زبان و ادبیات ترکان خراسان

فرازی از سخنان جلال آل احمد در خصوص وضعیت زبان ترکی

📖توجه کنید به تمام الفبا اصلاح‌کنندگان و زبان‌پیرایندگان-از فتحعلی آخوندوف بگیر تا باغچه‌بان و کسروی- که همه ترکند و آذربایجانی و به احتمال قریب به یقین چون هر کدام ایشان، فارسی ما را نمی‌فهمیدند، خواستند فارسی مخصوصی بسازند که خود می‌شناسند.

📖وقتی یک مجموعه انسانی را از دسترسی به کتاب و روزنامه و کلاس و فرهنگ محروم کردی و ایشان را بازداشتی از اینکه شرکت کنند در بده بستان با عالم علم و فرهنگ، یا متوجه فعالیت بدنی صرف می‌شود یا متوجه فعالیت‌های ذهنی غیر فرهنگی.

📖وقتی از به کار بردن زبان مادری ایشان در، حتی رادیو، خودداری کردی، جذبه رادیوهای خارج از مرز که به زبان مادری ایشان سخن می‌گویند، بالا می‌رود. هم اکنون 90 درصد آذربایجانی‌های شهرنشین که رادیو دارند، باکو را می‌گیرند.

📖آذربایجانی ترک علاوه بر مشکل دسترسی نداشتن به مدرسه، به مدرسه هم که رفت نه زبان معلم فارس را می‌فهمد و نه از خط و ربط کتاب درسی سر در می‌آورد. او که #آب و #نان را شش هفت سال تمام #سو و #چؤرک شنیده، حالا می‌بیند توی کتابش دو شکل هست با دو کلمه غریبه. او به جای اینکه تصویر صوتی یک کلمه مأنوس را به تصویر بصری‌اش درآورد و بشناسد، مجبور است تصویر صوتی و بصری یک کلمه نامأنوس را در مقابل فلان مفهوم ذهنی خود بپذیرد و این پی اول است که خراب گذاشته می‌شود و این سوءتفاهم همچنان هست تا آخرین سال‌های تحصیلی و تا آخرین سال‌های عمر.

📖آیا نرسیده است روزی که حکومت ما از سیاست وحدت ملی، مفهوم والاتر و وسیع‌تری را در نظر بیاورد؟

🔺برگرفته از کتاب در_خدمت_و_خیانت_روشنفکران، مبحث "روشنفکر و مشکل زبان ترکی"