گزارش کوهنوردی یامان داغی  15/03/95

اهداف و ویژگی اکیپ کوه نوردی :

گروه گوهنوردی : سالوک داغچیلاری

سرگروه : مهندس حسن سالاریان

هدف ورزش و گردش علمی همایشی صمیمی، علمی و  ورزشی همراه با اجرای برنامه های فرهنگی و ....  

معنای پارادوکسیکال یامان :

"یامان " در زبان ترکی به معنی خیلی خوب، سخت و عجیب  می باشد که در این حالب بار مثبت دارد. و در مواری نیز به معنی خیلی بد که در این حالت بار منفی دارد. در مورد کوه یامان داغی مراد خیلی خوب، سخت و عجیب  می باشد.

موقعیت و مسیر های صعود به قله یامان داغی :

کوه یامان داغی با ارتفاع  2800 متر از مرتفع ترین قله های رشته کوه الاداغ در 65 کیلومتری غرب شهرستان بجنورد در سمت چپ جاده بجنورد به گرگان واقع شده است. این منطقه زیبا در دامنه رشته کوه آلاداغ قرار گرفته و بدلیل قرار گرفتن در طول دره ای زیبا، که دره آن به " درکش"  یا دره کش معروف است. رودخانه پراب درکش که در این منطقه جاریست، از کوه یامان داغی سر چشمه گرفته و پس از سیراب کردن زمین های کشاورزی درکش و باغات اطراف، به روستای پایین دست می رسد.

دست یابی به این قله از مسیر های متعددی امکان پذیر می باشد، اما بهترین آنها پس از عبور از دو راهی روستای زیبای درکش و قبل از روستای جوزک و پس از طی مسیری در جاده فرعی و خاکی بطول حدودا " یک و نیم کیلومتر به ابتدای مسیر صعود می رسیم. و ما نیز از این مسیر صعود نمودیم.

تنها یک چشمه به نام گلک در زبان محلی ترکی بمعنای محل رویش گل با وسعت کم (گول لیک) در فاصله دو ساعتی از ابتدای مسیر وجود دارد و از ابتدای مسیر تا این چشمه آب آشامیدنی وجود ندارد. چشمه گولک چشمه ای کوچک است و همیشه جاریست. فاصله از چشمه گلک تا قله حدودا" دو ساعت می باشد. مسیر پاکوب و مشخص است. با ارتفاع گرفتن و دور شدن از چشمه به تدریج درختچه های جنگلی آرچه (ارس) و بوته های کم ارتفاع نیز خود نمایی می کنند.

خوشبختانه ارتفاعات این منطقه حفاظت شده  و شکار و چرای دام در تمامی فصول در آن ممنوع است و شاید علت این تنوع و غنا در پوشش گیاهی آن نیز  همین موضوع باشد. بوته های یاس و درختچه های گلابی وحشی، بوته های پرگل زرشک، لاله های واژگون، شقایق های سرخ و عطر کهکلیک اوتو (کاکوتی)، مرزه کوهی، قیل للی چای (چای چوپان) و اویشن، آغ باش و ... تو را سرمستت می کنند گوئی همه ی طبیعت به تو سلام می کنند.

ویژگی اکولوژی منطقه :

طبق نظر کارشناسان زمین شناسی و معدن، جنگل های زیبا و پوشش گیاهی منطقه، گستره آخرین جنگل های بلوط شرق ایران می باشد. ناهمواری های این خطه، رسوبی و کوه های آن مربوط به دوره های دوم و سوم و دشت های ابرفتی آن متعلق به دوران چهارم زمین شناسی است. جنگل های این منطقه از لحاظ تنوع گیاهی در خراسان  مقام اول را داراست و شامل جنگل های تنک، نیمه انبوه و انبوه است.

گونه های غالب در پوشش  گیاهی آن شامل : بوته های یاس وحشی – درخت های گلابی وحشی – آغ باش - آویشن- افرا- زرشک – آرچه های (ارس های) کهنسال- بلوط – کرامیته - زالزالک- بید- باریجه - بید- اناروحشی- گردو - انجیر- گوجه وحشی – گون- درمنه- کرکوو غیره ... می باشد.

