باش سوزلر

 

باش: سر

 

باش آپارماق : با پرحرفی آدمی را خسته کردن

 

باش آتماق : گنده گوئی کردن

 

باش آشاغی : آدم سربه زیر

 

باش آغریتماق : موجب درد سر یکی شدن

 

باش آغریسی وئرمک : موجب درد سر کسی شدن

ادامه نوشته

اویون اولدوق

 

 

 استاد شهریار :

اویون اولدوق

ایتیمیز قورد اولالی، بیزده قاییدیق قویون اولدوق

ایت ایله قول- بویون اولدوق

ایت الیندن قایدیب، قوردادا  بیر زاد بویون اولدوق

ایت ایله قول- بویون اولدوق

قوردوموز دیشلرینی هی قارا داشلاردا ایتیدی

قویونون دا ایشی  بیتی

سون سوخولدی سورویه، بیر سورونی  سؤکدی –داغیدی

اکیلیب، ایت گئدیب ایتدی

بیزده باخدیق ایت ایله قورد آراسیندا اویون اولدوق

ایت ایله قول- بویون اولدوق

ادامه نوشته

امام رضا (ع) زيارت خاطزره سي

 

 

امام رضا (ع) زيارت خاطزره سي

یازان : همدان قیزی

اوره ییم توتولان کن خاطیره لر دفتریمی ورق ووروردیم و گئچمیش گونلر بیر بیر تیکیلیردی گؤزیم قانشارینا. گؤزیم ساتاشدی او برگینه که بوز دوندوران آیینین 26 سیندا گئچن ایلده یازمیشدیم :

تورکانه!

نه قدر آدی گؤزل! اوزوده گؤزل! سؤزلریده گؤزل! یئریشیده گؤزل!   

تورکانه!

بیر اصیل مند و دیرلی قیز!

چوخلو تحسین ائلیرم اونو،چونکه ایللرجه روسلار حکومتینده و سوسیالیست حکومتینده یاشادیر آما اوزلوقینی الدن سالمادیر!

ادامه نوشته

تورک قهرامانلاری

 

تورک قهرامانلاری

ساواش گونو سوار اولسا آتا تورک

آلقیش دییه ر تورک اوغلونا "آتاتورک"

داغ دره ده یئل توزونا چاتانماز

اگر آتین بئلی اوسته یاتا تورک

توتار بوغار جایناغیندا قوش کیمی

قاری دوشمن گیرمیش اولسا چاتا تورک

بیر قانینا دوخسان دوققوز قان ائیلر

بیر داملا دا قویماز قانی باتا تورک

باشدان آیاق شرف، غیرت کانی دیر

کیم گؤروبدور اؤز ائلینی آتا تورک

گؤرسه یوردون اجنبیلر الینده

ممکن دئییل بیر گئجه ده یاتا تورک

محالدیر کی مردین بیر تک توکونو

یوز نامردین چؤره گینه ساتا تورک

عهدیم بودور هامی وئره ال اله

مالی مالا جانی جانا قاتا تورک

بوندان باشقا یوخ "شامی" نین دیله یی

بیر گون اولا مرادینا چاتا تورک

 محمود صادقپور (م.شامی)

ادامه نوشته

تصاویری قدیمی از خوانین درگز و خیوه

تصاویری قدیمی از خوانین درگز و خیوه(اوزبکستان) 

1- تصاویری قدیمی از خوانین درگز (چاپشلوها) در سال 1300 شمسی :
 

ادامه نوشته

اینسان حقوقلاریندا عمومی بیانیه : اعلامیه جهانی حقوق بشر

 

« اینسان حقوقلاریندا عمومی بیانیه » : « اعلامیه جهانی حقوق بشر »

    Universal declaration human rights

     1-بوتون اینسانلار آزاد دونیایا گلیرلر. حیثیت و حقوقباخیمیندان برابر دیلر. عقل و ویجدان صاحیبی اولوب و گرکلیدیر بیر بیریله قارداشجاسینا داورانسینلار.

