مرحوم استاد حاج قربان سلیمانی:

❤️مرحوم استاد حاج قربان سلیمانی:
حاج قربان اصالتا ازروستای تورک علی آباد قوچان است
حاج قربان در منطقه سرولایت و در روستای برسلان قوچان به دنیا آمد. او زیر نظر پدرش کربلایی رمضان، که خود از دوتارنوازان مشهور شمال خراسان بود، نواختن دوتار را آموخت. حاج قربان در کودکی به همراه پدر روستای خود را به دلیل شغل پدر که آرایشگر (سلمان) بود در روستای علی‌آباد ساکن گردید؛ و به همین دلیل است که نام خانوادگی ایشان به دلیل شغل پدر سلیمانی نام گرفت. وی در سال ۱۳۴۵ به دلیل توصیهٔ یکی از متشرعین، دست از موسیقی کشید؛ ولی در سال ۱۳۶۲، دوباره نواختن را آغاز کرد.

ادامه نوشته

دوبيتی های فولكوريك عروسی ترك های خراسان

دوبيتی های فولكوريك عروسی ترك های خراسان

 مقدمه : فرهنگ شفاهی عامه ترك های خراسان بخشي از هويت ملت بزرگ تركان ايران است، دانشی كه ريشه درافكار، انديشه ها باورها ، آرزوهای، آداب ، رسوم ، آيين‌های ملی و مذهبی توده های اين مردمان دارد و امروز "فولكلور"ش می نامند.

اهميت اين فرهنگ شفاهی دراين است كه از ديرينگی بسياری برخوردار است و ميراثی گرانبها از پيشينيان ما میباشد.

 دراين پست به بررسی دو بيتی های فولكوريك مراسم عروسی تركهای خراسان كه براساس تجربيات و شنيده های خود از پدر و مادر و ساير بزرگان و تحقيق ميدانی كاملا شخصی و غير رسمی خود در نقاط مختلف خراسان بزرگ جمع آوری نموده ايم، می ‌پردازيم.

 لازم به ياد آوری است كه ترك های خراسان ، اصطلاحاً دو بيتی ها را "باياتی" و ترانه‌ های تركی را "توركچه يئر" می‌گويند.

چند نمونه از آنها را كه پسرها درعروسی ها می‌ خوانند، به زبان محاوره تركی خراسانی با گويش غربی (لهجه بجنوردی) نگارش و آورده ايم تا جنبه فولكوريك آنها حفظ شود. اميد است مورد پسند قرار گيرد:

ادامه نوشته

داستان کوراوغلو

داستان کوراوغلو🌸🌸🌸

 اکثر اقوام و ملل جهان کم و بیش داستانهای حماسی و اسطوره ای مختلف دارند که از اعصار دور و دراز سینه به سینه نقل گشته و به نسل های بعدی رسیده اند..

 بعضی از آنها را آشیق ها و بخشی ها در محافل گوناگون برای قوم خود تعریف نموده اند در میان ملل مشرق بخصوص تورک ها به این نوع داستانهای حماسی توام با شعرهای منظوم به وفور بر میخوریم.. از آن جمله داستان کوراوغلو در بین تورکان و تورکمن های خوراسان زبانزد مردم است. ( الکساندر خودزکو، با آن که داستان کورواغلو را در آزربایجان گردآوری کرده است، اما زادگاه اورا خوراسان میداند)..

 

کوراوغلو قهرمان حماسی در جغرافیای وسیعی از اروپای شرقی تا قفقاز، ایران، افغانستان، آسیای مرکزی و جنوب سیبری و برخی نقاط دیگر گسترده است. در این جغرافیای وسیع، روایت کوراغلو در قالب نمونه های خوراسانی، آزربایحانی، اوزبکی، تورکمنی، قفقازی، آناتولی، ارمنی، گورجی و گروه های تاتار در سیبری سروده شده است.

 کوراوغلو مجموعه ای از داستانهای حماسی است که نه تنها در آزربایجان، بلکه در میان همه ملت های تورک، وجود دارد.. بی تردید رونق و رواج چنین داستانی در تربیت نسل های آینده ی هرملتی نقش بزرگی ایفا میکند و روحیه ی جوانمردی، مبارزه، گذشت و دیگر خصایل خوب را تقویت میکند..

