محمود کاشغری در سبب و انگیزه تالیف دیوان لغات الترک گوید:

 🔴 محمود کاشغری در سبب و انگیزه تالیف دیوان لغات الترک گوید:

«از امام ثقه ای از مردم بخارا و نیز یکی از امامان اهل نیشابور شنیدم، و هر دو سلسله سند از رسول خدا (ص) روایت کردند که چون آن حضرت نشانه های رستاخیز و فتنه های آخرالزمان و خروج تورکان غز را بیان می فرمود چنین گفت» :

«زبان تورکان را بیاموزید زیرا آنان را فرمانروایی دراز و طوال خواهد بود».

اگر این حدیث درست باشد؛ بر عهده آن دو راوی، پس آموختن زبان تورکی از واجبات خواهد بود، و اگر درست نباشد خرد اقتضا کند که آنرا فرا گیرند و من در همه سرزمین های تورکان و بیابان هایشان رفتم و لغات و قوافیشان را (اشعارشان را)، از ترکمانی و غزی و چگلی و یغمایی و قرقزی اقتباس کردم.

«پس نقشه محمود کاشغری سرزمین تورکان است که می بینید و آذربایجان هم یکی از آن سرزمین ها است هر چند باز هم به طور کامل در اسامی اشاره ندارد »

 کتاب محمود کاشغری اولین دایرةالمعارف تورکیست که در اصل برای یاد دادن زبان تورکی به عربها نوشته شده و کتاب جغرافیای تورکان نیست ! محمود کاشغری در کتاب خود از اسامی که نام برده، به  اکثریت محل زندگی آنها و موقعیت جغرافیای شان اشاره نکرده بطوریکه در جایی می نویسد هنگامی که ذوالقرنین سمرقند را پشت سر گذاشته و به سرزمین تورکان وارد می شود ... و در جایی می نویسد بسیاری قزوین و قم را حد سرزمین تورکان میدانند !

ادامه نوشته

آتین اوستونده تورک اولماسا، یوک دور

آتین اوستونده تورک اولماسا، یوک دور : در زبان ترکی و در میان ضرب المثل های فراوانی ترکها سخنی را میابیم با این مضمون: “آتین اوستونده تورک اولماسا، یوک دو” (بر روی اسب اگر ترک نباشد آن چیز بار است) ترک ها بخاطر جنگاوری ارزش خاصی برای اسب قائل بودند و در محیط زندگیشان بیشترین ارتباط حمل و نقل را با اسب ها داشتند و این مسئله ای بسیار مهم برایشان تلقی می شد که اسب ها از هر گزندی دور بمانند. همان طور که گفتیم “آل” به زنان باردار و اسب ها ضرر میرساند، ترک ها برای جلوگیری از این اتفاق دم اسب هایشان را گره زده، حنا می کشیدند و یا رنگی سرخ بر دم اسب می کشیدند، همچنین خود نیز لباسی سرخ بر تن می کردند تا ارواح و شیاطین از آنان دور باشند.

منبع : تمثیل و مثل نوشته اسماعیل سالاریان، چاپ اول 1395 بخشایش قم

سفارش کتاب های ترکی خراسانی با ترجمه فارسی : بخش نظرات

تيفاغی (توفاغی) داغيلميش

تيفاغی (توفاغی) داغيلميش :  این یک اصطلاح برای نفرین کردن (قارغيماق، قارقيش دئمک) است.

حال معنی و مفهوم آن چیست؟

عده ای که زبان ترکی را نمی شناسند و یا آنرا به قول خودشان ملغمه ای از فارسی و عربی می دانند فی الفور می گویند توفاغ همان تفاق است که از حذف "ا" در ابتدای اتفاق (متفق) به دست می آید؟

ولی آیا نفرین به یک فرد که توفاغين داغيلسين اگر آنرا به معنی اتفاق (متفق) بدانیم معنی پیدا می چند؟ مسلم نه!

چون خطاب به جمع نیست بلکه به فرد است.

در لغت نامه گرانقدر سنگلاخ در ذیل کلمه توفوق، توفوغ می نویسد که قبه ای بوده در قسمت جلویی بالای خیمه افراد نصب می کردند.

به عبارتی برای نشان دادن مقام و جاه افراد.

