جیرت دانین ناغیلی
اشاره : " جیرتدان "در زبان تورکی به معنای "کوتوله" " داستانی است که پدرمان و مادرمان برای ما در کودکی می گفتند و حتی کتاب را با همین نام البته ترجمه شده به فارسی و چاپ باکو داشته ایم. سال ها پیش در باکو انیمیشنی هم با همین نام ساخته بودند. کتاب های چندی با همین نام به زبان تورکی ایران با گویش آذربایجانی و ترجمه فارسی برای کودکان چاپ شده است. و داستانی بنام جیدی در این لینگ منتشر شده است و در این پست داستانی از این نوع با مضمون و ویرایش جدیداز اینجا برای کودکان و نوجوانان در نظر گرفته ایم امید که مورد توجه و پسند قرار گیرد.جیرت دانین ناغیلی :
بيري وار ايدي، بيري يوخدويدو، بير قاري (زن پير) وار ایدي. بو قارينين بير بالاجا نه وه سي واردي. نوه اوْ قه ده ر بالاجا ايدي كي، اوْنا جيرت دان دئييرديلر.
بير گؤن جيرت دان گؤردو كي، قونشو اوشاقلاري مئشه يه (بيشه زار) اوْدونا (هيزم) گئديرلر، گه ليب نه نه سينه دئدي:
- آي نه نه، اوشاقلارلا اوْدونا من ده گئده جه يم.
قار ي اوشاقلاري چاغيريب هره سينه بير پارچا ياغ ياخماجي "زومما( Zomma) " شکیلده (كره اي بر روي نان كشيده و پيچيد همان ساندویچ یا درازلقمه!!) وئردي. جيرت داني دا اوْنلارا تاپيشيردي. يولدا جيرت دان اؤزونو يئره ووروب گئتمه دي، يولداشلاري دئديلر:
- آي جيرت دان نييه گلميرسن؟
جيرت دان دئدي:
- نه نه م مني سيزه تاپيشيريب، مني دالينيزا آليب آپارين.
يولداشلاري اونو نووبه ايله دالينا آليب، مئشه يه گتيرديلر.
اوشاقلار باشلاديلار اوْدون ييغديلار. سونرا هر كس اؤز اودونونا شه له (شال) باغلاييب دالينا آلدي.
گؤردولر جيرت دان اوتوروب باخير. اوْنا دئديلر:
- آي جيرت دان، سن نييه اوْدونو گؤتورمورسن؟
جيرت دان جاواب وئردي:
- يورولموشام. نه نه م سيزه ياغ ياخماجاسي وئردي کی ...
يولداشلاري اوْنون سوزونو آغزيندا قويدولار (قويماديلار سؤزو قورتولسون). اولن لاردان بيري جيرت دانا آجيق لاندي:
- پيس اؤيره نر سن. داها سني داليميزا گؤتوره ن ده ييليك!
جيرت دان علاجسيز قاليب يولداشلارينين داليجا گئتمه يه باشلادي. اوْنلار بير چوخ گئتديكده ن سونرا آخشام اوْلدو. قارانليق قوْووشدو (سياهي شب فرا رسيد)، يولو آزديلاار (ايتيرديلر). مئشه دن چيخاندا گؤردولر كي، بير طرفدن ايشيق گلير، اوْبيري طرفده ايت هورور.
بيري دئدي: ايشيق گله ن طرفه گئده ك، اوْ بيري دئدي: ايت هوره ن طرفه. بيلمه ديلر ها طرفه گئتسينلر. آخيردا جيرت داندان سوروشدولار:
- آي جيرت دان، ايت هوره ن طرفه گئده ك، يوخسا ايشيق گه لن طرفه؟
جيرت دان جاواب وئردي:
- ايت هوره ن طرفه گئد سه ك، ايت بيزي قاپار! ايشيق گه لن طرفه گئده ك، بلكه يولو تاپيب بيلديك!