 دربین راه هنگام بازگشت، افراد اقدام به جمع آوری گیاهان داروئی از جمله "کهکیلی اوتی" ، " آغ باش" و "قللی چای" (چای کوهی، چای چوپان ) می کردند که دراینجا با توجه به اهمیت مصرف آنها، مختصری به خواص درمانی آنها اشاره می شود:

آغ باش و خواص درمانی:

آغ باش از گونه های با استفاده خواص داروئی است که در مناطق سردسیر با ارتفاع 2300 الی 3000 متر از سطح دریا و در مناطق سنگی از جمله در یامان داغی آلاداغ خراسان رشد می کند.

براساس تحقیق صورت گرفته، اثرات درمانی اسانس آغ باش قابل مقایسه با هیوسین و ایندومتاسین می باشد. اثرات درمانی این گیاه شامل: ضد سرطان، کاهش تب، درد مفاصل و روماتیسم، تقویت حافظه، درمان بیماری ام اس، سریع کردن جریان خون، درمان سرگیجه، وزوزگوش و سردرد اشاره شده است.

 

"کهکیلی اوتو" (کاکوتی) :

این گیاه داروئی در لهجه ترکی خراسانی به آن "کهکیلی اوتو" (اوتئ/ Kəklik oti) و به فارسی "کاکوتی" گفته می‌شود، گیاهی از تیره نعناییان است که کاربرد های غذایی و دارویی دارد و عطر آن نزدیک به آویشن است. این گیاه چند ساله است و بوته‌های آن پرپشت و ارتفاع آن بین ۲۰ تا ۵۰ سانتی متر می‌باشد و دارای گل‌های بنفش است. این گیاه گاهی آویشن نیزخوانده می شود و با آن هم خانواده است و کمی هم شبیه به پونه استاز برگ‌های خشک ‌شده و خردشده کاکوتی به عنوان طعم‌دهنده درماست محلی دوراغ و دوغ استفاده می‌شود و برخی از دوغ های بسته بندی شده در ایران این ادویه را دارند. چوپان‌ها و کوه نوردان گیاه تازه آنرا جمع آوری می‌کنند و چای آنرا نوشیدنی گوارایی می‌دانند. خواص درمانی "کهکیلی اوتو"  گرم و خشک ضد باکنری، خلط آور، ضد سرما خوردگی و ضد عفونی کننده روده است. اغلب در درمان اختلالات گوارشی نظیر اسهال و دل پیچه کار برد دارد .

 

قللی چای (چای کوهی):

قللی چای (چای چوپان و یا چای کوهی) گیاهی است در ترکی آذربایجان توکلی چای(چای پشمالو) ازتیره کلازیاسه که معمولاً به صورت خودرو در میان کشتزارها و در کوهستانهای خراسان و .... یافت می‌شود و به حد زیادی می روید. نام‌های دیگر آن گل راعی، هزارچشم، علف چای، هوفاریقون است. گلهای این گیاه به رنگ سفید یا زرد است که دربالای ساقه به صورت مجتمع به چشم می‌خورد. این گلها کمی معطر و دارای بوی مخصوصی است. این چای از نظر طب قدیم گرم و خشک است و خواص درمانی بسیاری دارد. این گیاه ضد کرم معده و روده است و گرفتگی صدا را باز می‌کند و درمان کننده بیماری مننژیت است؛ درد پشت و گردن و خشکی گردن را درمان می‌کند و ضد افسردگی نیز است. این گیاه اشتها را باز می‌کند، بنابراین می‌توان آنرا به بچه‌ها و افراد مسن که اشتها ندارند، داد. کسانی که از داروهای آسم و ضد سرما خوردگی و حساسیت استفاده می‌کنند نمی‌توانند چای کوهی مصرف کنند. خاصیت این گیاه در درمان افسردگی به اثبات رسیده و مکانیزم اثر ضد افسردگی آن از طریق مهار آنزیمی است. ماده موثره این گیاه هایپریسین می‌باشد.