شعری از شاه اسماعیل خطایی (اولین پادشاه امپراطوری ترکان صفوی )
دانلود آهنگ این شعر با اجرای حاج قربان سلیمانی : اینجا
بیر بلادان قاچیبان یوز مین بلایا اوغرادیم
بیر زامان شاد اولمادیم درد و بلایا اوغرادیم
قان یوتوب هر لحظه بیر درد و بلایا اوغرادیم
نئیله ییم ائى دوستان من بی وفایا اوغرادیم
باخشی حاجی قوربان سلیمانی وفات ايل دٶنومو
خوراسان تورکلرینین بؤیوک باخشی اوزانی : حاجی قوربان قوچانین علیآباد کندینده 1299 ايل ده آنادان اولموش و عؤمور بویو اوردا اکینچیلییه مشغول اولموشدور.
" حاجی قوربان " 30/10/1386 چاغدا اؤز کؤشنینده باسدیریلدی. آللاه اونا غنی غنی رحمت ائله سین.
آدرس دانلود فیلمی از هنرنمایی ایشان : اینجا
سند انتقال چند خانوار از ايل افشار به درگز
در ميان طايفه های ايل افشار ساكن درگز ، طايفه كوسه احمد لو از مهمترين و معتبرترين طايفه افشار بود ، رؤسای اين طايفه هميشه بر ساير طوايف ايل افشار بر تری و نيز در درگز رياست وحكومت داشتند، ازجمله باباعلی بيگ كوسه احمد لو ،كه در دوران جوانی نادر ، رئيس ايل افشار و حاكم درگز بود ، و نادر كه از طايفه قرقلو افشار بود به استخدام وی در آمد و به رياست سواران حكومتی درگز منصوب گرديد.
پیرامون زبان ترکی خلجي
علی اصغر جمراسی
زبان ترکی خلجي چيست؟
زبان خلجي يکي از زبانهاي آلتايي و تنها عضو خانواده آرگو (آرغو) از خانواده زبان هاي ترکي است.حسب نظر «پرفسور گرهارد دورفر» زبان شناس شهير آلماني، زبان خلجي در تقسيم بندی گروه زبانهاي آلتايي شاخه تركي مستقل را تشكيل ميدهد، كه قديمي ترين لهجه زبان تركي محسوب ميشود.
در حقيقت خلجي ادامه گويش ترکي باستان آرغو است.(آرغو يا آرگو منطقه ايست ميان دو كوه در آسياي ميانه، حوالي ايسيك گؤل، دره چو وتالاس كه تركان باستان در اين منطقه مي زيسته اند).
خلجها از آسياي ميانه به سوي غرب آمدند و يکي از نخستين قبايل ترک بودند که از آمو دريا گذشتند و روانه مناطق غربي شدند. بيشتر در غزنين افغانستان و استان مرکزي ايران سکني گزيدند.
دانلود آهنگ ترکی خراسان امین مختاری: اینجا
قدرتمندترین سلاح ترکان، قدرت زبان ترکی و پشتوانه ی آن می باشد، زبانی که با استفاده آن ملت ترک زبان علاوه بر پی بردن به قدرت آن و بدین طریق پی بردن به دروغ ها و تظلمات حکومت ها می تواند زمینه اتحاد ۳۵ میلیون ترک در ایران را با ترک های دنیا فراهم سازد به عنوان مثال با مقایسه گویش های مختلف ترکی با ریشه آن به یک اتحاد بزرگ در زبان ترکی دست می یابیم :
ترکی قدیم خراسانی، آذربایجانی استانبولی ترکمنی تاتاری قزاقی ازبکی اویغوری یاقوتی و …
uhun uzun uzın uzın uzin ozın uzyn uzun uzun uzun
یا علی گفتیم و عشق آغاز شد
این شعر در قالب مثنوی سروده شده و از آقای دکتر محمود اکرامیفر هست . ایشون مجموعه شعری دارند به نام دریا تشنه است. این سروده زیبا تقدیم به همه شیفتگان مولا علی ( ع ) .
بغض چندین ساله ی ما باز شد
یا علی گفتیم و عشق آغاز شد
نادرشاه افشار یکی از مشهورترین پادشاهانی ترک می باشد که بر ایران سلطنت کرد.در زمان خاک برداری آرامگاه وی استخوانها و جمجمه با جا مانده از پیکر وی از خاک بیرون آمد.
