کشتی چوخه خراسان

اشاره: مسابقات کشتی چوخا (چوخه) خراسان قبل از آمدن برروی تشک در سرای خان ها،عروسی ها، روز عید فطر و 14 فروردین بر روی چمن و خاک نرم برگزار می شد. اوزان در کشتی چوخه وجود نداشت، زمان مسابقه نامحدود بود و به اصطلاح چوخه گیران در کشتی چوخه، سایه انداختن پشت ضربه شمرده می شد و اکنون نیز ضربه شمرده می شود. در گذشته جوایزنفرات اول تا سوم، نفره اول اسب، نفر دوم گاو یا گوساله و نفر سوم قوچ بود.
کشتی چوخه خراسان با تلاش های مرحوم "منوچهر لطيف" از شکل سنتی بیرون و در سال 1342 بصورت رسمی در شیروان برگزار شد.

کشتی چوخه خراسان به غیر از خراسان و با عناوین "گوراش"، "گولش"، آلیش" در ازبکستان، قزاقستان، تاتارستان و ... رواج دارد و پس از استقلال ازبکستان و با تلاشهای آن کشور، مسابقات کشتی چوخه بين المللی شد و تیمی از چوخه کاران خراسان شمالی و رضوی در مسابقات بين المللی کشتی چوخه، کشورمان ایران را نمایندگی می کند.

کشتی در ایران:
کشتی در ایران از قدمت بسیار طولانی برخوردار است به طوری که تاریخ پیدایش آن نامعلوم و به موازات تاریخ پیش رفته است این رشته در ایران - ترکیه – یونان – یو گسلاوی – روسیه -ژاپن – کره متداول بوده است و به شکل های مختلف انجام می شده است این تنوع در اجرا حتی در کشور ما در استانها ، ایلات و عشایر نیز وجود داشته است. در خراسان چوخه، در مازندران لو چو ، در گیلان گیله مردی، بغل به بغل در ارسنجان، گلی یا روغنی در ترکیه ، گرش در خوزستان، کمر به کمر در ترکمن صحرا ، پهلوانی در زورخانه های تهران و قم ، ترکمنی در مازندران ، سومو در ژاپن ، سامبو در روسیه و دهها کشتی دیگر که سرآمد همه آنان کشتی چوخه ای (چقه ای) بوده است.
کشتی چوخه خراسان در کلات نادری - درگز – چا پشلو – قوچان – شیروان - چناران – بجنورد و اسفراین متداول بوده که بعدها در مشهد – نیشابور- تربت جام و آشخانه نیز مرسوم شده است. این ورزش درروستاها ایلات و عشایر انجام می گیرد و اوج شکوه و جلال آن در مراسم بزرگ سیزده و چهارده فروردین اسفراین است .

کُشتی باچوخه خراسان:
کُشتی باچوخه یکی از بارزترین ویژگی های فرهنگی اجتماعی و بومی محلی خراسان بزرگ بویژه منطقه شمال خراسان است. در این منطقه کُشتی باچوخه نه تنها به عنوان یک ورزش بلکه به عنوان یک آئین فرهنگی پهلوانی در تمام شئونات و زندگی مردم جریان دارد. آنها در جشنها و اعیاد و عروسی های خود این آئین باستانی را اجرا می کنند و گرامی می دارند و از این طریق همواره روحیه مردانگی و پهلوانی را در خود زنده نگه می دارند. اگر روزگاری کُشتی باچوخه در مناطق و شهرهایی همچون قوچان، اسفراین، چناران، شیروان، نیشابور، لایین و سایر مناطق شمال خراسان مرسوم بود اینک این ورزش به تدریج به سمت مناطق جنوبی تر خراسان نظیر فریمان، تربت جام، گناباد و … نیز کشیده شده و امروز مردم آن دیار نیز به چوخه علاقه نشان می دهند. اکنون که کُشتی باچوخه ثبت ملی و جهانی شده است ضروری است، دست اندرکاران ورزش کشور نگاه ویژه ای به این مقوله داشته باشند تا این آئین که ظرفیت های فرهنگی و اجتماعی و ورزشی بسیار بالایی دارد به جایگاه واقعی و شایسته خود دست یابد. ورزش و آئینی که در صورت شناخت خوب آن می تواند بسیاری از آسیب های اجتماعی جامعه به ویژه در جوانان را کاهش داده و به عنوان یک برنامه تفریحی و فرهنگی برای خانواده ها در نظر گرفته شود.