ادامه نوشته

موسیقی موغامی تورکان خراسان

 

《موسیقی موغامی (مقامی) تورکان خراسان》

🔘موسیقی تورکی خوراسان در حدود ۱۱۰۰ سال قدمت دارد که به نام (موسیقی موغامی) معروف است. از موسیقی مقامی باخشی های خراسان چند آلبوم و کاست، سی دی چاپ و منتشر شده است.

 🔘موسیقی موغامی یادگار جلوه های زیبایی از فرهنگ دیرینه مشرق زمین است، که از تحریف و دگرگونی اعصار مصون مانده است. نغماتی در موسیقی موغامی پیدا میشود که به عهد باستان برمیگردد.

 🔘موسیقی باخشی ها (بخشی ها) بریک سیستم مدال استوار است که از منطق ملودیک خاص خود پیروی میکند و دارای فرمول های ملودیک مشخص است که مجموعه آنها در مراحل گوناگون آواز چارچوبی فراهم می آورد که آن را "موغام" یا آهنگ می نامند. هر موغام یک نوع ملودی - تیپ است که برپایه مد خاص خود استوار است. برخی از آنها ساده و برخی گسترده ترند.

 🔘موسیقی موغامی تورکی خراسان در حدود هفت بوتون موغام (موغام اصلی) و دو یاریم موغام (نیمه موغام و آهنگ) دارد و موغام های دوتار، آهنگ های تورکی هستند. علاوه بر موغام ها، آهنگ های دیگری نیز وجود دارند که تورکی هستند.

 🔘هفت موغام اصلی بدین شرح میباشد: نوایی، شاه ختایی، گرایلی، تجنیس، زاهد، حسین یار، بیات، شاختایی، غریب کرم اصلی خان... و یاریم موغام: اینجیتمه، کوراوغلو، گل و بلبل و بیش از ۴۰۰ آهنگ تک که شادروان حاج قربان سلیمانی قادر به نواختن و اجرای صحیح و بی نظیر آن بودند..

ادامه نوشته

ویکی پدیایی فارسی در رابطه با دکتر صدیق راستگو، دروغ(یالان) می گوید

ویکی پدیایی فارسی در رابطه با دکتر صدیق راستگو، دروغ(یالان) می گوید

ویکی پدیای فارسی که متاسفانه حضور پان فارسیزم و پان ایرانیزم در آن شایان توجه است در مقاله ای  مرتبط با " پرفسور دکتر حسین محمد زاده صدیق " (تخلص دۆزگۆن) محقق،نویسنده و مترجم ایرانی، در قسمت سوابق و  نظرات سیاسی و به پیروی از رسانه های معاند خارجی ابتدا بخشی از واقعیت شخصیت استاد در رابطه با حقیقت گویی دکتر صدیق در مورد یپریم خان ارمنی و طرفداری از او که گرچه خلاف میل پان ترکسیم می باشد را مطرح نموده ولی در ادامه خود را به آب و آتش زده و آسمان را به ریسمان می بافد تا این استاد مظلوم و وطن پرست و دین باور و انقلاب محور ( دکتر صدیق) را که  قرآن کریم ، دیوان بنیانگذار فقید انقلاب اسلامی امام خمینی (ره) بصورت منظوم ،نامه ی استعمار شکن ایشان به گورباچف و سخنان کوتاه امام (ره) را به ترکی چاپ نموده و این آثار توسط دفتر تنظیم و نشر آثار امام بصورت مستقل چاپ گردیده‌است را که نماد واقعی این سخن " آذربایجان اویاق دی ، انقلابا دایاق دی " می باشند را با تهمت های ناروای خود آزار داده و به خیال باطلشان تخریب نمایند؛ چرا که در عرصه ی علمی از توان مقابله با ایشان دچار عجز و ناتوانی گشته اند.

ادامه نوشته

گزارش هشتمین جلسه فرهنگی ادبی ترکان خراسان

《گزارش هشتمین جلسه فرهنگی، ادبی تورک های خراسان در شهرستان جوین》

 ✅هشتمین جلسه فرهنگی، ادبی تورک های خراسان با محوریت اشعار تورکی و خواننده های تورک خراسان در شهرستان جوین (نقاب) در تاریخ ۹۷/۱۰/۲۱ باحضور مسئولین، خواننده ها، شعرا، نویسنده ها و محققین تورک خراسان از تمام مناطق خراسان بزرگ برگزار شد.