    2- 1) هر کیمسه عیرقیندان، دری سینینرنگینده ن، جینسینده ن، دیلینده ن، دین ینده ن، سیاسی عقیده سینده ن، و با هر هانسی باشقا اینانج دا اولورسا، آ سیلی اولمایاراقبو بیان نامه ده اعلان اولونوش بوتون حقوق و آزادلیقلارا مالیک اولمالیدیر.

    2) بوندان علاوه، همین شخصین منسوب اولدوغو اؤلکه نین و یا اراضی نین، همین اراضی نین موستقیل، قیوم لوق آلتیندا اولان، اؤزو ایداره  اولمویان، و یا حاکمیتی هر هانسی شکیلده محدود اولماسیندان آسیلی اولمایاراق، سیاسی، حقوقی و بین الخالق دوروموندان آسیلی اولاراق هئچ بیر آیری _ سئچکینلیک قویولمامالیدیر.

ادامه نوشته

خوراسان تورک‌لریین دیل‌لری

خوراسان تورک‌لریین دیل‌لری

یازان : اسماعیل نعمتی پایدار

قایناق : ائل بیلیمی

    خوراسان تورکچه سی آزربایجان تورکچه سی و تورکمنجه نین آراسیند ا یئر آلیر. عئینی حالداخوراسانلیلارین تورکجه سی اؤزبک تورکجه سیندن ده ائتگیلنمیشدیر.

    خراسان تورک‌لرینین دیلچیلیک دیللری

    خراسان تورک‌لرینین دیللری دیلچیلیک باخیمین دان اوچ بوداغا بؤلونور:

     1ـ باتی (غربی) بوداغی : خراسان تورکجه‌سی یئددی صایت‌له‌کی آذربایجان صایت‌لریندن ایکی اینجه یووارلاق سس‌لری (اؤ ö , او ü) بو دیلده یوْخدور. اؤزلری ده چوْخو بجنورد و اسفراین شهرستانیندا، سبزوار شهرستانی‌نین جوین جغتا و بام  و صفی آباد بخشینده یاشاییرلار. بونلارین لهجه‌سی آذربایجان لهجه‌ سیله چوْخ فرقلی‌دیر. بونلارین دیللر‌ینده بعضاٌّ تورکمن، اؤزبک، دوْغو تورکجه‌سی، کوردجه، هابئله تورک آغزینا بوْیانمیش فارسجا لوغتلر واردیر.

ادامه نوشته

اوینا گولوم اوینا

 

اوینا گولوم اوینا              اوینا گولوم اوینا

شیدا بولبولیم اوینا          اوینا گولوم اوینا

یول گئدن دوزه گلمز       اوینا گولوم اوینا

جیرانیم دوزه گلمز          اوینا گولوم اوینا

گیزلت مه گول جمالون    اوینا گولوم اوینا

قورخما کی گوزه گلمز    اوینا گولوم اوینا

آغیزدا خالین آی قیز       اوینا گولوم اوینا

مه دیر جمالین آی قیز    اوینا گولوم اوینا

اوینا گولوم اوینا             اوینا گولوم اوینا

برگرفته از آهنگ شاد و  فولکوریک ترکی

ادامه نوشته

افشار تورکلری و تورکجه نین افشار دئییمینده بیر شعر

ا

یازان : دوکتورخانیم اولکر اوجقار ( Ulker Ucqar ) 

افشار تورکلری و تورکجه نین افشار دئییمینده بیر شعر

کاشغرلی ماحمود (11-جی یوز اییلیک) ایله فخرالدین موبارک شاه (13-جو یوز ایللیک) افشار بویونون آدینی « آفشار » شکلینده قئیده آلمیشلار، رشید الدین فضل الله (14-جو یوز ایللیک) ایله قاضی برهان الددین (17جی یوز ایللیک) ایسه « آوشار » شکلینده. آنادولودا اوزون سوره ایکی شکیلده ده گؤرونوب سون زامانلاردا آوشار کیمی تثبیت اولان بو آد ایراندا 15-جی یوز ایللیکدن بویانا تمامیله افشار یا آفشار کیمی قئیده آلینمیشدیر.{1}