جمجمه نادرشاه در میان استخوانهای پیکر او که به هنگام خاک برداری در ساختمان آرامگاه جاودانه وی بیرون آورده شد ،پس از تعمیر ساختمان دوباره در خوابگاه جاودانگی اش آرام گرفت.
نادرقلی ملقب به تهماسب قلی خان و نادر شاه افشار از ایل تورک افشار خراسان از ۱۱۱۴ تا ۲۸ خرداد ۱۱۲۶ خورشیدی، پادشاه ایران و بنیانگذار دودمان افشاریه است. او از مشهورترین پادشاهان ایران، پس از اسلام است و بسیاری از مورخین او را قدرتمندترین پادشاه ایرانی بعد اسلام می دانند.
منبع : وطن دیلی نیوز : اینجا
این طرح انتخاب شده شامل هشت طاق و ایوان است که مشابه ایوان و رواق های حرم امام رضا(ع) می باشد و این طراحی تداعی کننده یاد امام هشتم خواهد بود و اختلاف در ارتفاع سازه نیز تداعی کننده حرکت به سوی حرم امام رضا (ع)است.
هر زبان به مثابه عامل الفت و وسيله تفاهم مابين افراد اجتماع، معمولا دو جناح متمايز دارد. يكي طريق سخن گفتن، که از آن به عنوان زبان گفتار يا محاوره مي توان نام برد و ديگري از راه نوشتن، که به آن نيز زبان نگارش يا کتابت مي توان نام داد.
زبان گفتار يا زبان محاوره، همان زباني است که اجماع مردم در محاورات و مكالمات روزمره خود به کارمي برند. زبان تكلم هر قوم زبان طبيعي آن قوم است و به همين لحاظ از آن به عنوان زبان مادري نيز نام برده مي شود.
بی وفا دونیاسن (وفاسیز دؤنیا) : رسولعباس زاده
دوتار قوچان، آهنگ ترکی خراسانی، بخشی عباس زاده
اجرای آهنگ ترکی اصیل خراسانی به نام بی وفا دونیاسن (وفاسیز دؤنیا)
توسط بخشی جوان رسول عباس زاده. خراسان رضوی. قوچان
آدرس دانلود : اینجا
سوره ۱۴: إبراهیم- آیه 4
وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِیُبَیِّنَ لَهُمْ فَیُضِلُّ اللّهُ مَن یَشَاءُ وَیَهْدِی مَن یَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ.ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر به زبان قومش تا (حقایق را) برای آنها آشکار سازد، سپس خدا هر کس را بخواهد (و مستحق بداند) گمراه و هر کس را بخواهد (و شایسته بداند) هدایت می کند، و او توانا و حکیم است.
بیز هر بیر ساوچی نی آنجاق اٶز ائلینین (خالقینین) دیلینده دانیشان گٶندردیک کئ (حاققی) اونلارا دئسین (بللی ایله سین). تانری ایسته دیینی ساپدیریر، ایسته دیینی ده دوغرو یولا یونه لدیر. او، گوجلو (قدرتلی ) دیر، مودریک ((صاحب حکمت) دیر.
دورنانیوز– سرویس تاریخی و فرهنگی :انسان از ابتدای آفرینش دوستدار نظم و هماهنگی بوده است.این نظم و هماهنگی تا حدی پیش رفته که حتی اصوات هم تابع نظم شده و آهنگ ها را به وجود آورده است. طبیعت و سرشت آدمی همواره از شنیدن موسیقی و ریتم زیبا به وجد آمده، مشعوف می شود و در این میان، حتی لالایی های مادرانه نیز حکایت از این موضوع دارند.
لای لای چالدیم آدوئوا / علی یئتسین دادوئوا / منیده چوخ ایستسون/ بیرگئجه سال یادوئوا.
لوقمان حکیم'دن اؤیودلر
لوقمان حکیمه سورموشلار؛
ـ "سعادتین علامتی نهدیر؟" شؤیله یانیتلامیش:
ـ "دوغرولوق، ادب، بیلیم و امانته رعایتدیر."
یئنه سوردولار؛
ـ "ادب، سعادت، مال و بیلیمدن هانسیسی داها اوستوندور؟"
بونو دا شؤیله یانیتلامیش؛
ـ "ادب اصالتدن، بیلیم مالدان یئیدیر."
بیر قورد اؤغلو قوردام من
قوردلارلا هنک اؤلماز
اؤووما دوز گئدیم،
قوردلاردا کلک اؤلماز.