(تندیس زیبای کُشتی باچوخه در قوچان)

جوایز کُشتی باچوخه :
جوایز کُشتی با چوخه نیز به سبب ماهیت سنتی و ملی ‌اش متفاوت است. در اصطلاح به فاتحان میدان چوخه «قند» اهدا‌ می‌ شود! کسی که نفر اول شود قند اول را به او می‌دهند. هدیه ‌هایی که می‌ تواندشتر، قوچ ، قالی و گوسفند، قالی، لوازم منزل، وجه نقد و سکه ,… , و دیگر قندهایی است که برگزار‌کنندگان مسابقه‌ ها‌ می ‌توانند به نفرات اول تا سوم اهدا‌ کنند! غالبا به طور سنتی جوایز کُشتی باچوخه از نمادهای زندگی عشایری و روستایی در نظر گرفته می شود. گاهی اوقات نیز از دست بافته های عشایر نظیر قالی و جاجیم و گلیم استفاده می شود. البته این جوایز می تواند در مناطق مختلف متفاوت باشد. مهم این است که جوایز متناسب با شان این ورزش بوده و پشتوانه ای برای کُشتی گیر باشد.

(کشتی با چوخه در گود رهورد قوچان )

معنای لغوی چوخه:
معنای لغوی چوخه: (دهخدا) چوخا. جامه ای است پشمین. ( شرفنامه ٔ منیری ). جامه واری که از پشم بافته باشند. (برهان ) (ناظم الاطباء). جامه ٔ پشمین کوتاه که نوعی از لباس فقراست و ترکی است . چوخه که در گذشته «چوخاء» گفته می‌شد نام نوعی لباس ( بالا پوش ) سنتی است. این نوع شنل که توسط زنان از پشم میش یا بز بافته و سپس دوخته می‌ شده است هنگام کُشتی با چوخه به همراه شال سفیدی بر کمر بسته می‌ شود و پیژامه‌ ای بر تن کُشتی ‌گیر قرار می‌ گیرد.

چوخا ( Çuxa) : در زبان تركي كلمه اي به شكل چوخا Çoxa, Çuxa، چوفاÇufa ، چوكناÇukna ، چوخوياÇuxuya (به فارسي چوخه، چوقا، چقه، چوگه) و به معني زير انداز يا پارچة پشمي زبر؛ بالاپوش نمدين چوپانها دوخته شده از پوست گوسفند و بدون دگمه، اكثرا از پارچه اي مقاوم به رنگ تيره و يا سياه (در گذشته قرمز و قهوه اي)؛ پالتويي از پشم يا كرك كه ريش سفيدها و كشاورزان ترك روي دوش ‌اندازند، نوعي باراني.... وجود دارد. در دولتهاي تركي قديم مقامي به اسم چوخادار Çuxadarوجود داشت و به خادمي كه چوخا مي پوشيد ويا در پشت پرده اي از چوخا منتظر خدمت بود اطلاق مي شد. در دولت تركي آزربايجاني قاجاري نيز پوششي رسمي براي خاندان سلطنتي به نام چوخاباراني وجود داشت. رابطه كلمه چوخا با چوغ تركي دانسته نيست (چوخا=؟ چوغ+قا). همچنين ادعا شده اين كلمه احتمالا از كلمه تركي قويقاQoyqa – قويخاQoyxa كه در ديوان لغات ترك به معني كرك، پوست و پوستين آمده ريشه گرفته است. در زبان سانسكريت نيز كلمه اي به شكل چوكا Çuka به معني پوشش پشمي وجود دارد.

زمان و مکان برگزاری کُشتی باچوخه :
مسابقات کشتی چوخا (چوخه) خراسان قبل از آمدن برروی تشک در سرای خان ها، عروسی ها، روز عید فطر و 14 فروردین بر روی چمن و خاک نرم برگزار می شد.
کُشتی باچوخه از دیرباز معمولا در دل طبیعت و محیط های باز برگزار می شده است. چنانچه اکثر گودهای کُشتی باچوخه کنونی که از قدیمالایام نیز دایر بوده اند مانند : گود زیارتگاه سلطان زیرابه در روستای اماموردی خان قوچان، گود روستای رهورد در قوچان، گود چشمه زینل خان در اسفراین، گود امام مرشد درفاروج و دیگر گودها که در مناطق تفریحی و دامان طبیعت قرار دارند. کُشتی بر روی خاک نرم و و یا چمن و با حضور انبوه تماشاگران از زن و مرد و پیر و جوان برگزار می شود.