ادامه نوشته

فارس دیلینده تورک سؤزلری

فارس دیلینده تورک سؤزلری و اوْنلارین گؤستریجیلری

مقاله : یازینین آدی: فارس دیلینده تورک سؤزلری و اوْنلارین گؤستریجیلری

یازان: حسن اومود اوغلو

موختلیف طایفا آدلاری ایله یئر کوره‌سینین بیر چوخ حیصّه‌سینه حؤکمرانلیق ائله‌ین تورکلر دونیانین ان قدیم میللتلریندن بیریدیر. آلتای‌لاردان باشلانمیش شومالدا بوزلو دنیزه قدر، جنوبدا ایسه هندوستانا قدر،‌ غرب‌دن ایسه بالکانا قدر یاییلمیش تورک ائتنوْسلاری دونیا مدنیتینه ان بؤیوک تأثیر بوراخمیش.

تورکلر بو گونکو ایران اؤلکه‌ سینین ان قدیم ساکینلریندن دیرلر. بوتون دونیا دیللرینده اولان سؤز خزینه‌لریمیز بونا ان دوزگون اؤرنک اولا بیلر. هله مادلار ایرانا گلمه‌میش بورادا تورکلر باشقا ـ باشقا ائتنوس آدلیقلاری آلتیندا یاشاییردیلار.

ادامه نوشته

استاد تقی خسروی با تخلص " آرچه "

 

 معرفی استاد تقی خسروی :  

استاد تقی خسروی با تخلص" آرچه " متولد1341 روستای شغل آباد(صدو ) از توابع شهرستان قوچان در خراسان رضوی، شاعر ترک خراسانی و عارف و نوازنده دوتار هستند و اشعارترکی سروده ایشان غالباً به سبک ترکی خراسانی است. فعالیت هایی که ایشان انجام می دهند، تعمق و غور در سرودهای مختوم قلی، نباتی، فضولی و اشعار روایتی خراسان و تصیح دست نوشته این گونه اشعار است. کتاب روایتی، شعری "یوسف و ذلیخا" را نیز در دست اقدام دارند .

ادامه نوشته

بنای چهارطاقی تیموری شیروان

بنای چهارطاقی تیموری شیروان

بنای تاریخی چهارطاقی یا مقبره تیموری که در فاصله ٦ کیلومتری شهر شیروان و ٣ کیلومتری جاده آسفالته در مجاور روستای زیارت شیروان واقع است مربوط به اوایل دوران تیموریان می باشد.

ادامه نوشته

تاریخ حضور ترکان در ایران قبل از اسلام و بعد از آن

تاریخ حضور ترکان در ایران قبل از اسلام و بعد از آن

دکتر سید حیدر بیات

 اشاره : این نوشته بخشی ازیک مقاله بلند یا کتابچه‌ایست که به تاریخ ادبیات ترکی در ایران پرداخته است و قرار است به ضمیمه مقالاتی از نویسندگان دیگر در یک مجموعه منتشر شود. بخش نخست این نوشته به بررسی کوتاه تاریخ ترکان در ایران می‌پردازد که تقدیم خوانندگان می شود.

ادامه نوشته

شعر گل گئده ی از علی اکبر سراج اکبری

 

شعر گل گئده ی از علی اکبر سراج اکبری  از کتاب یاد اولسون

گَه قَنَت , آچَی ایچَی , تا اَلَه داغِنگ باشِنَه        

گَه گِدَی وَسمَه چَکَی, خورشید و آیِنگ قاشِنَه

 (بیا تا بالهایمان را بگشائیم و تا قله آلاداغ پرواز کنیم

بیا برویم و به ابروی خورشید و ماه وسمه بکشیم)

 

گَه گِدَی اولدووز لَرِه , آسمانِنگ باغِنّن دَرَی 

گَه گِدَی اَبر اولَی و یِئر ایستِندَه  سِفرَه سَرَی

(بیا برویم و ستاره ها را از باغ آسمان بچینیم

بیا برویم ابر شویم و روی زمین سفره پهن کنیم)

ادامه نوشته

پرکندگی ترکهای خراسان

     پرکندگی ترکهای خراسان

    تورک های خوراسانی غالباً درشمال استان خراسان بزرگ، ناحیه مرزی کشور ترکمنستان و قسمتی از نواحی مرکزی خراسان سکونت دارند.

