زبان و ادبیات ترکان خراسان

داستان سارای(دختر پاکدامن تورک)

قضيه داستان سارای از اينجا شروع مي شود كه در كنار رودخانه ي آرپا چايي كه در آزربايجان جاريست و اين رود از شعبه هاي قيزيل اؤزن مي باشد در يكي از دهات دختري ساري تللي (گيسو طلا) و آلا گؤز (چشم شهلا) به دنيا مي آيد. پدر و مادرش نام اين دختر را ساراي كه در تركي تحليل يافته ساري آي (ماه زرد) مي باشد مي گذارند.سارايِ داستان در طبيعت آزربايجان پرورش مي يابد و دختري ماه رو مي شود. بزرگان دِه ساراي را به پسري به نام خان چوبان نامزد مي كنند. روزي چشم خان ده به سارا ميافتد.

خان، پدر ساراي را فرا مي خواند و ازاو مي خواهد ك ساراي را به عقد او در آورد. پدر ساراي كه مرد ريش سفيدي بود و به خان چوبان قول مردانه داده بود و مصداق ضرب المثل ترکی : (كيشي توپوردوغون يالاماز : مرد آب دهانش را که قی کرده است نمی لیسد) پيشنهاد خان دِه را رد مي كند. خلاصه از خان اصرار و از پدر انكار.

و در اين موقع است كه خان متوسل به زور شده و او را مورد ضرب و شتم قرار داده و ساراي را تحديد مي كند كه در صورت سر پیچی از خواسته ئ خان، ديگر پدر خود را نخواهد ديد، چون او پدرش را خواهد كشت. ساراي كه به جز پدر كسي را نداشت و نمي توانست رنج و عذابش را ببيند بر خلاف علاقه ئ وافرش به خان چوبان و قولي كه به او داده بود تن به خواسته ئ خان ظالم داد.

و روزي كه ساراي گفت كه آماده ازدواج با خان مي باشد همه از اين تصميم او متحير شدند ولي او چاره اي جز اين نداشت چون او شير دختر تورك بود و پاكدامن.

و ساراي به دنبال خان راهي شد، اما در راه تنش را به آب جاري آرپا چاي سپرد و خود را جاودانه ساخت. سارای خود را به رود آرپا چای انداخت و به همه نشان داد که دختران تورک چقدر پاکدامن هستند.

يكي از اشعار فولكولور و معروف تورکی (آپاردي سئللر ساراني) است.

آپاردي سئللر ساراني

گئدين دئيين خان چوبانا

گلمه‌سين بوايل موغانا

گلسه باتارناحق قانا

آپاردي سئللر ساراني

بير آلا گؤزلو بالاني

آرپا چايي درين اولماز

آخار سويو سرين اولماز

سارا كيمي گلين اولماز

آپاردي سئللر ساراني

بير آلا گؤزلو بالاني

آرپا چايي آشدي داشدي

سئل ساراني قاپدي قاچدي

هر گؤره‌نين گؤزو ياشدي

آپاردي سئللر ساراني

بير آلا گؤزلو بالاني

قالي گتير اوتاق دوشه

سارا يئري قالدي بوشا

چوبان الين چيخدي بوشا

آپاردي سئللر ساراني

بير آلا گؤزلو بالاني

منبع : ناغیلار بوقچاسی، تالیف اسماعیل سالاریان، چاپ اول 1396 انتشارات بخشایش قم

جهت خرید کتاب های ترکی خراسان به شماره 09159766066 پیامک بزنید تا کتاب ها بوسیله پست ارسال شوند.

//

نویسنده:گرگرلی آراز یکشنبه ۸ تیر ۱۳۹۹ ساعت: ۱۰:۴۳

سلاملار

سید ابوالقاسم نباتی آراز کاناریندا اوشتیبین کندی کی قره داغدا یئرله شیب حتمی کی بیلیرسیز بویوک شاعر و عارفدی اونون تورک تخلصو خان چوباندی بو شعرده اونون شعریدی

بو شعر او زامان یارانیب کی تزار دوورو روسلار ایرانا حمله گتیرنده چوخ ظلملر چوخ غارتلر ائیله میشلر روسلارین بو فجایه سینه نباتی بو شعری یارادیب بو سارای بوتون او قیزلار کی بو یولدا جانلارین عار ناموسلارین الدن وئریبلر بیر نمونه سیدیر