 ✅در ابتدا آقای عبدالله قاسمی نویسنده جوان تورک خراسان با خوش آمدگویی به حاضرین، جلسه را شروع و در خصوص مشکلات خواننده های تورک خراسان صحبت هایی را ایراد فرمودند. از نکات مهم سخنان ایشان، استفاده نکردن خواننده های تورک خراسان از واژه های اصیل تورکی در حین اجرا بود و همچنین نفی استفاده از واژه "تورک زبان" در مجالس و اجراها بود.

 ✅جناب آقای بلال زورآبادی یکی از شاعرین بنام شهرستان جوین با بیانات ارزشمندی درخصوص اهمیت زبان مادری و بزرگی و عظمت زبان تورکی و همچنین بی اهمیتی ما تورک ها نسبت به زبانمان سخنان مفیدی را ایراد فرمودند. و در خصوص شعر و اشعار تورکی و ایرادات وارده برآن سخنان ارزشمندی بیان کردند.

 ✅آقای مهدی احمدی یکی از محققین حوزه موسیقی در خصوص موسیقی اصیل تورکی (دوتار) و اجرای این ساز در کشورهای تورک نشین نظیر، تورکمنستان، اوزبکستان، قرقیزستان، آزربایجان، ترکیه و دیگر کشورهای تورک پرداختند و ثبت این ساز توسط سازمان یونسکو بنام قوم تورک و فارس اشاره داشتند.

ادامه نوشته

شاهکاری از ترکان خراسان

 

 

شاهکاری از ترکان خراسان

مثنوی یوسف و زلیخای ترکی سروده'ی کریم میرعلی سبزواری متخلص به مظلوم شاعر ترک خراسانی قرن دوازدهم هجری منتشر شد.

این منظومه با تصحیح اسماعیل سالاریان محقق ترک خراسانی و با مقدمه و نظارت علمی دکتر حسین محمدزاده صدیق توسط انتشارات تکدرخت منتشر شده است.

نکته مهم این است که زبان این اثر به شیوه'ی شیرین ترکی خراسانی است. لذا خواندن آن را به همه شیفتگان زبان و ادبیات ترکی توصیه میکنم.

پیامک جهت سفارش کتاب های ترکی خراسانی: بخش نظرات

ریشة نام ترک

ریشة نام ترک

 بی تردید نخستین حضور نام ترک در صحنة تاریخ همراه با ورود گؤگ ترکهایی بود که نام ترک به خود دادند.

 با این وجود در یک سالنامة چینی به نام «چین شو» از قومی به نام توکو و ظهور هونها بحث شده و این نشان می‎دهد که نام ترک بسیار پیشتر از زمان گؤگ ترکها بکار رفته است.

  چینی ها به اینان نام «توکیو» و یا «توچوئه» داده بودند.

بیزانسها آنان را «تورکوی» نامیده‎اند و در نوشته‎های سغد به صورت تورک Twrk آمده است.

 گؤگ ترکها این نام را به صورت «تورک» و یا گاه «توروک» و اویغورها بطور مداوم آن را به صورت «توروک» خوانده و می‎نوشتند.

 محمود کاشغری این نام را در معنای «آفریده» و «زاییده» بکار برده است.  این نام که در ابتدا بصورت توروک بکار می‎رفت، همراه با گؤگ ترکها بصورت تورک درآمد.

✍️پرویز شاهمرسی

لعات ترکی

لعات ترکی

 یایماق: Yaymaqپخش کردن، پهن کردن

پایلاشماق: Paylaşmaq قسمت کردن، تقسیم کردن، سهم - سهم کردن

یاشارماق: Yaşarmaq پر شدن چشمان از اشگ

یاشیرماق: Yaşırmaq پنهان کردن، مخفی کردن

گیزلی: Gizli مخفی، پنهان

گیزلتمک: Gizlətmək پنهان کردن، مخفی کردن

ایسله مک - ایله مک: İsləmək - İləmək بو کردن

یاشام: Yaşam حیات، عمر

یاشاماق: Yaşamaq زندگی

ادامه نوشته

امان سندن، امان دنیا

لطف ائله بیراز دایان دنیا

جانا گلیب الیندن زامان،دنیا

 

