بایرامی (شوّالین بیرینجی گونو)

قربان بایرامی گئجه‌سی‌نین مهم عمل‌لریندن بیری‌ده امام حسینین (ع) زیارتی‌دیر.

یازان : حجت الاسلام میرزه عبدالصمد ملكي