بایاتی فولکلوریک ترکی خراسان
بایاتی های فولکلوریک ترکی
«بایاتی»ها یا دوبیتی های ترکی الفاظ بیتکلف و روانی هستند که عشقها و آمال و آرزوهای مردمان ترک را در محتوای خود جای دادهاند. این بایاتیها در واقع اساس کلام موسیقی فولکلور ترکان را که سرچشمه افکار تودههای گذشته این ملت است را تشکیل میدهند.
پنجره نین میللری / آچیپ قیزیل گول لری
اوغلانی یولدان ایللر / قیزین شیرین دیللری
(ازپشت میلههای پنجرهای/ که درآن گلهای سرخ روییده است،
حرفهای شیرین دختر / پسر عاشق را شوریده تر میکند)
آنا ديلي بيرميللتين چيرپينان اؤرگي دير
زبان مادري قلب تپنده يک ملت است !
باري توپراغا بورجون، قويما چيخاياديندان
آخي چوخ ياتاجاقسان بو توپراق آلتيندا سن
نوخودفالی آچماق : فال نخود باز کردن. منظور چیزی را لفت دادن، در انجام کاری دودل بودن.
یکی از انوت مساوی تقسیم می کنند.اع تفال یا فال گرفتن که معمولاً افراد مُسن حالا یا توسط مردان و یا زنان گرفته می شود. علاوه بر انواع آن ها توسط تسبیح فال با نخود است که بسیار به واقعیت نزدیک می باشد.
برای گرفتن فال با نخود ابتدا 41 عدد نخودکه هم اندازه باشند را جدا می کنند سپس آنها را روی قالی یا مکانی صاف می گذارند. سپس توسط دو تا دست آن ها را جدا می کنند به طوری که مقداری توسط دست راست و مقداری توسطدست چپ و مقداری هم در وسط بماند آنها را به سه قسم
روزنامه خراسان شمالی 20دی 94- مجموعه «گلیادها» سروده «محمدرضا حیدرزاده» منتشر شد.به گزارش خبرنگار ما، این مجموعه گزیده غزل هایی است که این شاعر از دوران نوجوانی خود تا امروز جمع آوری و منتشر کرده است.نمونه اشعار ترکی لهجه بجنورد ایشان :
هوشئ چاشیه آدمینگ گئزی دیشنده گوللره
بیلمبنگ نئجر گلنگ ایسئ چولنده آسمانه
سو سپه نگ یولینئ یوونگ گیزگئ تکن سپرنگ
ایزاق یول دن یئتیشدئ تزه عزیز دوردانه
سوری، جهنم ده بیتن گول ( گل روئیده در جهنم)
شاعر : رحمتلیک عاصم اردبیلی
اشاره : حدود 40 سال پیش در اطراف شهر قزوین در روستایی در دامنه کوه های الموت دانش آموز دختر ساده و پاکی می زیست به نام سوری. داستان از اینجا شروع می شود که سوری علاقمند و عاشق سرباز معلم خود به اسم ایوب می شود. غافل از اینکه او همسر و فرزند دارد.
پس از مدتی معلم به قصد خانه و همسر روستا را ترک می کند. سوری هم که عاشقی دل باخته بود خانه و کاشانه ی خود را رها می کند و به دنبال معشوق خود راهی شهر اردبیل می شود و پس از پرس و جوی زیاد خانه ی عشق خود را می یابد ولی وقتی در را می زند، زن او را می بیند. سوری وقتی خود را فریب خورده می بیند دچار جنون شده و در کوچه پس کوچه های شهر اردبیل آواره می شود.
اود ( آتش ) و اوت (علف)
نکته : ترکان خراسان به علف اود (Od) و به آتش اوت (Ot) می گویند از آنجا که آتش اولین بار کمک آتش گرفتن علف های خشک صورت گرفته است این دو کلمه بجای هم نیز نوشته می شوند
نکته : تصاویر را سایین شیروانلی جنابلاری در چند سال قبل ارسال نموده اند و با تشکر ویژه از ایشان.