طاقت قالمیب بو بدنده

از بس سالیبسان درد دنیا

 

آلدین المدن جوان قارداشیمی

آیریلیغی تحفه وردین منه دنیا

 

انصافه گَل، بیر مرحمت ائله

منی یتیر قارداشیمه دنیا

ادامه نوشته

ای ساربان آهسته گئت، آرام جانیم دیر گئدن

ای ساربان آهسته گئت، آرام جانیم دیر گئدن

 آلمیش چکیر یار کؤنلومو، کؤنلو آلانیم دیرگئدن

 هیجران عذابی بیر طرف، بیر یاندان آغری خسته لیک

سانکی سوموکده سانجیلان، سانجار تیکانیم دیر گئدن

 جهد ائتدیم هیجران یاره سیـن، گیزلندیرم افسون ایله

 گؤردوم دا اولماز گیزله لی، کؤکسومده قانیم دیر گئدن

 ساخلا یورولدو کاروان، ائتمـه جفا ای ساروان

 او سرو بوی یار عشقینه، گویی روانیم دیر گئدن

ادامه نوشته

نگاهی گذرا به تاریخ قدیم گریوان

نگاهی گذرا به تاریخ قدیم گریوان

ویسنده : دکتر هادی گریوانی

ویراستار : اسماعیل سالاریان

اشاره : این مقاله در سال 1389 توسط دکتر هادی گریوانی نگارش یافته است و برای اولین بار پس از ویرایش  در وبلاگ " زبان و ادبیات ترکان خراسان " منتشر می شود.

گریوان روستایی در بخش مرکزی و جنوب بجنورد و در خراسان شمالی واقع است. تاریخ گریوان را به سه دوره می توان تقسیم کرد: دوران باستان، دوران پس از اسلام آوردن مردمان بومی و ساکن در محل و گریوان در چند صد سال اخیر.

پیشینه تاریخی گریوان را باید در دوران باستان اشکانیان ترکتبار جست. متاسفانه منابع و مدارک تاریخی در مورد دوران باستانی آن در دسترس نیست. به هر حال اینقدر در مورد گریوان باستان می توان گمانه زنی کرد که مردمانی تنومند و پهلوان در این سرزمین می زیسته اند که آئین شامانیزم داشته اند و الهه گریوان را تقدیس می کرده اند.

ادامه نوشته

داغلارین باشی قاردی

داغلارین باشی قاردی
باشیمین ساچی اغاردی

قار یاغیر یری آغاردیر
 اورییمی داغلادیر

بیر بیر یاغان قارلارا
تاپشیر وورماسیننار یارا

یارالییام سنون اوچون
داغلاماسیننار داها
 
+ نوشته شده در  شنبه هشتم دی ۱۳۹۷ساعت 8:25  توسط پروانه سوخته

درآمدی بر ناسيوناليسم در ايران

درآمدی بر ناسيوناليسم در ايران

دكتر يوسف ترابی جامعه‌شناس و کارشناس امور سیاسی و امنیتی که خود از نظریه‌پردازان ملی‌گرایی نوین ایرانی، ملیت‌گرایی سیاسی ایرانی و ایران‌گرایی بر پایه‌ی محوریت زبان فارسی و هویت اسلامی (مذهب تشیع) است، ضمن اعتراف به نقش مخرب ناسیونالیسم افراطی فارسی، درباره‌ی شکل‌گیری ناسیونالیسم و شکل حاد و افراطی آن (ناسیونالیسم اقتدارگرا و تهاجمی فارسی/ایرانی، شوونیسم فارسی و نژادپرستی آریایی) در ایران، چنین می‌نویسد:

 «ناسيوناليسم افراطی در ايران با تاكيد بر زبان [تحمیلی] فارسی و نژاد [موهوم] آريايی و منحط دانستن زبانهای ديگر قومی و ملی و نژادهای غير فارس در صدد احياء آيين‌های دوران باستان ايرانی بودند و در مقام عمل به لحاظ آميختگی عميق فرهنگهای مختلف در دوران مختلف و تاثيرناپذيری عميق فرهنگ و آداب و سنن در ايران از فرهنگ و اخلاق اسلامی عملا چنين تجزيه‌ای امكان پذير نبود. و اگر ما ايرانيان بخواهيم بر اساس نژاد قضاوت كنيم و كسانی را ايرانی بناميم كه نژاد آريايی داشته باشند بيشتر ملت ايران را بايد غير ايرانی بدانيم و بسياری از مفاخر خود را از دست بدهيم يعنی از اين راه بزرگترين ضربه را به ملیت [!] ايران زده‌ايم. اکنون در ايران قومها و قبايلی زندگی می‌كنند كه نه زبانشان فارسی است و نه خود را نژاد آريا می‌دانند.

