زبان و ادبیات ترکان خراسان

مارال ملایجردی :

 بیایید زبان ترکی را با چنگ و دندان حفظ کنیم

با سلام خدمت دوستان خوب جوینی و ترک زبانم.همانطور که شاید بعضی از شما عزیزان مطلع شده باشید،من در مراسم شب شعری که برای پدرم برگزار شده بود،اعلام کردم که از این به بعد زبان ترکی را برای تکلم انتخاب می کنم.ما ایرانی ها اصطلاحی داریم که در واقع یک نوع شرط بندی لفظی است و می گوییم مثلا اگر این اتفاق بیوفتد اسمم را عوض می کنم! این اصطلاح دشوار بودن تغییر اسم را می رساند.حالا شما در نظر بگیرید سختی های تغییر زبان تکلم با اطرافیان را.

حدود یک ساعت قبل از شروع مراسم شب شعر بود که این تصمیم را گرفتم. ابتدا گمان کردم تحت تاثیر شرایط، احساساتی شده ام.وقتی تصمیمم را با مادرم در میان گذاشتم ایشان گفتند : مطمئنی می تونی ترکی صحبت کنی ؟ و من گفتم بله در حالیکه هنوز ته قلبم قرص نشده بود.اما بعد از اتمام مراسم وقتی شروع به ترکی صحبت کردن کردم آنقدر لذت بردم که نمی دانم شوقم از ترکی صحبت کردن را چگونه برایتان توصیف کنم.

فردای آن روز با چند تن از دوستان پدر جلسه ای برای پیشبرد اهداف وبلاگ داشتیم و من در حالیکه اصلا فکرش را هم نمی کردم حدود یک ساعت درباره ی تمام مسائل ترکی صحبت کردم وبسیار لذت بردم.

اما چیزی که ناراحتم می کند این است که چرا هنوز بعضی از اطرافیان با من فارسی صحبت می کنند.تغییر زبان آن هم در این سن برای من دشواری های خاص خودش را دارد بنابراین لطفا با فارسی صحبت کردن تصمیمی که گرفته ام را برایم دشوار تر نسازید. البته روی صحبتم با ترک زبان هاست و نمی خواهم دوستانی که فارسی صحبت می کنند را وادار به ترکی صحبت کردن کنم چراکه طبق صحبت هایم در مراسم شب شعر انتخاب زبان تکلم جز حقوق طبیعی هر فرد می باشد.

قبول دارم که به قول دکتر ملایجردی (از صمیمی ترین دوستان پدرم ) یک شبه نمی توانم زبانم را تغییر دهم. شاید یکسالی زمان ببرد اما خواستم بار دیگر اعلام کنم که در تصمیمم بسیار مصمم هستم.

شاید فکر کنید اینکه یک نفر زبانش را تغییر دهد چه تاثیری دارد ؟ اما من ایمان دارم که این عمل تاثیر خود را روی هم سالانم خواهد گذاشت.من فقط به ترکی صحبت کردن قانع نمی شوم و اگر خداوند توفیق بدهد فعالیت های دیگری را به انجام خواهم رساند.

برای شروع به زودی در اینستاگرام صفحه ای ایجاد می کنم و در این صفحه به 2 موضوع می پردازم 1-تشویق جوانان جوینی و یا جوانان سایر بخش های ترک نشین خراسان برای تکلم به زبان ترکی

2-تشویق خانم های جوینی برای حضور در فعالیت های اجتماعی و فرهنگی

هم چنین اگر خداوند توفیق دهد در باب واژگانی که گذشته در زبان مردم ترک خراسان بوده و اکنون فرسایش یافته و یا کلمه ی فارسی جایگزین آن شده تحقیق می کنم و در آن صفحه در اختیار نسل جوان می گذارم.

در پایان مطلب می خواهم یک نکته را خدمت عزیزانی عرض کنم که کودک زیر 2 سال دارند و نمی دانند فرزندشان را به اصطلاح عامیانه فارس بار بیاورند یا ترک.

سال ها پیش وقتی در حال گذراندن دوره راهنمایی بودم، در کلاسمان 2 دانش آموز ترک زبان بود.یکی من و دانش آموز دیگر ترک تبریز بود.آن زمان همه ی دانش آموزان موظف بودیم  در کلاس حفظ قرآن که در مدرسه برگزار می شد شرکت کنیم. سوره ای را اعلام می کردند و هرکس زودتر حفظ می کرد می توانست کلاس را ترک کند.همیشه، من و آن دانش آموز ترک زبان که در واقع تنها دو زبانه های کلاس بودیم اولین نفراتی بودیم که سوره ی مورد نظر را به صورت حفظ ارائه می دادیم.

شاید این تفاوت در مدارس جوین که اکثرا دست و پا شکسته ترکی می دانند خیلی به چشم نیاید ولی تفاوت در کلاس ما طوری بود که یکی از هم کلاسی ها اصلا باورش نمی شد که ما اینقدر سریع حفظ می کنیم و میگفت تو روخدا بگین چه جوری حفظ می کنین ؟

می دانیم که انسان هر چقدر از مغزش بیشتر کار بکشد،مغز قوی تر می شود و توانایی های مغز افزایش می یابد.یک کودک دو زبانه باید بیشتر از مغزش استفاده کند تا برای هر چیزی در اطراف خود 2 معادل به خاطر بسپارد. یعنی به طور مثال برای آب باید هم آب را به خاطر بسپارد و هم سو را. و به همین ترتیب باید برای هر عنصر و ترکیب موجود در اطراف خود 2 کلمه بیاموزد. در نتیجه از مغزش بیشتر کار کشیده و  مغز قوی تر می شود.

نزدیک به ده سال است که اصلا ترکی صحبت نکرده ام  و برایم دشوار است اما کم کم یاد می گیرم.همین بلد نبودن هم برای نسل ما که از بچگی فارسی حرف زده ایم به خودی خود معضلی است. به طور مثال خاله ی من  از بچگی فارسی حرف زده و همسر ایشان هم همینطور. دختر خاله من به ترکی حرف زدن علاقه مند است و از وقتی من تصمیم به ترکی صحبت کردن گرفته ام تمام تلاشش را می کند با من ترکی صحبت کند ولی واقعا نمی تواند. شاید امثال ایشان زیاد باشد. در این رابطه پیشنهاد من برگزاری همایش های آموزش زبان ترکی یا دوره های فشرده ی آموزشی است.

بیایید زبان ترکی را با چنگ و دندان حفظ کنیم.

پاینده باشید

مارال ملایجردی

قایناق : گَه گِدگ جُوِینه  :  بوردا

بو اورَک یازیسینی، صمیمی یازیلیشی اوچون بورادا نقل ائدیلمَگی‌نین یارارسیز اولمادیغی اوچون، سیزینله پایلاشیریق.

آنا دیلی نی اورگن مک و انو اورگت مک هر تورکو یه بیر بورجدور(زبان مادری ترکی را یاد گرفتن و یاد دادن وظیفه هر ترک خراسانی است)

ائل نه یانان کول (یا کبل) اولمس

یاشاسین خوراسان چاغالاری