(کشتی باچوخه در مهدی آباد مشهد)

اجزای لباس و لوازم کُشتی باچوخه از قرار زیر است:

چوخه، که جامه ی پشمین چوپانان و برزگران و در واقع پوشاک قدیمی بومی خراسان بوده است. چوخه در زمان های پیشین پالتویی ضخیم و مقاوم و دارای آستین بوده، ولی امروزه به یک جلیقه ی کتانی بدون آستین تبدیل شده است.

کمربند، شالی که بر روی چوخه به دور کمر بسته می شود و بدن را مانند سنگ محکم نگه می دارد و دامن چوخه را به دور آن می پیچند. شلوارک، که همانند شلوارک کُشتی پهلوانی می باشد، با این تفاوت که کمی به طرف بالا تا می شود.

دهل و سرنا :
دهل و سرنا (زورنه)، که با نواختن آن توسط بخشی ها، کُشتی گیران حول میدان کُشتی به حرکت در می آیند و خود را گرم می کنند و برای مسابقه آماده می شوند. نوای دهل و زورنا بانگ آوازی نیز برای خبر کُشتی است و از مردم می خواهد که جمع شوند و با دل و جان به تماشای کُشتی بپردازند.این موسیقی مقامی معروف به کوراوغلی است که با تم های سنگین و رزمی نواخته می شود. دو نوازنده سرنا و دهل با نواختن موسیقی حال و هوای خاصی به ورزش کُشتی باچوخه می دهند ، در حین کُشتی نوای سرنا و دهل و یا قشمه و دهل بخشی ها با ریتم خاصی شروع شده و به تدریج که کُشتی اوج می گیرد ریتم آن نیز تندتر می شود و وقتی زورآزمایی کُشتی گیران به اوج می رسد بر سرعت چوب طبل و سرنا می افزایند

میدان کُشتی چوخا :
میدان کُشتی که دایرهای با قطر 10 متر است و کُشتی در آنجا برگزار می شود. اجرای کُشتی به شکل سنتی و بدون کلیشه (کُشتی بر روی خاک و با سرنا و دهل) انجام می شود.

باید در نظر داشت که تمام زیبایی کُشتی باچوخه برگزاری آن به شکل سنتی است که می تواند برای تمام قشرها و رده های سنی جذابیت داشته باشد. کُشتی باچوخه همیشه در فضای باز و دل طبیعت و اماکن تفریحی و بر روی خاک نرم یا چمن برگزار می شده است. ضروری است در حال حاضر نیز تا جایی که امکان دارد این امر لحاظ شود.
دست دادن قبل از کُشتی نیز از زیبایی های این ورزش است. گودهای کُشتی سنتی و معروف در شهرهایی مثل قوچان و اسفراین نظیر گودهای رهورد و سلطان زیرابه و چشمه زینل خان الگوهای بسیار بارزی برای این مورد است.

مدت زمان و اوزان و نحوه برد و باخت در کُشتی باچوخه کشتی با چوخا:
مسابقه کُشتی باچوخه در اصل رقابتی بدون مدت زمانی مشخص بوده است و وقتی فردی در آن پیروز میدان اعلام می‌ شده که بتواند 3 بار تخت پشت یا شانه‌ های حریفش را به زمین برساند. اما مسابقه‌ های امروزین این رشته در وقت 10 دقیقه‌ ای برگزار می‌ شود که اگر در پایان، پیروزی نداشته باشد سرنوشت برنده به وقت اضافی 5 دقیقه ‌ای موکول خواهد شد. ضمن این‌که اجرای فن در خاک و گرفتن زیر زانوی حریف، خطا محسوب می‌ شود و کُشتی‌ گیران در 4 یا 5 وزن دسته ‌بندی می ‌شوند. چوخه کاران در چهار وزن 70، ‌80، 90 و بالای 95 کیلوگرم به مصاف يكديگر مي روند. در اوزان 65، 75، 85 و 85+ کیلوگرم نیز برگزار می شود

