همدانی ها تورک هستند یا فارس.!؟

💢دکتر حسین محمدزاده صدیق

💢لطفاً‌ بفرمائید در خصوص‌ تاریخ‌ همدان‌ و نقش‌ تركان‌ در این‌ استان‌ توضیحاتی ‌برای‌ خوانندگان‌ بیان‌ بفرمائید.

💢لفظ‌ اكباتان‌ همانند بسیاری‌ از نام های‌ جغرافیای‌ ایران‌ لفظی‌ تركی‌ است‌ و ریشه‌تركی‌ دارد.

«💢باتان‌» یا «بوتون‌» به‌ معنای‌ «قوم‌ و ملت‌ و فوج‌ و قبیله‌» است‌ كه در تركی‌ باستان‌ بكار رفته‌ و به‌ زبان‌ فارسی‌ نیز رسوخ‌ كرده‌ است‌.

💢 اكباتان‌ یا اكبوتون‌ به‌ معنی «مردم‌ سرافراز و سلحشور» است‌ كه‌ در متون‌ كهن‌ تركی‌ باستان‌ به‌ كار برده‌ شده‌ است‌.

💢ثانیاً اگر ما بخواهیم‌ كلمات‌ و جملات‌ و عبارات‌ و پاره‌های‌ نظم‌ و نثر تركی‌ ومری‌ را كه‌ در الواح‌_سومری‌ موجود است‌ اساس‌ قرار بدهیم‌، باید بگویم‌ كه‌ ادبیات‌ مكتوب‌ تركی‌ در اكباتان‌ و سومری های‌ آن‌ سابقه ای‌7200ساله‌ دارد و هیچ‌ ادبیاتی‌ آثار مكتوبش‌ به‌ این‌ قدمت‌ و پیشینه‌ نخواهد بود.

💢شما می‌دانید كه‌ كهن‌ترین‌ نسخه‌ای‌ كه‌ به‌ زبان‌ اوستایی‌ موجود است‌ مربوط‌ می‌شود به‌ قرن‌15میلادی‌.

💢اما كهنترین‌ الواحی‌ كه‌ الان‌ در دانشگاه های‌ دنیا از سوی‌ سومر شناسان‌ و ترک‌ شناسان‌ و تركی‌ پژوهان‌ بررسی ‌می‌شود مربوط‌7200سال‌ قبل‌ است‌ و این‌ آثار در غرب‌ و جنوب‌_غربی‌ ایران‌ یافت ‌شده ‌است‌.

💢گذشته‌ از تركی‌_سومری‌، نیم‌ زبان ها و گویش ها و زبان‌های‌ التصاقی‌ متعددی‌ نیز در منطقه‌ موجود بوده‌ است‌.

💢من‌ به‌ خاطر دارم‌ در سال‌1372در «كنگره‌ كتیبه‌ و متون‌» كه‌ در شیراز برگزار شد كتیبه‌ ای‌ به‌ اسم‌ كتیبه‌_دینقیر - كه‌ دینقیر در تركی_‌سومری‌ به‌ خدا اطلاق می‌شده‌ و در تركی‌ ما به‌ صورت‌ تنگری‌، تانگری‌ ، «تانری‌ و تاری‌ در آمده‌ است‌ -معرفی‌ شد كه‌ در استان‌ همدان‌ یافت‌ شده‌ بود.

💢گذشته‌ از آن‌، "تركان‌ همدان‌ سكنه‌ اصلی‌ این‌ منطقه‌اند و سابقه ای بسیار طولانی ‌دارند". حكومتهای‌ متعددی‌ را از گذشته‌ای‌ بسیار دور تشكیل‌ داده‌اند. از جمله‌ حكومت‌آزان‌ كه‌ در «راحة‌ الصدور» و «جامع‌ التواریخ‌» و «المسالك‌ و الممالك‌» ابن‌ خُردادبه‌ و «معجم‌البلدان‌» به‌ آن‌ اشاره‌ شده‌ است‌.

💢حتی‌ در #راحة‌الصدور به‌ تصریح‌ آورده‌: «اندر تاختن‌ ملك‌ آزان‌ بر اوزان‌» آزان‌ قوم‌ پر جمعیتی‌ بودند و در گستره‌ای‌ از قفقاز تا قسمت های‌ جنوبی‌ استان‌ همدان‌ حكومت‌ می‌كردند و نام‌ خود یعنی‌ «آز» را به‌ بسیاری‌ از مكان های‌ جغرافیایی‌ نیز داده‌اند.

💢بعد از بر افتادن‌ حكومت‌ آزان‌ و سپری‌ شدن‌500سال‌، حكومت‌ میدیا یا مادان‌ را تشكیل‌ دادند.

💢«مادها» عبارت‌ از شش قبیله‌ مؤتلفه‌ بودند كه‌ چهار قبیله‌ از آن‌ تركک بودند و به‌ تركی‌ سخن‌ می‌گفتند و یا به‌ گویش‌ها و نیم‌ زبانها و زبانهای‌ التصاقی‌ تكلم‌ می‌كردند.

💢دو قبیله‌ دیگر به‌ تصریح‌ هرودوت‌، به‌ زبانهای‌ غیر تركی‌ حرف‌ می‌زدند.

💢این‌، قسمتی‌ از سابقه پیش‌ از اسلام‌ همدان‌ است‌.

💢كتیبه‌های‌ متعددی‌ به‌ «تركی‌» در همدان‌ یافت‌ شده‌ كه‌ متأسفانه‌ به‌ سبب‌ سیاست‌ عجیب‌ ترک ستیزی‌ كه‌ بر تار و پود رژیم‌_منحوس‌_آریامهری‌ حاكم‌ بود. این‌ كتیبه‌ها خوانده‌ نشد و یا مصادره‌ شد و یا از بین‌ رفت‌.

💢هم‌ اكنون‌ نزدیكک یک‌ هزار قطعه‌ كتیبه‌ی‌_تركی‌ و زبانهای_‌التصاقی‌ و ایلامی‌ و سومری‌ را داریم‌ كه‌ سالهاست‌ در زیر زمین‌ موزه‌ ملی‌ ایران‌ در تهران‌ خفته‌ است‌ و ما تلاشمان‌ این است‌ كه‌ با كسب‌ مجوز، یكی‌ یكی‌ این‌ كتیبه‌ ها را بخوانیم‌ و مانند كتیبه‌_دینقر كه‌ در كنگره‌ی‌ كتیبه‌ و متون‌ مطرح‌ شد، بسیاری‌ از اینها را به‌ جامعه‌ معرفی‌ كنیم‌.