قبیله اووشار و نادر شاه افشار

اوغوزها در روایت کاشغری 22 و در روایت جامع التواریخ 24 قبیله هستند. 24 قبیله اوغوز بنام فرزندان شش پسر اوغوزخان هستند و هرکدام دارای یک علامت مخصوص (طمغا یا مهر) و هر چهار قبیله دارای یک انقون (توتم) می باشد. فرزندان اغوز خان در طول تاریخ حماسه ها آفریدند و از خود تاریخ درخشانی بر جای نهادند.

قبیله اووشار (افشار) :

این قبیله از اولاد اولدوزخان و یکی از بزرگترین قبایل اوغوز بوده و قرن یازده میلادی نقش مهمی در تاریخ ایفا نموده‌اند در این قرن ابتدا اووشارها در خوزستان و سالورها در فارس تشکیل حکومت داده اند بعدها از اووشارهای گوندوزلو به خراسان (ایبورد) و قسمتی هم با آرشاملو ها به ناحیه اورمیه کوچ داده شدند .

اووشارهای ایمانلو که در اورمیه ساکن هستند، شاخه ای از ذوالقدرها هستند. اینها را نباید با اینانلو اشتباه کرد، زیرا اینانلوها از قبیله شاملو هستند.

در زمان شاه اسماعیل و شاه طهماسب یکی از تکیه‌گاه‌های مهم دولت اووشارها بودند. اسکندر بیگ در تاریخ عالم آرای عباسی برای شاملوها لفظ طایفه جلیله در درباره ذوالقدرها، لفظ طایفه رفیعه را به کار برده است.

اووشارها در ممالک محروسه ایران، مهمترین طایفه را تشکیل می دهند و در اغلب مناطق ممالک محروسه پراکنده اند. قسمت مهم اووشارها در اورمیه، زنگان، اسدآباد همدان، خوزستان، فارس، کرمان و جنوب قزوین و شمال خراسان زندگی می کنند. در کرمان پنج هزار چادر اووشار کوچ نشین اند. در تاریخ تورکان نقش آنها مداومتر از سایر قبایل بوده است.

نادر شاه افشار

نادرشاه اووشار که بعد از صفویه به سلطنت رسید، از طایفه قیریخلی اووشار ابیورد خراسان بود. او خود را تورکمان (تورکمان غیر از ترکمن است) می دانست و می خواست با تورکان عثمانی و تورکستان روابط نزدیک برقرار کند و به همین جهت اصلاحات مذهبی را پیش کشد.

نادر قلی اووشار ملقب به نادر شاه رئیس ایل تورک افشار بود که به پادشاهی ایران رسید و بنیانگذار دودمان اووشاری (افشاریه) شد. او دوازده سال (از ۱۱۱۴ تا ۱۱۲۶) بر ایران حکومت کرد. پایتخت وی شهر مشهد بود. او مشهورترین پادشاهان ایران پس از اسلام است.

نادر شاه افشار از طایفه افشار معروف به ناپلئون دوم است. بسیاری از مورخین نادرشاه را قدرتمندترین شاه ایرانی بعد اسلام می دانند که سرکوب افغان‌ ها و بیرون راندن عثمانی و روسیه از کشور و تجدید استقلال ایران و فتح هندوستان و ترکستان سبب شهرتش شد

نادرشاه افشار بنیانگذار دولت تركى افشار٬ از معدود حكمرانان داراى خودآگاهى و شعور ملى ترك در تاریخ ایران است. از اقدامات شخص نادرشاه اووشار٬ تدابیر مختلفى است كه وى براى حفظ و ارتقاء موقعیت رسمیت و دولتى بودن زبان تركى٬ كاربرد در عرصه دیپلماسى و تثبیت آن به عنوان زبانى نوشتارى انجام داده است. دوره حاكمیت وى همچنان دوره تاثیر گسترده زبان تركى بر فارسى و نفوذ و ورود اصطلاحات و واژگان تركى در زبان فارسى است. دولت تركى  افشارى جایگاهى ممتاز در تاریخ زبان و فرهنگ و تاریخ سیاسى- نظامى ترك دارد.

نادر شاه دو کتیبه ترکی به زبان مادریش ترکی نویسانده است، یکی کتیبه ترکی نادر شاه در ارغونشاه کلات نادری واقع در خراسان رضوی و دیگر کتیبه ترکی بالای ایوان حرم امام علی (ع) در نجف اشرف می باشد. این کتیبه های تورکی او هنوز هم موجود است

نادرشاه افشار این آخرین جهانگیر ترك٬ علاه بر جهات فوق٬ به لحاظ فرهنگ و تاریخ تركى٬ ایران و جهان اسلام از جهات بسیار دیگرى نیز داراى اهمیت است٬ جنبه هایى كه در تاریخ نگارى رسمى معمولا بدانها چندان اشاره اى نمى شود.

منابع و توضیحات :

1- بیلی توپاری، دانشنامه ترکی از انترنت

2- رشیدالدین فضل الله، جامع التواریخ .

3- تورک های ایران- ممالک محروسه، محمد رحمانی فر