کنایات و ضرب المثل های ترکی جوین، حرف ب
گرد آوری شده توسط گروه آغوشگدن قار تکلی
توضیح : مثل های زیر با الفبای عربی ترکی توسط نویسنده وبلاگ فونتیک نگاری شده است
باخ نننه سینه ال قیزنی : (Bakh nanane,Al ghezene) : به اخلاق و هنر مادر نگاه کن بعد دخترش را انتخاب
باش باشده قویماق : (Bash bashenda ghoymagh): سر به سر کسی گذاشتن،اذیت کردن کسی
باش چیخارماق : (Bash chokharmagh): سردراوردن از چیزی
باش دن اچماق : (Bashdan achmagh) :کنایه از سرسری گرفتن کاری, سهل انگاری
یازار: اکبرسعادت
آنادیلیمز : ۱۹ نجو عصرین وجوده گلن علمی تاریخ لرین ان زنگین و اهمیتلی قسمی، مدنیت تاریخی نین اساسی ملتلرین فولکلوری اوسته بنالانمیشدیر.
دونیاده پارلیان علمی ادبی فنی انکشافلار، و اثرلرین بیر چوغو مالتلرین رسوم و آدابی اساسیندا دوغولموشدور.
مختلف ملتلرین فولکلورینه باخاراق اونلارین ملت، نژاد، دیل و آیری خصوصیتلرینه آشنا اولماقا برابر، اونلارین مادی معنوی حیاتلاریندان ده اطلاع اله گتیرمک اولور.
هر ملتین فولکلوری، نه قدر گئنیش، گوزل اولسا، او ملتین گچیردیگی تاریخینین لیاقتنی، هوش علمینی اثبات ائدیر.
پایاننامه بررسی ویژگیهای گویش ترکی بجنوردی
هدف این پایان نامه بررسی ویژگی های یکی از گویش های ترکی است. این گویش در شهر بجنورد که در شمال خراسان واقع شده است و حدود 130000 نفر جمعیت دارد، صحبت میشود. اکثریت اهالی مسن این شهر به این گویش سخن میگویند. این رساله اولین گام در راه توصیف و تجزیه و تحلیل سطوح مختلف این گویش بشمار میآید. در آغاز به معرفی جامعهء زبانی و تاریخ و جغرافیای محل، روش کار، شیوهء جمع آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل آنها پرداخته شده است. سپس نظام آوایی، ساخت واژه و نحو گویش مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. در این راستا حالات مختلف اسم، ساختمان صرفی فعل، ساخت واژه، اجزاء کلام، روساخت جملات و انواع گوناگون جمله براساس نقش آنها بررسی و توصیف شده است. در پایان، فهرستی از واژههای اصیل گویش ترکی بجنوردی تهیه، به ترتیب حروف الفبای انگلیسی تنظیم و آوانگاری شده است
منبع : اترک نیوز
استاد راهنما : لطف الله یار محمدی | دانشجو : ندا هدایت
تیر چاووش : تیر چاووش یا چاوش به ترکی (Çavuş oku) یک نوع تیر هست که به تیر صوت زن نیز مشهور است، این نوع تیر به علت وجود حفره هایی در نوک تیر هنگام پرتاب از خود صدای صوت ایجاد میکند همچنین دارای سرعت بیشتری است ، اولین بار این تیر توسط مودو چانیو = مته خان ، که از پادشاهان شیونگ نو=هون های آسیایی بود ساخته شده و استفاده گردید، او از این این تیرها به منظور آموزش نیروهای خود استفاده میکرد، یعنی تیر را پرتاب میکرد و از سربازان خود میخواست تا به سمت هدف خواسته شده تیر پرتاب کنند
داستان ساری گلین و ماجرای شیخ صنعان
ساری گلین داستان دختر قبچاق مسیحی است که بنا بر یافته های دکتر فخر الدین کیزیر اوغلو Professor Fəxrəddin Kirzıoğlu به وجود آمدن اثر تاریخی ساری گلین را در آستانه قرن 20 چنین تصویر میکند
شیخ صنعان از شاگردان عبداقادیر گیلانی برای ترویج اسلام وارد شهر پنک که در قسمت بالای رودخانه پنک قرار داشت میشود و عاشق دختر قبپاق ملک شاه شهر میشود ، پس از کلی دعا و عشق، دختر قبچاق را عاشق خود کرده و مسلمان میکند
ریشه واژه آروات Arvat - Arvad
