نام برخی پرندگان به ترکی

قوُش : پرنده، در خراسان در حالت کلی به پرنده قوش گویند. در برخی مناطق به گنجشک گویند.

اؤرده ک: اُردک ، مرغابی

قوُتان: پلیکان

سئرچه: گنجشک

قارغا:کلاغ

بایقوُش: جغد

قَره قوُش / قارتال : عقاب

قوزغون: لاشخور

لاچین: شاهین

گؤیَرچین: کبوتر

قیل قویروق : مرغابی تیز دُم

کَکلیک / کَهلیک : کبک

گئجه قوُشوُ: شب پره ، خفاش (یاراسا، یاپالاق)

قارانقوش: چلچله ، پرستو

چؤل غازي، قوبا:غاز، قاز، غاز وحشي

قومرو (قوش)، قورقور: قمري

واغلار، باليق وتان قوش لار : مرغان ماهيخوار

قوش جوغاز، تويوق جوق : مرغك

ؤردك: مرغابي

ياشيل باش اردك : مرغابي سرسبز

سونا : مرغابي وحشي نر 

شانا پيپك، شينه پوپ، چينه پوپ، ككيل داراق، چاووش قوشو، هوپ ـ هوپ، هود ـ هود : هدهد.

بخش نظرات

1-جناب شیروانلی:

به نظر بنده "قوزغون" لاشخور نیست و کلاغ سیاه می باشد که در خوراسان "قارا قارغا" می گویند و در عربی "غراب" و "گؤی قوزغون (کلاغ سبز)" که در خوراسان "گؤی قارغا" می گویند و "لاشخور" در لهجه ترکی ترکهای خراسان "قجیر" نام دارد.

2-ائلچی بئی جنابلاری:

گؤوَرچین، گؤیرچین‌ین باشقا یازیلیش تیپی‌دیر کی آذربایجان تورکجه‌سینین دانیشیق دیلینده چوخلو گؤورچین دئییلر.

بیرده بونو ارک سؤزلوگوندن عینا یازدیم:
بۇببو [ت <اۇبگوک اۇپوب> سن <اوْبوک قوشو، پوپوش> بو کلمه سس تقلیدی اوْلاراق چوخ اسکیدن تورکجه‌ده ایشلک اوْلموش و سونرالار دَییشه‌رک فارسجادا ایشله‌نیبدی] بوببو قوشو (ف:هدهد)
دئمه‌لی کی آذربایجان‌دا بو سؤزجوک(بوببو) گئنیشلیکجه ایشلنیر.
قوتان قوشونا، ساغا قوشودا دییلر.
قۇزقون(قۇزغون): قاراقارقایا وئریلین بیر آد دیر (ف کلاغ سیاه) corvus corax_هم‌ده آنادولو تورکجه‌سینده ساواشلاردا دوشمن اوچاقلارینا دییرلر.
فارسجا کرکس سؤزجوگو تورکجه‌ده شیروانلی بی دئدیگی کیمی قجیر اولور. سؤزل.کلرده‌ده گؤرموشم.
ساغ اولون بیر نئچه آدی بیلمیردیم، گئددیم سؤزلوگه باخدیم، بئله ایشلردن چوخ ائدین، سالاریان بی.

3- قاناد جنابلاری:

قارا داغدا قوزغون هامان لاشخورا دئييلير.دده قورقود كيتابينين نئچه يئرينده بو سؤزجوك لاشخور آنلاميندا ايشله نيب . (اؤرنك :لشينه قوزقون اوچدو )

باشقا قوش آدلاري
طرلان
سونقور
لاچين
قيزيل قوش:شاهين
قاراقوش:طرلان كيمي ييرتيجي بير قوش
قارانقوش:پرنده سياه مهاجر بزرگتر از گنجشك
كركين :بير جور قيرقي
قيرغي: قرقي
آري اوتان :
بوببو:
سونا كهليك
چيل كهليك
قيز قارقاسي
سيغيرچين :پرستو؟
سيد قوشو:پرستو(بعضي يئرلرده)
دوه قوشو:شترمرغ
قجله :زاغچه
توربا بولبولو:
چوبان آلدادان:
بيلديرچين:بلدرچين
ات بالا: جوجه لخت و بدون كرك پرندگان
سبته: لانه پرنده.

4- جناب محمدی مهدی حمدی:

ما به عقاب :"چالاغان" و "قوزغون" میگوییم و به لاشخور:"قجیر"

5- هومای جنابلاری:

قاراداغدا بولار دئییلرلر:
لِی: عقاب طلایی
قارتال: نوعی عقاب (عقاب طلایی!)
قجیر: نوعی پرنده شکاری
ترلان: نوعی پرنده شکاری
سار: نوعی پرنده شکاری
قیرقی: قرقی
بایقوش: جغد
یاپالاق: نوع دیگری از جغد
قاراقوش: نوعی پرنده شکاری
چالاغان: نوعی پرنده شکاری
هومای: نوعی پرنده شکاری
لاچین: شاهین
لِیلَک: لکلک
ئؤردَک: اردک
قاز: غاز
قارقا: کلاغ
زیغان: زغن
قاقایی: مرغ ماهی خوار، کاکایی
سیغیرچین: پرنده کوچک و سیاه
بوببی: شانه به سر، هدهد(عربی!)
تُوراخَیی: نوعی پرنده خوش آواز
جَکجَکی: نوعی پرنده خوش آواز
آغاج دَلَن: دارکوب
قَجه له: پرنده ای شبیه کلاغ
قاررانقوش: پرستو
قوموری: قمری
شئشه قوشی، گئجه قوشی: خفاش
گؤورچین: کبوتر
فَریک: مرغ جوان
آناج: مرغ بالغ
بئچه: خروس جوان
خوروز: خروس بالغ
جه له: لانه ی پرنده
و ...