چاغالار( اوْشاقلار) ايشيق گه لن طرفه گئديب بير ديوين ائوينه چيخديلار. ديو اوْنلاري گؤره نده سئوينيب اؤز- اؤزونه دئدي: " ياخشي اوْلدو. گئجه اوْنلاري بير - بير يييه ره م".
چاغالارا ( اوْشاقلارا) بير آز چؤره ك يئديرديب ياتيردي. گئجه دن بير آز كئچه ندن سونرا ديو چاغالاری( اوْشاقلاری) يئمه ك ايسته دي. اوْ قارخيب و گئتدي كي ديشلريني ايتيتسين. چاغالارین( اوْشاقلارین) ياتيب ياتماديغيني بيلمك اوچون دئدي:
- كيم ياتيب – كيم اوْياق؟
بو سؤزو ائشيدنده، جيرت دان تئز باشيني قالديريب (بلند كردن) دئدي:
- هامي ياتيب جيرت دان اوياق.
ديو دئدي:
- جيرت دان نييه ياتميرسان؟
جيرت دان دئدي:
- منيم نه نه م هر گئجه منه قايغاناق (نوعي غذا كه با آرد، تخم مرغ و شكر تهيه مي شود) بيشيريردي، يئديريب ياتيراردي.
ديو قالخدي، تئز قايغاناق بيشيريب جيرت دانا يئديردي كي، بلكه ياتسين. بير قه ده ر كئچه ندن سونرا ديو يئنه سوروشدو:
- كيم ياتيب، كيم اوياق؟
يئنه جيرت دان باشيني قالديريب دئدي:
- هامي ياتيب، جيرت دان اوياق.
ديو سوروشدو:
- جيرت دان، ايندي نييه ياتميرسان؟
جيرت دان دئدي:
- هر گئجه نه نه م منه چايدان (رودخانه – بركه) قه لبيرله (الك) منه سو گه تيردي.
ديو آياغا قالخيب، بير قه لبير (الك) گؤتوروب، چايدان سو گتيرمه يه گئتدي. جيرتدان دا تئز يولداشلاريني اولياديب دئدي:
- بو دئو بيزي يئمه ك ايسته يير. قالخين ایاغا، قاچاق.
چاغالار( اوْشاقلار) تئز قالخيب چايدان كئچديلر. بو طرفده ن ديو هر نه قدر قه لبيري سويا ساليب قالديرسا، قلبيرده سو قالمير. آخيردا تنگه گليب قاييتماق ايسته ينده،بيرده گؤردو كي، اوشاقلار چايين اوْ طرفينده گئديرلر. ايسته دي سودان كئچيب اوشاقلارين داللارينا دوشسون، آمما كئچه بيلمه دي. آخيردا اوْنلاري سسلدي:
- آي چاغالار( اوْشاقلار)، سودا نه ته حر كئچدينيز؟
جيرت دان تئز جاواب وئردي:
- گئت بير دنه ده ييرمان داشي تاپ، بوينونا كئچيرت، اوزونو سويا آت، اوْندا كئچرسن. ديو جيرت دانين سؤزونو ايناندي، گئديب بير ده ييرمان داشي تاپيب بوينونا كئچيرتدي، اؤزونو سويا آتدي، داش اونو سويون آلتينا چه كدي و ديو بوغولوب اؤلدو.

1) من اسماعیل سالاریان صاحب این وبلاگ 7 کتاب چاپ شده ام 1-تمثیل و مثل 2- ناغیلار بوقچاسی 3- مثنوی یوسف و زلیخا به ترکی خراسانی 4- نگاهی به ادبیات ترکان خراسان 5- نگاهی به فرهنگ ترکان خراسان هست 6 -ترکی خراسان و قواعد آن و چند کتاب در زمینه زبان، ادبیات و فرهنگ ترکان خراسان آماده نموده ام که هنوز چاپ و نشر نشده اند.