ادامه نوشته

امیر علی شیر نوایی

در سال 1501 امیر علی شیر نوایی یکی از بزرگترین حکما و شعرای جهان ترک درگذشت. وی شاعر، دانشمند و وزیر سلطان حسین بایقرای گورکانی بود. نوایی متولد هرات از بزرگ‌زادگان خاندان جغتای، پسر چنگیزخان مغول، حاکم ماوراءالنهر و کاشغر و بلخ و بدخشان بود. او مردی نیکوصفت و دانشمند و شاعر بوده اشعار بسیاری به دو زبان ترکی جغتایی و فارسی دارد و به همین جهت مشهور به ذوللسانین بود. تخلص او در اشعار ترکی نوائی و در اشعار فارسی فانی یا فنائی است. وی را نویسنده سیصد وهفتاد اثر دانسته اند که به زبانهای ترکی، عربی و فارسی نوشته شده است.

آزربایجان بنویسیم یا آذربایجان

آزربایجان بنویسیم یا آذربایجان

رضا همراز :

استمداد !چندی است که در برخی از مقالات آذربایجان را به صورت آزربایجان می نویسند. اما جالب است که در بعضی از نوشته ها نیز زهتابی را ذهتابی می نویسند. ازدوستان مطلع جهت روشنگری تقاضای توضیح و کمک دارم .

اسماعیل سالاریان :

منابع فارس، نام آزربایجان را به شكل "آذربایجان" و بسیاری از منابع ترك در دوره اخیر این نام را در زبان فارسی به شكل "آزربایجان" و به زبان تركی مطابق با الفبای فونئتیك تركی- عربی به شكل "آزه‌ربایجان" می نویسند.

در نحوه نگارش نام آزربایجان به انگلیسی نیز تفاوت وجود دارد. گروه اول نام آزربایجان را، بویژه هنگام اشاره به آزربایجان جنوبی به اشكال گوناگونی مانند Azarbaidjan و Azarbaijan و تركان و آزربایجانیان آن را به شكل استاندارد Azerbaijan بكار می برند.

ادامه نوشته

آشیق کیست؟

آشیق کیست؟

تاکنون در کشور ما «عاشیق ها» به گونه‏ ای شایسته شناسانده‏ نشده‏ اند. «عاشیق» در بسیاری از کتابها و مقالات با تعابیر نادرست و نارسایی چون «نوازندهء دوره ‏گرد» و «خواننده دوره‏ گرد آذربایجانی» معرفی می‏شود، حال آنکه عاشیق، هنرمندی است که در شاعری، آهنگسازی، نوازندگی، خوانندگی‏ و داستانسرایی استادی دارد. عاشیق می‏تواند فی البداهه در هر یک از این زمینه‏ ها هنرنمایی کند. ابزار موسیقی عاشیق، نوعی ساز زهی هفت تار است که امروزه با نام «ساز» شناخته‏ می‏شود. عاشیق نمونه برجسته هنرمندی مردمی است که نه تنها در آیینهای گوناگون با ساز و سخنش در میان مردم حضور می‏یابد، بلکه در مبارزه‏ ها و خیزشهای حق جویانه نیز به تشویق‏ مردم می‏پردازد. در کتاب دده قورقود-کهنترین اثر مکتوب‏ ادبیات آذربایجان-عاشیق با نام «اوزان» [Ozan]حضور دارد. دده قورقود که حکیم و دانای ترکان غز است،خود بزرگترین‏ «اوزان»قوم است و عنوان«دده»[ dada ]بیانگر همین پایهء هنری-اجتماعی اوست.