منبع : تمثیل و مثل نوشته اسماعیل سالاریان، چاپ اول 1395 بخشایش قم

سفارشکتاب های ترکی خراسانی با ترجمه فارسی : بخش نظرات

ادامه نوشته

چیرپی - چوق - چؤپ

Çırpı - Çoq - Çöp
چیرپی - چوق - چؤپ
چیرپی:  چوب نازک و باریک تر.
تا اواسط دهه چهل تنبیه بدنی دانش آموزان در مدارس امری عادی و عمومی بود و هر معلم یک "چیرپی" داشت که به فارسی چوب می گفتند. در زبان فارسی حرف "" وجود ندارد و چوب فارسی شده "چؤپ" است.
چؤپ: چوب خشک نازک و برای مثال "چیرپی" پس از خشک شدن تبدیل به "چوپ" می شود و یا به آن "چؤپ" می گویند.

چوق: چوب بارک بلند و تر و نزدیک به سه متر. در مکتبخانه های قدیم هر ملا یا آخوند یک "چوق" داشت و  اگر دانش آموزی خطا می کرد، ملا بدون برخاستن از جایش با "چوق" به سرش می کوبید. تا اواسط دهه چهل تنبیه دانش آموزان در مدارس ظالمانه و بدتر از مکتبخانه های قدیمی بود.  

یازات : حسن شیروان  ‌

به مناسبت هفته کتاب

به مناسبت هفته کتاب
✍️علی مرادی مراغه‌ای
💢 در دوران دبستان، اصلا نمی‌دانستم که غیر از کتابهای درسی، کتابهای دیگری هم می‌تواند برای خواندن وجود داشته باشند! در روستای ما که در آن زمان بیش از دو سه نفر در حد سواد خواندن و نوشتن نداشتند سوادشان تنها در دو جا کاربرد داشت: یکی خواندن نامه‌های جوانان به سربازی رفته روستا و دومی نوشتن اقلام جهاز عروسها که دامادها باید آنها را تحویل گرفته و زیرش را انگشت می زدند...
اواخر راهنمایی و دبیرستان که وارد دنیای کتاب شدم هر موقع کتابی به دستم میگرفتم خدا رحمت کند مادربزرگم را،می گفت کتاب نخوان! چون اگر کتاب بخوانی یا کور میشوی یا بی دین...!
الان که نگاه می کنم چهار تا عینک دارم دوتا در منزل، یکی همیشه در داشبورد ماشینم و یکی هم در جیب ام. در مورد دین هم والله چه عرض کنم!
هر جا کوچ می کنیم دوتا ماشین باید کرایه کنیم یکی برای جهاز من یعنی کتابهای من، دیگری برای جهاز عیال و اسباب و اثاثیه خانه...

ادامه نوشته

هه نک Hənək، شوخی، شاکا و ظرافت

حسن شیروان :

هه نک Hənək، شوخی، شاکا و ظرافت
شوخی و شاکا از زبان اسلاوها "شوتکا" وارد زبان فارسی و تورکی تورکیه شده است. در آذربایجان به جای شوخی و شاکا "ظرافت" می گویند و می دانید که "ظرافت" عربی است.
در خوراسان به جای شوخی، شاکا و ظرافت اصطلاح تورکی "هه نک" بکار می برند.
یک ضرب المثل تورکی در رابطه با "هه نک"
"هه نک - هه نک اولور ده یه نک"
Hənək - hənək olur dəyənək
گاهی شوخی و یا شوخی بیش از حد منجر به درگیری می شود و بدین جهت بزرگان ما می گفتند : "چوخ بیربیر نن هه نک ائتمه یین،  هه نک - هه نک اولور ده یه نک."

ادامه نوشته

بیر بلادان قاچیبان اوز مین بلایا اوغرادیم

شعر قوشان: شاه ایسمایل ختالی
اوخویان: حاج قوربان سلیمانی

بیر بلادان قاچیبان اوز مین بلایا اوغرادیم
بیر زامان شاد اولمادیم درد و بلایا اوغرادیم
قان اوتوب هر لحظه بیر درد و بلایا اوغرادیم
نئیله ییم ائى دوستان من بی وفایا اوغرادیم؟