    مهمترین مناطق ترک نشین درخراسان عبارتند از: بجنورد، شیروان، فاروج، قوچان، درگز، کلات، اسفراین، سبزوار، نیشابور، سرولایت، جوین، جغتای، نقاب و روستاهای تابعه، ... و ترکان مهاجراز نقاط دیگر که در مشهد (خراسانی، آذربایجانی) ساکن  هستند.

    محدوه پراکندگی ترک های خراسان از طرف غرب به شرق از آزاد شهر، رامیان، علی آباد شروع می شود و در خراسان بزرگ تا مرز افغانستان ادامه دارد و از شمال به جنوب از مرز تورکمنیستان شروع و در استانهای خراسان تا کناره های کویر ادامه می یابد.

ادامه نوشته

شارشاری - قیزلار گولو

شارشاری - قیزلار گولو : گلین " شاکا، شوخلوق و شوخی " یئرینه تورکچه " هه نک " و " شلاله و شقایق " یئرینه تورکچه " شارشاری و قیزلار گولو " دئیه لیم و یازالیم.

ایسترخی نین شارشارسی (شیروان)

نادر شاه که له ته سینین (کلات نادری) قیزلار گولولری

ادامه نوشته

بومادران و نسترن گولو

بومادران و نسترن گولو

بومادران  (Achillea millefolium) : بویما دَرَن ◄ بیلدیگیز کیمی تورکجه ده، "دَرمَک" نئچه آنلامدا ایشلَنَر. بیرینجی اُوتی یئردن قوپاردیپ ئوزمک- ایکینجی یارانین چیرکین دَرمک- ئوچونجی ناخوشلوغون دَریلمگی دئییلَر. منجه قدیم، بویما بیرجور ناخوشلوقوموش کی بو اُوت اُو ناخوشلوقی آرادان آپاریرمیش. بویما درن گولو : بوتون بدنده کی یئل آرادان آپارار. سانجیاخئییردیر.

ادامه نوشته

لهجه شیرین مشهدی

لهجه شیرین مشهدی

یک فعل چند منظوره در لهجه شیرین مشهدی:

 

مو بوروم: من بروم.

 

مو بوروم: من می بُرم.

 

مو بوروم: من می بَرَم.

 

مو بوروم: من برنده می شوم.

 

مو بوروم: من مو بور هستم. 

ادامه نوشته

سخه های خطی ترکی در کتابخانه آستان قدس رضوی

نسخه های خطی ترکی درکتابخانه سرکار فیض آثار آستان قدس رضوی

محمد وفادار مرادی

اشاره : تحقیقات نشان می دهد که حدود 100 کتاب ترکی دست خط در کتابخانه آستان قدس رضوی وجود دارد. در نوشتار حاضر ضمن بررسی ویژگی ها و نکات برجسته‌ی نسخه های ترکی موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی و کتابخانه های وابسته، سعی در نگارش و معرفی و فهرست مختصر و الفبایی آنها خواهد شد.

ادامه نوشته

افشارها کیستند؟

 

افشارها کیستند؟

اشاره : در این نوشته نگاهی گذرا و مختصر به تاریخ اقوام افشار از شعب بیست وچهارگانه اوغوزهایتورک است پرداخته شده است. البته درخصوص اقوام «افشار» ایران می توان تحقیقات جامع تری را انجام داد که آن فرصت دیگری را می طلبد.

ادامه نوشته

مَشَدی عیبادین پیشیگی

(تام جهانگیروف مشدی عیبادین تویوندا رقص ائدرکن...) : 

اویان، اویان، مَشَدی عیباد!