6- جناب پونی:

جه له= دام که از نخ یا رشته های دیگر مثل موی دم اسب برای گرفتن پرندگان وحشی تعبیه می شود و به پای آنها پیچیده و به دام می افتند

قازالاخ= چکاوک همان پرنده خوش آوازی که روی زمین لانه می سازد و در قفس می اندازند و آیینه و اشیای رنگی در قفسش آویزان می کنند و به شکل و رنگ بلدرچین است اما لاغر تر و با بدن کشیده تر

بیتدیکان= سسک پرنده ریز و پر جنب و جوش

سیره بولبول= سهره

چوبان آللادان=پرنده ای شبیه سینه سرخ که حرکات ایذایی برای گمراه کردن شکارچی ها از لانه و جوجه هایش انجام می دهد

موراد قوشی= پرنده زنبور خوار = در زنبورستان ها به شکار زنبور های عسل می پردازد و در دیواره های خاکی تونل زده و لانه می سازد و پرهای رنگارنگ آب و قرمز و سبز و زرد و بسیار زیبا دارد
حاجی لیلک= لک لک سفید
سسه= مرغ شاخدار که اهلی بوده و مانند ماکیان نگهداری می شود و پرهای خالخالی و شاخی استخوانی بر سر دارد
کنارکه= قناری

یاهی= کفتر وحشی یا کفتر چاهی با رنگ خاص طوسی و طوق بنفش

قجله: زاغک پرنده ای زیبا با بدن سیاه و سفید و کشیده تر از کلاغ که در باغ ها لانه های گرد و بزرگی از گل و شاخه ها می سازد- اغلب باغداران لانه آن را خراب می کنند و می گویند خوردن مغز آن آدم را کودن می کند= قجله بینی ییپ: یعنی دیوانه و سفیه است!

دوه قوشی= شتر مرغ

ییل په = پرنده ای با پاهایی به رنگ سبز و دراز و زیبا که خوب می دود و اندازه کبوتر است.

بالیغ اوتان= مرغ ماهیخوار

هوندوشقه = حشدرخان= بوقلمون

سيغيرچين : یعنی سار!!

پرستو= قرنقوش

باغری قره= باقرقره : پرنده ای از نوع کبوتر به معنی سینه کبود - باقرقره از نام ترکی آن مشتق شده است و این ژرنده در بیابان های بی آب و علف لانه ساخته و در میان پرهای سینه خود برای جوجه ها آب نیز حمل می کند !

اتجه= جوجه های تازه از تخم در آمده و فاقد پر

چولپا(چورپا): بلدرچین های نر جوان

این اسامی در همه آذربایجان مرسوم است

ولی با اختلافاتی اندک - گمان نمیکنم کسی به پرستو سیغیرچین بگوید مگر به اشتباه !

گوورچین= کبوتر

7- رضا بابازاده جنابلاری :

حورمتلی قارداشلاریم
تبریز اطرافیندا دا بویله دییلیر
1- چالاغان، قره قوش:عقاب
2- قجیر: لاشخور
3- ساری کوی نه ک: به اندازه گنجشک است و سینه زرد و زبیای دارد و خوش آواز هم هست.
4- باغری قره : به انداره کلاغ است و حلال گوشت می باشد.ودر روی زمین و جا پای حیوانات تخم می گذارد.
5- سونا کهلیک : کبک با پاها و منقار قرمز رنگ
6- چیل کهلیک : کبک
7- بایرام قوشی یا همان سءغرچءن: به اندازه کنجشک است ولی سیاه رنگ این پرنده ها مهاجرند و 10 یا 15 روز به عید مانده می آیند به همان دلیل به اینها بایرام قوشی گفته می شود.
8- شوپر: خفاش
9- داغ تویوغی : یا داغ خوروزو به اندازه مرغ خانگی است ولی پاهای بلندی دارد متاسفانه نسل این پرنده زیبا در حال انقراض است. دست همه دوستان را می بوسم موفق باشید.

8- جناب آرش اورمولو

سلام اسامی پرندگان در اورمیه
توی توغلی=میش مرغ
دوی داغ=هوبره
ملنقو-طوطی
قجیر- عقاب
قارتال=عقاب طلای
غوزقون=کرکس
اری قاپان=زنبورخوار
بالیغ قاپان-ماهی خورک
پخلن یا پغلن=فیلامینگو
سقا قوشی-دولچالی=پلیکان
دوه قوشی=شترمرغ
اویی=جغد
بای قوش=بوف
گجه گوشی=خفاش
تولکی گوشی=خفاش میوه خوار
اوجی بنیخ=لک لک
لیلان گوشی=لک لک
سونای =مرغابی
سوناکهلیک= کبک پا برفی
قاغزالاق=پرنده ای بزرگتر ازگنجشک
طرغای=نوی گنجشک
زیغیرچین=پرستو
سئرچه=کنحشک
قجله-کشگرگ=زاغ

شنبه ۱۳ آذر۱۳۹۵ ساعت: 12:14 توسط: علی بیاتی

در منطقه نوبران ساوه اطراف دهستان بیات به زاغک می گویند : ساغ ساغان. و به بچه ای که با بزرگتر ها در می افتد می گویند خوروز بئچه.