فنون اصیل کُشتی باچوخه :
فنون اصیل کُشتی باچوخه عبارتند از: لنگ، کمر، کمرپیچ، راسته پیچ، دست پیچ، قل پیچ، یخه گیر، پاپیچ، سرشاخ، لنگ کُردی (یام باش)، کُشتی گیر در ابتدایی که وارد گود می شود ابتدا دست بر خاک زده بر لب و پیشانی می نهد و سپس دوری در گود زده و با چند پرش آمادگی خود را به حریف اعلام می کند. سپس دو کُشتی گیر به هم نزدیک شده و با صوت داور “سرشاخ” می شوند ، که از ابتدایی ترین فن های خاص این کُشتی است. آنها تمام توان خود را بکار می برند تا پشت حریف را به خاک بمالند. پا در این کُشتی نقش مهمی دارد. فن لنگ که اصطلاحا به آن “یام باش” می گویند، از مشهورترین فن های این کُشتی سنتی است که چوخه کاران بایستی تمام حواس خود را جمع کنند تا حریف از این فن استفاده نکند. از دیگر فنون خاص این کُشتی « فن جوانمردی» است بدین صورت که کُشتی گیر نباید بدون آمادگی و یا از پشت به حریف خود حمله کند. همچنین نباید فن « لنگ» را در مواقعی که ضروری نیست اجرا نماید. کُشتی گیران حق گرفتن زیر زانوی هم دیگر را ندارند و در خاک نیز هیچ فنی اجرا نمی شود. کُشتی گیر باید هر دو شانه ی حریف خود را به مدت یک ثانیه به خاک بمالد. برد و باخت در کُشتی باچوخه در دو حالت اتفاق می ‌افتد. در حالت اول چوخه‌ کاران می‌توانند یکدیگر را ضربه فنی کنند. این ضربه فنی در چند حالت رخ می ‌دهد. تماس شانه با تشک یا زمین ضربه فنی محسوب می ‌شود. چرخش حول محور شانه‌ها روی آرنج با تماس نشیمن حالت دیگر ضربه فنی است. همچنین تکیه دادن به آرنج‌ها در شرایطی که کُشتی‌گیر با نشیمن روی زمین قرار دارد و نیز خم شدن شانه نسبت به کمر و تشک هم ضربه فنی به حساب می‌ آید.‌ اما پیروزی و برد با امتیاز در کُشتی باچوخه گونه‌ ای دیگر هم دارد. در این شکل در صورتی‌که کُشتی‌گیر با اجرای فن حریف را رو به شکم زده و اصطلاحا او را به خاک و تسلط کامل بر او داشته، مجری یک امتیاز کسب می‌ کند، در صورتی‌که با اجرای فن حریف را به بیرون از تشک از کمر به بالا ضربه فنی نماید مجری دو امتیاز کسب می‌ نماید. همچنین در صورت کم‌کاری، دفاع و نافرمانی از دستورات داور، به کُشتی‌گیر کم‌کار و خاطی یک اخطار و به حریف یک امتیاز می‌ دهند که هم ارزش با امتیاز فنی می ‌باشد. هنگام برگزاری مسابقه‌ها‌ هر کُشتی‌ گیری به هر نحوی پایش کاملا‌ از تشک یا محوطه‌ مشخص شده بیرون رود یک امتیاز از دست داده و یک پوئن به حساب حریفش اضافه می ‌گردد.در این کُشتی اجرای فنون از طریق گرفتن بدن حریف خطا منظور می ‌شود و چوخه‌ کاران درست مثل جودوکاران تنها از طریق گرفتن لباس حریف، اجازه اجرای فن دارند.

پهلوانان بزرگ و افتخارآفرینان کُشتی باچوخه خراسان:

در گذشته های نه چندان دور چوخه خاستگاه کشتی گیران بنامی بوده و از این رشته پرطرفدار و زیبا قهرمانان بزرگی به پا خواستند و در جهان نیز سرآمد همه دلاوران شدند.

در اولین دوره مسابقات کشتی آزاد دوستانه ایران و ترکیه در سال 1326 چهار نفر از چوخه کاران در معیت تیم ملی ایران قرار گرفتند بیش از 50 کشتی گیر از چوخه کاران خراسان در کشتی آزاد و فرنگی ایران آواز پهلوانی دادند این همه افتخار منبعث از لنگ های زیبا و اصیل چوخه بوده است، بطوریکه احمد طاهری با وزن 70 کیلو بر پهلوان حاج محمد سرپلی با وزن 120 کیلو با فن لنگ پیروز شد .

