حاقلیسانا، قورخما، حاق سنئ قورویار. "حضرت علی" (ع)

 

حاق سئل کیمی دریایه آخیب یول تاپاجاقدیر

داش آتماق ایله کیمسه اونو دؤنده‌ره بیلمز

 

دونیادا قارانلیقلار اگر بیرلشه باهم

بیر خیرداجا شمعین ایشیغین سؤندوره بیلمز

شاعر :؟


 

لغتنامه دهخدا. : حَقّ (جمع: حقوق) واژه‌ای است که در معانی راست و درست و همچنین در معنی «آن‌چه فرد یا پدیده‌ای سزاواری آن را دارد» به کار می‌رود. حق همچنین در زبان‌های شرقی اصطلاحآً به عنوان یکی از نام‌های خدا به کار می‌رود.

در دین‌های گوناگون واژه حق در معنی آن‌چه پیروان آن دین یا فرقه به عنوان حقیقت مطلق و درستی محض در نظر می‌گیرند استفاده می‌شود، همچنین در اسلام کلمه حق از نام های نیکوی خداوند است.  

 

حقوق مردم در نهج البلاغه :

 در نهج البلاغه از حقوق مردم فراوان سخن به ميان آمده و به رعايت آن توصيه شده است. برخي از آن موارد چنين است :

پيش از آنکه شخص به درگاه الهي رفته و استغفار کند، بايد حقوق تضييع شده مردم را تأديه کند:

ان تؤدي الي المخلوقين حقوقهم( حکمت 417)

اين که حقوق مخلوقين را بپردازي.

امام مسلمين نمي تواند فردي رشوه گير باشد، زيرا در آن صورت حقوق مردم پايمال مي شود:

و لا المرتشي في الحکم فيذهب بالحقوق( خطبه 131، سطر7)

والي نبايد رشوه گير در داوري باشد، زيرا در آن صورت حقوق را از بين مي برد.

با اخلاص و توحيد حقوق مسلمين تضمين مي گردد.

و شد بالاخلاص و التوحيد حقوق المسلمين ( خطبه 167، سطر 3)

خداوند با اخلاص و توحيد، که از جمله فرائض است، حقوق مسلمين را تضمين کرده است.

مردم برادران ديني والي و ياران او در استيفاي حقوق اند.

فإنهم الاخوان في الدين و الاعوان علي استخراج الحقوق( نامه 26، سطر 3)

زيرا آنان برادران ديني و ياوران بر استخراج حقوق اند.

15. متاع کفر و دين بي مشتري نيست

در موضوع حق و باطل فرموده است:

حقٌ و باطلٌ و لکل اهلٌ فلئن امر الباطل لقديماً فعل و لئن قل الحق فلربما و لعل و لقلما ادبر شيءٌ فاقبل( خطبه 16، سطر 6)

حقي است و باطلي و براي هريک اهلي، اگر باطل افزون شود(4)، جاي تعجب نيست، از دير زمان چنين بوده است؛ و اگر حق اندک شود، چه بسا افزوده شوند و کم اتفاق مي افتد که چيزي برود و ديگر بار بازآيد.

نتايج:

1- حق از اساسي ترين مفاهيم کلمات امام علي (ع)در نهج البلاغه است.

2- حکم مطابق با واقع را حق نامند و از حيث کثرت مصاديق مي توان آن را با « وجود» مقايسه کرد.

3- حق از زواياي مختلف در نهج البلاغه وارسي شده است. اوصاف حق، ميزان شناسايي حق مداران، حقوق دوجانبه، آميختگي حق و باطل، تفاوت در صفوف باطل، جايگاه حق در دل باطل و اوصاف زمامداران حق، از مهم ترين عناوين اين موضوع در نهج البلاغه است.

4- برخي از عوامل انحراف از حق، با عنوان آسيب شناسي انحراف از حق در نهج البلاغه، بيان شده است.

5- جايگاه علي(ع) در حق مداري، جايگاهي ممتاز است و احاديثي همچون « علي مع الحق و الحق مع علي» با توجه به اين جايگاه قابل تبيين است. 

منبع : - ترجمه گويا و شرح فشرده اي بر نهج البلاغه، زير نظر ناصر مکارم شيرازي، سه مجلد مطبوعاتي هدف، قم، 1367 ش.