ادامه نوشته

اینسانین اعضاسی

اینسانین اعضاسی 👈 #فارسجا و #تورکجه

سر : باش، تپه ، قافا

مو : توک ، قیل

موی‌_زبر : قزیل

موی مجعد : قیوریق توک

موی پرپشت : قالین توک

موی کم‌پشت : سئیرک توک

اسکلت : تاققاناق ، سبته ، النگه

ستون فقرات : قاپیرغا

استخوان سینه : قابیرغا

ادامه نوشته

شوونیسم جیست؟

شوونیسم جیست؟

واژه شوونیسم از نام نیکولا شوون گرفته شده‌است، یک سرباز شبه عارف تحت فرمان ناپلئون بناپارت، که به نظر می‌رسد در انقلاب فرانسه نیز خدمت کرده باشد. در فرانسه بعد از ۱۸۱۵، گفته می‌شد شوون یک هوادار بسیار پرحرارت بوده‌است و اغلب در لباسی با نماد امپراطور معزول مشاهده می‌شده‌است.

شوونیسم (به فرانسوی: Chauvinisme) و جینگوییسم معادل انگلیسی این واژه فرانسوی است. در معنای اصلی و ابتدایی آن، یک نوع میهن ‌پرستی افراطی و ستیزه‌جو، و یک ایمان کور به برتری و شکوه ملی است.

با بسط معنا، شوونیسم طرفداری مفرط و غیر عقلانی به نام هر گروهی که کسی عضو آن است را شامل می‌شود، خصوصاً هر وقت طرفداری، کینه و بد اندیشی نسبت به گروه رقیب را شامل باشد. همچنین، در کاربرد امروزی تر، به اعتقادی گفته می‌شود که در آن یک جنسیت (بیشتر در مورد مردان : male Chauvinism) خود را برتر، با هوشتر و مهم تر از جنسیت دیگر بداند.

ادامه نوشته

کالچر (فرهنگ) و تمدن

معنای کلمه کالچر :

کالچر  : Culture  باروری و تکامل روح انسانی (معنای اصلی)، روش و نحوه غلبه بر ناهنجاری ها، توانایی انسان در بیان و طبقه بندی تجربیاتش به وسیله نمادها، عمل ابتکار و تصویر گری و تخیل.

فرهنگ از دیدگاه مراجع فرانسوی :

کالچر (فرهنگ)، از کلمه لاتین کالچرا و به معنی عمل بارور کردن زمین، کاری در جهت تولید، حاصل خیز کردن، عمل کاشتن گیاه است. چند معنای مجازی نیز برای کالچر شده که از آن جمله است:

1- افزایش قوای فکری مثلا فرهنگ ذهنی

2- مجموعه دانش های دریافت شده توسط فرد مثلا داشتن فرهنگ عمومی، فرهنگ ادبی، فرهنگ فلسفی، فرهنگ کلاسیک و فرهنگ انباشته که از طریق وسایل ارتباط جمعی انتقال می یابد.

3- مجموعه ای از فعالیت هایی که تابع قواعد اجتماعی، تاریخی گوناگون بوده و ساختارهایی که به رفتار و کرداری که تحت شرایط تعلیم و تربیت یک گروه ویژه اجتماعی مانند فرهنگ خاص یک جامعه، مثلا فرهنگ غربی مربوط می شود.

4- در مورد جسم هم به کار رفته است. مثلا کالتور فیزیک در متون قدیمی به معنی تربیت بدنی و کالتوریسم به معنی ژیمناستیک آمده است. در ماخذ دیگر چنین آمده است: کالچر از قرن پانزدهم، از کلمه لاتین کالچرا گرفته شده که این واژه نیز به معنی بارور کردن و همین طور مواظبت کردن و همچنین واژه ای کولتیوه نیز در قرن دوازدهم به معنای کاشتن و بارور کردن به کار می رفته است.

فرهنگ روبر در تعریف کالچر می گوید: مجموعه دانستنی هایی که به انسان قدرت انتقاد و سلیقه قضاوت می دهد. آن گاه به لغات: معلومات، تربیت، آموزش، تعلیم و تربیت و دانش ارجاع می دهد. سپس می نویسد:

فرهنگ آن چیزی است که وقتی همه چیز از یاد رفته در ذهن انسان باقی می ماند. این صفات : وسیع، بالا و قوی معمولا با لغت فرهنگ به کار گرفته می شود.

