جامعه فکر اهلی اولمالیدیر
حجت الاسلام میرزه عبدالصمد ملكي :تأسوفله جامعهمیزده اخلاقی قایدالاری آیاقلاماق، یئرسیز حرصلنمک، مالی و غیر مالی امانتلرده خیانت، یالان، تهمت و غیبت کیمی مسألهلره تئز-تئز راستلاشماق اولور. بیر عده آیدین اولمایان سؤزو اطمینانلا دئییرلر و یا شایعهدن آرتیق اولمایان سؤزلری حقیقت کیمی مطرح ائلیرلر.
دینی تعلیماتا گؤز اوجو باخساق، انسانلارا اخلاقی قایدالاری اؤیرتمگه چالیشان چوخلو سؤزلره راستلاشا بیلریک. گؤزل اسلام دینی، یئر به یئر بیزلری دوزلوگه، گؤزللیگه و اخلاق قایدالارینی رعایت ائلهمگه چاغیریب. ائله کی بیری بو تعلیماتا عمل ائلهسه تعالی و کمالا طرف گئده بیلر.
پیغمبریمیز نه گؤزل بویوروب: « انّی بُعثت لأتمّم مکارم الاخلاق » من فقط اخلاق گؤزللیقلارینی اؤیرتمک اوچون مبعوث اولموشام. حقیقتده انسانین کمالی پیسلیکلردن اوزاقلاشماقدا و گؤزللیکلره یاخینلاشماقدادیر. بیزلر، بعضاً ائله شئیلره افتخار ائلیریک کی انسانلیق اونلاردان چوخ یوخاریدیر. مثلاً انسان افتخار ائلیر کی منیم مقامیم و یا پولوم فلان کسدن چوخدور. بیر حالدا کی بونلارین رتبهسی انساندان داها آشاغیدیر. دوزو بودور کی انسان، دوزلوک، امانتدارلیق، عدالت و پاکلیق کیمی حقیقی قیمتی اولان شئلره افتخار ائلیه.
الله-ین یئر اوزونده انسان اوچون وئردیگی نعمتلر، اونون اخلاقلی اولماسی و کمالا چاتماق اوچون واسطه و وسیلهدیلر، عیناً بوغدا کولشینین اونو یئتیشدیریب ساخلاماغا وسیله اولدوغو کیمی. اکینچینین اساس مقصدی و نرمال شرایطده افتخار ائلهدیگی محصول بوغدادیر و اونون سایهسینده اله گتیردیگی سامان، افتخار اولونان بیر شئی دئییل. هر چند بوغدانی اله گتیرمک اوچون کولش و سامان لازمدیر. انسانلارین اخلاقدان اوزاق اولوب دنیا مالینا افتخار ائلهمکلری، بیر اکینچینین بوغدایا یوخ بلکه سامانا افتخار ائلهمهسینه بنزر.
انسان الینده اولدوغو نعمتلردن، کمالا چاتماق اوچون اَن یاخشی صورتده استفاده ائلهمهلیدیر. بونا گؤره انسان نئچه وقتدن بیر اؤزونو یوخلامالیدیر کی گؤرهسن الله-ین اونا وئردیگی نعمتلردن دوزگون استفاده ائلیه بیلیب یا یوخ؟ گؤرهسن اوّلکی یئریندن و رتبهسیندن داها یوخاری گئده بیلیب یا یوخ؟
اسلامی تعلیماتا گؤره، هر کس بیزیم بارهمیزده پیسلیک ائلهسه، نتیجهده بیزه قازاناجاق. چونکی اونون ثوابلاریندان آزالیب و بیزیم ثوابلاریمیزا آرتیریلاجاق. آما اؤزوموزه ائلهدیگیمیز ظلم تماماً ضرر اولاجاق. الله-ین بیزه وئردیگی نعمتلردنده دوزگون استفاده ائلهمهمک اؤز حقّیمیزده ائلهدیگیمیز بؤیوک ظلملردندیر. ائله بیل کی انسان اوتوردوغو بوداغی کسمگه مشغول اولور.
بونا گؤره انسان هر ایشدن اوّل و هر سؤزو دانیشماقدان اوّل، اونون نتیجهسی بارهده دوشونمهلیدیر، سونرا اونو دوز و فایدالی تشخیص وئرسه اونا عمل ائلهمهلیدیر. بیر آیری سؤزوله «سؤزو آغیزدا پیشیریب سونرا دانیشماق لازیمیدیر».
انسان جامعهیه نسبت، شاخه کیمیدیر آغاجا. یعنی بیر شاخه آغاجین آیری قسمتلرینه ضرر یئتیرسه، حقیقتده ائله اؤزونه ضرر یئتیریب. بو ضرری ایندیده بیلمهسه سونرا تأثیری اونا چاتاندا آنلایاجاق. ائله، بیر انساندا جامعهنین او بیری انسانلارینا ضرر یئتیریرسه، اؤزو ده بیلمهسه حتماً او ضرردن اؤز پایینی آلاجاق.
بونا گؤره حدیثده واریمیز کی بیر ساعت فکرلشمک، یئتمیش ایل عبادتدن یوخاری و داها یاخشیدیر.
1) من اسماعیل سالاریان صاحب این وبلاگ 7 کتاب چاپ شده ام 1-تمثیل و مثل 2- ناغیلار بوقچاسی 3- مثنوی یوسف و زلیخا به ترکی خراسانی 4- نگاهی به ادبیات ترکان خراسان 5- نگاهی به فرهنگ ترکان خراسان هست 6 -ترکی خراسان و قواعد آن و چند کتاب در زمینه زبان، ادبیات و فرهنگ ترکان خراسان آماده نموده ام که هنوز چاپ و نشر نشده اند.