ریشه واژه آروات Arvat که برخی به غلط آن را ریشه گرفته از واژه عربی عورت یعنی شرمگاه و جاهایی که باید پوشیده شود میدانند
در کتاب دیل دنیز نوشته اسماعیل هادی چنین آمده است
در منابع قدیم این واژه چندان به چشم نمی خورد
در ترکی قدیم " آوورتا" به معنی دایه ، مادر رضاعی( دیوان) آمده است
از سوی دیگر "اوراقوت" به معنی زن( دیوان) آمده است
قصبه فیروزه از مناطق ییلاقی و خوش آب و هوای بخش شیروان، قوچان در استان خراسان بود و پنج کیلومتر باغ و آبادی داشت و ساکنان آن ر به ترکی خراسان تکلم می کنند. این قصبه در دامنه کوه گولیل قرار دارد . به علت خوش آب و هوا بودن و اینکه دولت روسیه در نظر داشت برای ییلاق پادگان نظامی ترکمنستان محلی مناسب داشته باشد و قصبه فیروزه از هر نظر مناسب بود لذا بنا به اصرار دولت روسیه به آنان واگذار و درعوض روستای حصار (درگز) به اضافه قطعه زمینی محاذی قلعه عباس آباد در ساحل راست رود ارس آذربایجان به ایران واگذار گردید ، متن قرار داد تعویض چنین است :
چنین به نظر میرسد که در نقل عیش و نوشهای پادشاهان و تقبیح آنان، دیوار پادشاهان قاجاری کوتاهتر از دیگران و دیوار پادشاهان هخامنشی بلندتر از دیگران بوده است. در این میان فتحعلیشاه قاجار چوب خور بیشتری در قیاس با دیگران داشته است. پرداختن بیش از اندازه لازم به عیش و نوش پادشاهان قاجار و سکوت تقریباً مطلق در قبال رفتارهای مشابه پادشاهان هخامنشی ظاهراً به این دلیل بوده که قلم در دست تاریخ نویسان دل بسته به پهلویان و آریاگرایان بوده که از سویی بر سلسله ماقبل پهلوی بتازند و از سوی دیگر، در مواجهه با سلسله هخامنشی سکوت کنند و یا آنان را یکسره پاک و منزه نشان دهند تا بتوان رؤیایی از یک حکومت آرمانی که مورد نیاز رویههای ناسیونالیستی و فاشیستی است، بسازند. اما آیا منابع تاریخی نیز در این زمینه ساکت هستند؟ بخش اول پاسخ به این پرسش طولانی را با استناد به مضمون آنچه استاد جلال خالقی مطلق در «ایرانیات در کتاب بزم فرزانگان» (و نیز رجوع به متن آلمانی آن) آورده است،
نقل به مضمون از بخش نظرات
چونكو اولدون دييرمانچي چاغير گلسين دن كوراوغلو
قيري وئردين دورو آلدين چال باشينا يان كوراوغلو
بو بيت كوراوغلونون قيرآتينين اوغورلانما ناغيليندان بير بيت دير . دئمك كئچل حمزه كوراوغلونون قير آتي الينه كئچمه ديگينه گوره قير آتي اوغورلاميش كوراوغلو اونو قير آتيله قاوالاميش كئچل اونو اوزاقدا گوردوكده دييرمانا گئديب دييرماچي آلدادير پالتارلارين دييرمانچي يا وئريب دييرمانچي نين پالتارلارين گئيير كوراوغلو دييرمانا گيرديكده دييرمانچي كوراوغلو اونو اولدورمك اوچون گلديگي سانيب باشين دن توكولن يئره سوخور كي تانينماسين كوراوغلو اونو كئچل حمزه سانيب قيچلاريندان توتوب جكنده دييرمان ايشله ييب دگيرمانچي نين باشي ازيلير اوياندان كئچل حمزه چيخيب قير آتي مينيب قاچير. كوراوغلو بئله گوردوكده ناراحات دييرمانين قاپيسيندا اگلشير بو زامان بير كندلي گليب اونون اوستو باشين اونلو گوردوكده اونو دييرمانچي سانير و دن لرين دارتماق ايسته يير. بو شعرلري كندلي گئدندن سونرا قوشوب اوخويور .
1) من اسماعیل سالاریان صاحب این وبلاگ 7 کتاب چاپ شده ام 1-تمثیل و مثل 2- ناغیلار بوقچاسی 3- مثنوی یوسف و زلیخا به ترکی خراسانی 4- نگاهی به ادبیات ترکان خراسان 5- نگاهی به فرهنگ ترکان خراسان هست 6 -ترکی خراسان و قواعد آن و چند کتاب در زمینه زبان، ادبیات و فرهنگ ترکان خراسان آماده نموده ام که هنوز چاپ و نشر نشده اند. 