تمامی مربیان ، علاقه مندان و مردم در کسب افتخار آن سهیم اند. شادروان شورورزی، علی کاظمی، احمد وفادار، فرهاد شعبانی، قاسم محمد خانی، عباس گلمکانی، ابوالقاسم سخدری، غلامرضا گلکار مرحوم سخی پرووزه ، محمد علی صحرایی، قربان علی محجوب ، عزیز نظری ، علی روحانی ، محمد رضا فرخنده ، محمد علی زاهد ، حاج علی اصغر خدمتگزار ، احمد طاهری ، محمد کیفی و آقایا ن محمود قشنگ ، خدابخش عفت دار، حسین مهر افروزیان، احمد بهمنی، مسلم اسکندر فیلابی، علیرضا رستمی احمد سدیدی ، ابراهیم آزمون ، علی با مشکی اکبر شیدا ، قدرت اوغازیان ، امیر منوری ، حمزه محمد خانی ، جواد محمد خانی ، اصغر یزدانی ، حسنعلی درتومی غلامرضا حلمی و دهها قهرمان دیگر از چوخه به پا خواستند و در کشتی آزاد و فرنگی قهرمان ایران شدند .

در کشتی های پهلوانی و زورخانه ای ، پهلوان اکبر آخوند زاده ، اکبر خراسانی ، سلیم خراسانی ، آخوند خراسانی ، حاج سید تقی رضوی ، حاج سید رضا رضوی ، حاج مختار کاشی ، حاج محمد محرر ، حاج حسام خوشنویسان ، نایبعلی خان ملک ، کریم محمدیان ، مصطفی طوسی ، قلی زنجانی ، جمیل پروین ، گل حسین کچرانلوئی ، نعمت الله حذیفی ، فرهاد شعبانی ، قربان محمد بهادری ، ابوالقاسم سخدری ، عباس گلمکانی احمد وفادار ، یعقوبعلی شورورزی ، فرخ تورانی ، محمد دربان ، ابراهیم آزمون ، امیر قربانی ، عزیز نظری ، علی روحانی ، محمود قشنگ ، مهرافروزیان ، قدیر نخودچی ، بهارستانی ، ناجی ، و دهها قهرمان دیگر که در کشتی پهلوانی مقام اول را کسب نمودند .

در رشته جودو و کوراش نیز چوخه کاران زیادی در خشیدند. مرحوم عزیز نظری، حسن خان حسن پور ، برات لعل نظام ، علی شهیدی ، بهروز پرهیزگا ر ، خسرو دلیر ، علی چمن پا ، حسن نیک بین ، عباس فلاح ، علی رضایی ، حسین علی اکبری ، علی محمد نیا ، الیاس علی اکبری ، احمد عفتی ، حسن امانی ، مصطفی دلیریان ، ایوب حسنی ، قاسم اسدی ، برادران نیک بین ، پهلوانلو ، احمد قاسمی ، محمد تقی فیاض ، عزیز تقدیسی ، عقیل شاهی ، یونس کریمان ، علی معلومات ، جواد روحانی و دهها جودو کار دیگر که در گهواره چوخه پرورش یافتند.

افتخارات، پهلوانان و نامآوران کُشتی باچوخه : «خراسان بزرگ» از دیرباز دارای جایگاه بلندی در کُشتی باچوخه بوده است و مربیان، کُشتی گیران و پهلوانانی از این خطه برخاسته اند. شهرهایی همچون قوچان، چناران، اسفراین، شیروان، نیشابور، بجنورد و … در شمال خراسان خاستگاه پهلوانان بزرگی چون حاج بابا برجی (زیدانلو) ،

محمدباقر مرغزاری خاخیانلویی قوچانی ، مرحوم اکبر مزرجی(پهلوان مخصوص شجاع الدوله)، پهلوان اکبر خراسانی، پهلوان احمد وفادار قوچانی، پهلوان محمدعلی صحرایی(باچیانلو)، علی پهلوان، پهلوان یوسف (از مریدان پوریای ولی)، پهلوان کاظمی، پهلوان قربان محمد بهادری (بادلانلو)، حسین کلال و کُشتی گیرانی چون خدابخش عفتدار، قدیر نخودچی، مهرافروزیان، پهلوان شکفته، پهلوان ابوالقاسم سخدری ، پهلوان علی کاظمی، پهلوان یعقوب علی شورورزی، پهلوان احمد اسکندر طاهری، پهلوان فرج‌ا… شعبانی، پهلوان حمزه وحدت، پهلوان عباس گلمکانی، پهلوان علی روحانی، پهلوان محمود قشنگ، پهلوان حمید قشنگ، پهلوان غلامرضا قشنگ، پهلوان عبدالرضا کارگر، بوده اند که سهم بسزایی در موفقیت های این رشته و ورزش خراسان و تیم آن داشته اند.