شول فلکین گردیشى، هئچ وقت منى شاد ائتمه دى
خسته کؤنلوم بیر بلادن، غمدن آزاد ائتمه دى
آیرى دوشدوم قووم و قارداشدان منى یاد ائتمه دى
من تکین بختى قارانى خانه ویران ائتمه دى
نئیله ییم ائى دوستان، من بى وفایا اوغرادیم؟

گؤرسه لر احوالیمى هر موبتلا ییغلار منه
آه و ناله مدن یانیب شاه و گدا ییغلار منه
دال ائدیپ بیگانه لر هر آشینا ییغلار منه
رحم ائدیب هر مفلس و هر بینوا ییغلار منه
نئیله ییم ائى دوستان، من بى وفایا اوغرادیم؟

ائى خودایا ائیله دین غمدن صنوبرى نه حال!
هئچ موسلمان اولماسین من تک غم ایچره موبتلا
لوطف ائدیب یا خیضرى پئیغمبر مدد ائت سن منا
قالمیشام دار و فنا ایچره گیریفتار و بلا
نئیله ییم ائى دوستان، من بى وفایا اوغرادیم؟

بدون شرح

زبان مادری زبان قلب و ذهن

زبان مادری زبان قلب و ذهن

فراهم نشدن آموزش به زبان مادری به معنای عدم رعایت فرصت برابر آموزشی و یادگیری است.

آموزشی که به زبان مادری دانش آموز فراهم نمی آید، او را در معرض بسیاری از آسیب های تحصیلی و اجتماعی قرار می دهد.

عدم توجه به آموزش و یادگیری زبان مادری، به اندازه دست کم 12 سال کودکان را از تجربه و اندیشیدن به زبان مادری باز می دارد. کودکان با محروم ماندن از یادگیری زبان مادری، زبان دل و ذهن خود را از دست می دهند و درست پس از پایان تحصیلات مدرسه ای یا دانشگاهی که وارد تجربه واقعی زندگی اجتماعی می شوند با کاستی حاصل از زبان مادری روبرو می شوند.

هر زبانی در جهان باز نمایانندۀ فرهنگی خاص است. زبان به مثابه یک پدیده اجتماعی حامل فرهنگ، لحن، طرز تفکر و طرز نگرش به جهان است. برتر از همه، آنچه می ­توان تصور کرد، محتوای زبان مادری است. زبان مادری، یگانه زبانی است که آمیخته با احساس یادگرفته می شود، احساسی که بدیلی برای آن وجود ندارد.

ادامه نوشته

فروش کتاب های ترکی خراسانی با ترجمه فارسی

کتاب های ترکی خراسانی با ترجمه فارسی :
۱- تمثیل و مثل 420 صفحه ۲۲۰۰۰ تومان
۲- ناغیلار بوقچاسی 415 صفحه ۲۲۰۰۰ تومان
۳ مثنوی یوسف و زلیخا 326 صفحه ۳۵۰۰۰ تومان
۴- نگاهی به ادبیات ترکان خراسان 430 صفحه ۴۵۰۰۰ تومان
سفارش در بخش نظرات

آیا خواندن و نوشتن زبان ترکی سخت است!

آیا خواندن و نوشتن زبان ترکی سخت است!

جوابی مختصر و مفید برای مغرضانی که به خیال خامشان می خواهند القاء کنند که؛ خواندن و نوشتن زبان ترکی( آزربایجانی، خوراسانی و ...) سخت است!

و برای این منظور، یکی دو مورد از کلماتی که مصوت جداگانه دارند و برای آنها در الفبای عربی و زبان فارسی معادلی وجود ندارد، به دلیل عدم تدریس زبان ترکی اعم از ترکی آزربایجانی، خوراسانی و ... در مدارس و نا آشنایی اکثریت ترکان ایران به صلابت و فصاحت زبان مادریشان به نحوی می خواهند روی این موضوع شانتاژ کنند.

دو نمونه از این موارد را که عمداً با غلط املایی و شاید هم به دلیل بی سوادی طراح چنین پستی مرتب در فضاهای مجازی به صورت گسترده پخش می شود را عیناً در ادامه نقل می کنم و بعد طرز صحیح املایی همان موارد را با هر دو رسم الخط عربی و لاتین به خدمت دوستداران فرهنگ و زبان مادری ترکی عزیزمان ارائه میدهم. در پایان قضاوت با شما.

ادامه نوشته