ادامه نوشته

نقد شعر کتیبه نادری و پاسخ به نقد

 

نقد شعر کتیبه نادری و پاسخ به نقد

زبان و ادبیات ترکان خراسان, [۲۷.۱۲.۱۸ ۰۹:۱۹]

https://t.me/xorasanturk

نقد شعر 24 بیتی کتیبه نادری ورودی کلات

از : علی محمد توکلی

مشهد / یکشنبه / مورخ / 97 / 10 / 2

کتیبه نادری سنگ نوشته ای حاوی 24 بیت شعر  (بیت اول به فارسی و بقیه ابیات به زبان ترکی ) در مدخل دربند ارغونشاه تنگه ورودی کلات نادری است.

ارتفاع کتیبه از سطح رودخانه 15 متر وبر سینه کوه کنده شده است.

حاشیه تزئینی اسلیمی دارد و فاقد تاریخ است. قرائن نشان می دهد که تاریخ آن مربوط به سال های آخر زندگی نادر بر می گردد که با مرگ نادر ناتمام مانده است.

سراینده اشعار گلبن افشار، یکی از شعرای دربار نادر شاه افشار، است.

اسماعیل پیغمبری، یکی از شعرای فعلی کلات، آنرا به زیبایی به فارسی برگردانده است و محمد حسن زاده، یکی از جوانان بااستعداد و عاشق کلات ،نیز روی آن کارهای گرافیکی قشنگ انجام داده است.

ادامه نوشته

تيفاغی (توفاغی) داغيلميش

تيفاغی (توفاغی) داغيلميش : این یک اصطلاح برای نفرین کردن (قارغيماق، قارقيش دئمک) است.

حال معنی و مفهوم آن چیست؟

عده ای که زبان ترکی را نمی شناسند و یا آنرا به قول خودشان ملغمه ای از فارسی و عربی می دانند فی الفور می گویند توفاغ همان تفاق است که از حذف "ا" در ابتدای اتفاق (متفق) به دست می آید؟

ولی آیا نفرین به یک فرد که توفاغين داغيلسين اگر آنرا به معنی اتفاق (متفق) بدانیم معنی پیدا می کند؟ مسلم نه! چون خطاب به جمع نیست، بلکه به فرد است.

در لغت نامه گرانقدر سنگلاخ در ذیل کلمه توفوق، توفوغ می نویسد که قبه ای بوده در قسمت جلویی بالای خیمه افراد نصب می کردند. به عبارتی برای نشان دادن مقام و جاه افراد.

و چون کسی این علامتش بر می افتاد و یا در جنگ مغلوب می شد آنرا بر می انداختند نشان از شکست و هزیمت و نگون بختی فرد داشته است. و درست از این عمل نفرین توفاغی داغيلميش بر آمده است.

ادامه نوشته

تورکچه سوزلر

تورکو آدلار

 دوْلاتار: (Dolatar) حجیم. درشت.

دوْلادای: (Doladay) تپه. بلندی.

دوْلار: (Dolar) تابستان. جنگ.

دوْلاشان: (Dolaşan) پیچنده.

دوْلام: (Dolam) به اندازه یکبار پیچیدن. حلقه. پیچ. تاب. محیط. اندازه طول در بافندگی برابر با ۸ متر.

دوْلاما: (Dolama) پر پیچ و خم. مارپیچ. شرایط. پیچ در پیچ. پیچ. عقربک انگشتان. پیشبند کار. بند قنداق. شال یا تسمه‎ای که دور کمر پیچند. نوعی دامن زنانه. نوعی غذا که برگ تاک و مانند آنها را بر گوشت قیمه پیچند. آماس انگشت. پیچ خوردگی (پا). مانور.

دوْلامان: (Dolaman) نوعی قارچ خوراکی شبیه به سیب زمینی. بی انتها. بی سرو ته. کودن. فربه. لاله.

دوْلان: (Dolan) بی همتا. جنگل انبوه. گرداب. دایره. هیزم. جهان. گیتی. پُر. کامل. جای نگهداری سگهای نگهبان. متین. چرخان.

دوْلانا: (Dolana) آلوچه جنگلی.