بیرقان، بیرقان، مَشَدی عیباد!

منم ، منم، سنین پیشیگین

سنین ائوینم، سنین ائشیگین 

آذر، بایجانیدیر دئییرلر بونلار

کبین کاغاذین چئینیر سیچانلار.

اویان، اویان، مَشَدی عیباد!

ادامه نوشته

نقش ترکان در گسترش اسلام

نقش ترکان در گسترش اسلام

 این مطلب در ماهنامه «بایرام» شماره 40 چاپ شده است.

مجید نظری

رشد و گسترش دین مبین اسلام در طول حیات خود، افت و خیزهای زیادی داشته است. در این نوشتار سعی گردیده است نقش عمده ترکان در توسعه و گسترش و تبلیغ دین اسلام مورد بررسی و مداقه قرار گیرد. نقش ترکان در به اهتراز درآوردن بیرق اسلام در سرزمین‌های دیگر چندان مهم و پررنگ است که نادیده گرفتن آن، انکار تاریخ اسلام قلمداد خواهد شد. بی‌تعصّب باید گفت، اگر تلاش ترکان نبود سرزمین‌های اسلامی و تعداد جمعیت مسلمانان این اندازه وسعت نداشت. شمشیر ترکان چنان برنده بود که ترکان لقب غازی اسلام گرفتند. متأسفانه در کتب درسی و دیگر کتب این نقش مهم، چندان پررنگ و پرمایه نشان داده نشده است.

ادامه نوشته

یادی از بخشی خراسان مرحوم حاج قربان سلیمانی

 

یادی از بخشی خراسان مرحوم حاج قربان سلیمانی

حاج قربان سلیمانی خواننده و دوتار نواز قوچانی یکی از آخرین بخشی های شمال خراسان، عصر آخرین روز دی ماه سال 1386 در84 سالگی درگذشت. او از هنرمندان برجسته و بزرگ موسیقی ایران بود

هنر حاج قربان و توانایی او در اجرای موسیقی مقامی تركان خراسان، توجه بسیاری را به خود جلب کرده بود. او در کشورهای مختلفی به اجرای برنامه پرداخته است و موفق شده مقام اول جشنواره موسیقی لیون فرانسه، امقام ستاره جشنواره اوینیون فرانسه و مقام های برتر جشنواره موسیقی فجر ایران بین سال های 69 تا 71 را به دست آورد. او همچنین 12 دوره متوالی داور ثابت جشنواره های موسیقی مقامی کشور بود.

ادامه نوشته

تورکم منه چوخ فارسی قیریلداتما آی اوغلان

 

تورکم منه چوخ فارسی قیریلداتما آی اوغلان

چوخ ییـرغالانیـب قاش گوزونو آتما آی  اوغلان 

هرزه گـولـو ائـل گـولـلرینـه قـاتمـا آی   اوغلان

تورکم منه چوخ فارسی قیریلداتما آی  اوغلان

ادامه نوشته

تاریخی زهتابی سیماسیندا گؤرمک چتین دئییل

  

 

 تاریخی زهتابی سیماسیندا گؤرمک چتین دئییل

زهتابی دئینده بیری سیبئریانی یوروب گلن بیر ایگیدی دوشونور. باشقاسی اؤیرنجی‌لرینی دادیزدیریب گئدن بیر اؤیرتمنی گؤز اؤنونده گؤرور.

بیری یئللری یوروب یورولماق بیلمه‌ین یاغیشلی بولودو، باشقاسی گونو گوندن چیچکله‌نن سولماق بیلمه‌ین کیملیک باغچاسی‌نی خاطیرلادیر.

