فرهنگ ملی و فرهنگ فرمایشی

در هر جامعه ای فرهنگ، بخش مهم و اساسی از روح جاری و هویت حاکم بر آن جامعه را تشکیل داده و در صورت بندی هویتی آن جامعه نقش اساسی را بازی می کند.

شاید بتوان فرهنگ را پویاتربن و زنده ترین عنصر هویتی یک جامعه نیز نام نهاد. چرا که فرهنگ خود نقشه راهی برای ادامه حیات یک جامعه نیز به حساب می آید.

دست درازیهای ایدئولوژیک و دولتی در موضوع فرهنگ به هر نام و عنوان و با هر هدف و انگیزه ای که می خواهد باشد، نتایج ویرانگر و تأسف بار بزرگی را شامل فرهنگ و جامعه محمل آن نموده است.

تجربیات انقلاب ها و مهندسی های فرهنگی در جوامع مختلف چیزی جز پریشانی و عقیم شدن فرهنگی و به تبع آن نابودی ماهیت ملی فرهنگ نتیجه دیگری به ارمغان نداشته است.

فشار، سانسور، ممنوعیت، مهندسی، محدودیت، انکار و... فرهنگی گرچه توانسته است ضربات غیر قابل جبرانی را برای فرهنگ ملی به بار آورد؛ ولی نتوانسته است فرهنگی فرمایشی و دست ساز توسط کارگاه های دولتی را بر جوامع مختلف تحمیل نماید. این فرهنگ های فرمایشی خود تابعی از معادلات زور و قدرت بوده و با تضعیف بعد زور در قدرت خود دچار فراموشی و بی تاثیری می گردد.

به همین دلیل است که متخصصین امر فرهنگ را یک پدیده زنده، زایا و هدفی مستور در ذات خود محسوب کرده و هر گونه دخالت عناصر زور و قدرت را در حیات آن مردود می شمارند. شاید تنها وظیفه نهاد قدرت در یک جامعه در امور فرهنگی نقش حمایتی و رفع محدودیت های قدرت ساز در مورد آن است نه عملکردی محدودیت گرا و انکار گرا.

به همین دلیل است که سیاست های ضد فرهنگی بنیانگذاری شده توسط رضا پهلوی و حامیان آن طرز تفکر در طول یک قرن گذشته در مورد فرهنگ و هویت تورکی / آزربایجانی علیرغم تمامی امکانات بسیج شده و ابزارهای مختلف موجود امروز با شکست مواجه شده و نتوانسته است تا بنیان های فرهنگی تورکی / آزربایجانی را دچار تغییر نماید و یا نابود سازد.

چرا که فرهنگ مردمی ترین و ریشه دار ترین عنصر معنوی و هویتی یک ملت است و هر گونه دست درازی نسبت به آن با واکنش های حمایتی شدید مردم از فرهنگ خود را به همراه خواهد داشت.

نابودی فرهنگ یک جامعه به ضرب چکمه و پوتین و شلاق و ممنوعیت و... احمقانه ترین و ذلیلانه ترین نوع برخورد با فرهنگ و هویت یک جامعه محسوب می گردد.

روشی که علیرغم تمامی تلاش صاحب منصبان ذهنیت چکمه پوشی سردار سپه ی، امروز علائم شکست آن مشخص تر از هر زمان دیگری هویدا و نمایان است.