دوْلانات: (Dolanat) ابزار شکار ماهی.

دوْلای: (Dolay) گروه. راه باریکه. راه پرپیچ و خم. غیر مستقیم. اطراف. حوزه. ناشنوا. سرشار. همه. شمول. عمومیت. دنیا. مردم. خرگوش. جهانگیر. قضا (نماز و روزه). مشورت. فتنه. فاسد. مَشک.

دوْلبار: (Dolbar) تخمین. برآورد.

ادامه نوشته

برخی کلمات تورکی در انگلیسی با توضیح مختصر:

برخی کلمات  تورکی در انگلیسی با توضیح مختصر:

 Belt  : کمربند. “بِل” در تورکی به معنی کمر

baby : نوزاد، کودک : "بَبه"

 daddy :  بابا : "دَده "

deny  : تکذیب کردن، انکارکرد: از مصدر "دانماق"

Sweep  : جاروب کردن : از مصدر "سوپورمک" به معنی جارو کردن

Book  : کتاب : "از مصدر بوکمک "تورکی به معنای تاکردن

cup  : فنجان، جام، پیاله : " قاب "در تورکى‌ به معناى‌ هر نوع ظرفی میباشد

 dome  : گنبد -ع : "دام" در تورکى به معنا‌ى پشت بام

Dawn  : فلق،سپیده دم : “دان ” در تورکی به معنی اول صبح، سپیده دم

Seri  : رشته، سلسله : سیرا - سیرالاماق= ردیف، ردیف کردن

ادامه نوشته

کتاب های ترکی خراسانی

 

کتاب های ترکی خراسانی با ترجمه فارسی :
۱- تمثیل و مثل  420 صفحه وزیری چاپ اول 1395 بخشایش قم قیمت ۲۲۰۰۰ تومان
۲- ناغیلار بوقچاسی 416 صفحه وزیری چاپ اول 1396 بخشایض قیمت ۲۲۰۰۰ تومان
۳ مثنوی یوسف و زلیخا 330 صفحه ئزیری چاپ اول 1397 تکدرخت تهران قیمت ۳۵۰۰۰ تومان
۴- نگاهی به ادبیات ترکان خراسان 430 صفحه وزیری چاپ اول 1397 تکدرخت تهران قیمت۴۵۰۰۰ تومان
سفارش : بخش نظرات

پیشیک سن نه ظالیم سان

پیشیک سن نه ظالیم سان

بير گون واريدي بيرگون يوخيدي! تانريدان سونرا هيچ كيم يوخيدي! بیر قاری ننه واریدی. اونون بیر اینه یی واریدی، گونلرین بیرگونونده قاری ننه ایله ن اینه ک سؤزله شه رلر. قاری نه نه دییه ر: اینک سن نه ظالیم سان

اینه ک دییه ر: من ظالیم دئیله م، من ظالیم اولسایدیم، قصاب منی کسیب اتیمی دوغرامازدی

قاری ننه دییه ر: قصاب سن نه ظالیم سان

قصاب دییه ر: من ظالیم دئیله م، من ظالیم اولسایدیم پیشیک منیم اتیمی اوغورلامازدی

قاری ننه دییه ر: پیشیک سن نه ظالیم سان

پیشیک دییه ر: من ظالیم دئیله م، من ظالیم اولسایدیم، بوز اوستونده زویوب یئره ییخیلمازدیم

قاری ننه دییه ر: بوز سن نه ظالیم سان

بوز دییه ر: من ظالیم دئیله م، من ظالیم اولسایدیم، گون منی اریتمه زدی

قاری ننه دییه ر: گون سن نه ظالیم سان

ادامه نوشته

طنز چیلله گئجه سی!

طنز چیلله گئجه سی!

چیلله گئجه سی یئتیشدی یولدان

فامیل توکولوبدی ساغ و سولدان

مش قوربانعلی دوشوبدی قولدان

دورد اللی یئییر جویز - میلاخ دان!

آرواد گوز آغاردیری قیراخ دان!!

***

سئفرایه ائدیبدی حمله شئر تک

تئز تئز یی ییری انار و پشمک

آجیللره هی ووروبدو پاتک

بئش قابی بوشالدیب اوسته- اوسته

تکجه سئچیری باداملا پوسته !

ادامه نوشته