ادامه نوشته

آشيق چال

چال عاشیق چال سازینی 

یازان:علیرضا ناب دل – اوختای

چال عاشیق سازینی، اوره گیم دولوب

بعضا اینسان ایچون درمان بو اولور

سازین نغمه لری آخسین کونلومه

یوخسا چیچکلریم عطش دن سولور

(عاشیق سازت را بزن قلبم پر شده است

 گاهی این درمانی برای دردهای انسانست

 بگذار نغمه های سازت در روحم جاری شو

و گرنه شکوفه هایم از غم پلاسیده خواهد شد)

ادامه نوشته

کاتا : بویوگ : بزرگ

کاتا : بویوگ : بزرگ

رحمت لیک دوکتور هیئت ایکی ائلین کاتا آغ ساققالی ایدی

بالاجه اولاندا اوره ییمیز کاتا ایدی،

بویون کی بویوموشوق، چوخ چوخ داریخیروق.

کوچکتر که بودیم دل بزرگتری داشتیم...

امروز که بزرگتریم، دلتنگتریم..

ادامه نوشته

داش قلب لی اینسانلاری نئینیردین الهی

الهی

داش قلب لی اینسانلاری نئینیردین الهی ؟

بیزده ک بو سویوق قانلاری نئینیردین الهی ؟

آرتدیقجا حیاسیزلیق ، اولور ائل متحمل

هر ظلمه دؤزه ن جان لاری نئینیردین الهی ؟

بیر دؤرده کی، صیدق و صفا قالمییاجاقمیش

بیلمه م بئله دورانلاری نئینیردین الهی ؟

ادامه نوشته

گوورنچی و گووره (گاوچران و گله گاو)

 

گوورنچی و گووره (گاوچران و گله گاو)

نویسنده : محمود رضا صدقی

سال ها قبل از انقلاب که هنوز اداره بهداری و دامپزشکی شهر  و روستا سر وسامانی نگرفته بود. برخی از مردم ساکن شهر بجنورد (و اکثر روستاها از جمله روستای گریوان در بخش مرکز) به سیاق زندگی روستائی درمنزل گاو شیرده نگه داری می کردند ودرایام بهار و تابستان برای استفاده گاوها از چرای منابع طبیعی و علفزار های فراوان اطراف شهر و یا روستا آنها را در دسته های چند ده تائی و به همراه گاوچران (گوورنچه ) قراردادی و یا به مزدی اندک ـ که خود حکایتی دیگر است! ــ به خارج از شهر اعزام می کردند. 

ادامه نوشته

گذشته، حال و آینده با خندوانه

 

گذشته، حال و آینده با خندوانه

آلتین قوچانلی : سلاملار. دقایقی پیش (30/05/94) در حال تماشای برنامه خندوانه از شبکه نسیم کاری از رامبد جوان (تبریزی الاصل) بودم. سؤال این هفته مسابقه پیامکی خندوانه. تعداد نفرات فارسی زبان جهان چقدر است؟

گزینه ۱: دویست و ده میلیون نفر / گزینه۲ : صد و ده میلیون نفر.

نکات جالب : فرهنگ دیکته شده از طریق رسانه های جمعی و... و سیما فرهنگ یکسان سازی نژادی و زبانی و قومی با فرهنگ سخیف پایتخت می باشد. نکته جالبتر : با احتساب فارسی زبانان افغان ٬تاجیک و ایران دقیقا چند نفرند؟ آیا جمعیت ایران تماما فارسی زبان حساب شده اند؟ البته شکی نیست وقتی تیم های ملی ورزشی کشور با شعار ستارگان پارسی در مجامع بین المللی حضور پیدا می کنند. یعنی در ایران هیچ قومیتی وجود خارجی ندارد. یعنی هیچ. صفر مطلق. در واقعیت صفر وجود خارجی ندارد صرفا یک اصطلاح قراردادی است. قومیت های ایران هم مانند صفر در ریاضی هستند. هستند ولی نیستند. البته در میان قومیت ها بیشترین اجحاف و تبعیض در مورد ملت ترک روا می شود که اکثریت را تشکیل می دهند.

سالاریان :  سوالات نیز حالت خندوانه دارد!! جمعیت فارس ایران و تاجستان و افغانستان کلا در حدود 60 میلون نفر است!

ادامه نوشته