در اینجا تعدادی دیگراز افتخارات پهلوانان بزرگ و افتخارآفرینان کُشتی باچوخا ذکر می گردد:
شادروان پهلوان احمد وفادار اولین پهلوانی بوده است که ٣ سال متوالی بازوبند پهلوانی را به خود اختصاص داد و بر بازو داشت. وی واقعا کُشتی تمام‌ عیار پهلوانی گرفت و حریفانی مانند پهلوان عباس زندی و پهلوان غلامرضا تختی، پهلوان حسن حیدری و پهلوان حسین نوری و غیره را شکست داد. زیباترین فن لنگ در کُشتی توسط پهلوان قربان محمد بهادری (کُشتی گیر قوچانی) روی امامعلی حبیبی اجرا شد و زیبایی و تکنیک اجرای این فن توسط کُشتی گیر خراسانی در حدی بود که عکس آن سالها «نشان فدراسیون کُشتی ایران» بوده و حتی طرح آن هم بر روی مدالهای قهرمانان حک شده است. پهلوان قربان محمد بهادری قوچانی (بادلانلو)، از سال1327 4 تا 1348 قهرمان رشته باستانی، کُشتی چوخه و کُشتی آزاد و فرنگی خراسان بوده است. همان کُشتی گیری که کمتر کسی یارای مقاومت در برابر فن «لنگ» او را داشت و توانست بر مصطفی تاجیک (نفر چهارم جهان) نیز با فن لنگ به پیروزی برسد. حسین کلال از قوچان از با تداوم ترین قهرمانان کُشتی باچوخه است که سالها در وزن ٨۶ کیلوگرم یکه تاز مسابقات بود. «پهلوان عباس گلمکانی» اولین عضو تیم ملی کُشتی فرنگی از خراسان در مسابقات جهانی سال 1961 یوکوهاما بود. پهلوان ابوالقاسم سخدری اولین عضو تیم ملی ایران در سنگین وزن بود که در المپیک 1948 شرکت کرد. پهلوان یعقوب علی شورورزی، پهلوان علی کاظمی، حمزه وحدت، شیبانی و ملکزاده از اولین کُشتیگیران خراسانی بودند که به عضویت تیم منتخب کشور درآمدند. خدابخش عفت دار کُشتی گیر قوچانی طی دوران کُشتی خود، بر محمدحسین محبی قهرمان دوم جهان غلبه کرد. پهلوان قربان محمد بهادری، مرحوم پهلوان محمدعلی صحرایی، قدیر نخودچی، خدابخش عفت دار و پهلوان علی کاظمی از شهرستان قوچان به عضویت تیم ملی کُشتی ایران درآمدند. براتعلی عفتی از قوچان با شرکت در مسابقات جهانی کُشتی هامبورگ آلمان، نفر سوم جهان شد. حسین مهرافروزیان، ستاره کُشتی قوچان در کُشتی چوخه، ورزش باستانی، کُشتی آزاد در وزن ٢٨ کیلوگرم تبحر بسیار داشت. سهراب سراب طی سه دوره در کُشتی چوخه بر قهرمانی چون سیف اله جواهری پیروز شد. در مسابقات مختلف، علیرضا رستمی قهرمان خراسانی از قوچان، توانست بر محمدرضایی (نفر سوم جهان)، علی عبدلی (قهرمان آسیا)، غلام صدیق از پاکستان و آسوکای از ژاپن، (نفر سوم جهان)، جهانشاه کریمی (قهرمان کشور)، قدرت پورکریمی (قهرمان آسیا)، یحیی مردانی (قهرمان کشور) و عبدالباقر (قهرمان جام تفلیس) پیروز شود. نادرشاه افشار از خراسان، فرزند پهلوان میرمبارک، خود از پهلوانان کُشتی بوده است. حسین معرب، قهرمان کُشتی فرنگی ایران، تنها شرکت کننده استان خراسان در المپیک ٨۶٩١ مکزیکو بود. زنده یاد جهان پهلوان تختی در سفری به قوچان گفته بود: «هنوز در عمرم، قدرتمندتر از پهلوان وفادار قوچانی ندیده ام».