نام کتاب: باخشی‌های خراسان و گونه‌های ادبیات آنها

تحقیق و تالیف: اسماعیل سالاریان

چاپ اول: انتشارات تجدد تبریز سال 1403

مشخصات: 400 صفحه قطع وزیری، جلد شومیز

در این کتاب، کلیات موسیقی مقامی باخشی‌های خراسان و گونه‌های ادبیات آنها مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته و اغلب داستان‌هایی باخشی و عاشق‌ها همراه ساز به آواز می‌خوانند را آوردیم.

موسيقى مقامی ترکان خراسان، به عنوان یکی از غنی‌ترین انواع موسيقى شرق، همانند موسیقی سایر ملل که ریشه در عقاید و باورهای مردم دارد، از ذهن مردم و آرزوهای آنان الهام می گیرد، مملو از تنوع، غنای ملی، حماسی و تاریخی شفاهی است که همچون سر‌زمین مادری، سرگذشتی افتخار آمیز و سرشته به آن دارد.

باخشی‌های ساز به دست خراسان، راویان پرشور افسانه‌ها و نغمه‌های مردمی از عوامل عمده آفرینش، حفظ و اشاعه‌ی ادبیات روایتی و شفاهی مردم این دیار هستند. آنها علاوه بر خواندن و نواختن ساز در ایامی که نگارش کتبی و کتابت وجود نداشت، نقش بسیار مؤثری در اشاعه، انتشار و انتقال تاریخ شفاهی، فرهنگِ معنوی، ادبیات غير مكتوب را به ملت خود داشته‌اند و نسل به نسل این آثار گران بهاء را با دوتار خود در گوش و جان دوست داران آن زمزمه کرده‌اند.

تاریخ شکل‌گیری و زایش هنر باخشی‌گری و عاشقی را نمی توان دقیقا مشخص کرد، امّا، به نوعی می‌توان قدمت آن را با حیات و زندگی مردمان خراسان همسان پنداشت. این هنر در بستر رشد تاریخی خود با باورهای اقوام کهن هماهنگ شده و با ساخت‌های اجتماعی آنان همراهی کرده است. در نهایت منجر به ایجاد این هنر با ابعاد گسترده‌ای از شعر، موسیقی، کلام و رقص گروهی شده، بعدها نام باخشی و عاشیقی را به خود گرفته است.