کلمه ترکی یاکامُوز زیباترین کلمه‌ی جهان درسال 2007

 

ازنمونه کلمات اصیل ترکی که در هیچ زبانی معادل ندارد، کلمه  " یاکامُوز" (Yakamoz)، است. این کلمه در ترکی به معنای انعکاس نور ماه در روی آب دریاست، که شب ها در روی آب مانند چشمک زنی می درخشد. این کلمه در زبان ترکی به معشوق نیز اطلاق میشود. این کلمه ازطرف هییت زبان شناسی آلمان به عنوان زیباترین کلمه جهان در سال ۲۰۰۷ ( ۱۳۸۷) برگزیده شد.

هرساله مسابقه‌ای با عنوان "زیباترین کلمه در جهان" توسط انستیتو‌ی روابط خارجی آلمان در اشتوتگارت برگزارمیشود.

در ماه اوت سال2007 دراین مسابقه نزدیک به ۶۰ کشور شرکت داشتند. هیئت داوران از بین حدود ۲۵۰۰ کلمه ارسال شده، کلمه ترکی "یاکاموز" به معنای "انعکاس ماه در آب"  را به عنوان "زیباترین کلمه جهان در سال ۲۰۰۷" معرفی کرد. کلمه چینی "هولو"(hulu)  به معنای "خر و پف کردن" و"ولنگتو" (volongoto)، که در زبان آفریقایی لوگاندا به معنی "بی‌نظم" است، به ترتیب درجایگاه دوم و سوم قرار گرفتند. در روز ۲۷ اکتبر از برندگان در برلین تقدیر ‌شد.

 زبان غنی و اصیل ترکی منبع این چنین ظرافت هاست که روح انسان را نوازش می دهد

  

قیز اوشاقلارینا عایید آذربایجان فولکلوریک شعری

قیز اوشاقلارینا عایید آذربایجان فولکلوریک شعری :

چیقیلی چیقیلی دور چای قوی ،

ائوی سوپور ناهار قوی ،

منیم آدیم حلیمه دیر ،

امیرکه دن گلمه دیر ،

امیرکه منیم اولسون ،

قیرمیزی دونوم اولسون ،

گئییم گئدیم تهرانا ،

تهراندا تویوم اولسون ،

قیزلار گلسین تویوما ،

قوربان اولسون بویوما !!!

اوجا یالواجیمیز بؤیله بویورموش

اوجا یالواجیمیز بؤیله بویورموش:
" تؤرک دیلینی اؤیره نین، چونکو اونلارین حاکمیتی چوخ اوزون سؤره جکدیر."
پیامبر اکرم چنین فرمود:
زبان ترکی را یاد بگیرید، چراکه حکومت آنها بسیار طولانی خواهد بود. (نقل از دیوان لغات الترک محمود کاشغری)

چندلطیفه از بهلول

۱- بهلول و قاضی : روزی بهلول نزد قاضی بغداد نشسته بود که قلم قاضی از دستش به زمین افتاد. بهلول به قاضی گفت: جناب قاضی کلنگت افتاد آنرا از زمین بردار.

قاضی بمسخره گفت : واقعاً اینکه میگویند بهلول دیوانه است، صحیح است. آخر قلم است نه کلنگ!

بهلول جواب داد:مردک، تو دیوانه هستی که هنوز نمیدانی.!! با احکامیکه به این قلم مینویسی خانه های مردم خراب می کنی. حال تو بگو این قلم است یا کلنگ؟!!!

۴- بهلول و تخت هارون: می گویند روزی بهلول _عاقل دیوانه نما_نزد هارون الرشید رفت و بر تخت او بنشست . غلامانِ خلیفه او را از تخت هارون پایین کشیدند و چنان کتک مفصلی به او زدند که از تن او خون جاری شد. پس ازچندی بهلول رو به هارون الرشید کرد و گفت:من یک لحظه برتخت تو نشستم،ببین که عاقبتم چه شد؛ تو که عمری بر روی این تخت نشسته ای بند بندت را از هم جدا خواهند کرد.!!!

ادامه نوشته

بهلول لطیقه لر

۱- دالي يانا بير زاد قوي : بیرگون بيرمجلسده آغ ساققاللار بهلول داننده ني دانلييب، نصيحت ائتدي لركي پوللاريني كؤرلاماييب دالي يانا بير زاد قويسون. بهلول اوزونده ن گئديب دئدي ياخشي بوندان سونرا . . .
بيرآزدان سونرا شام آرايا گلنده بهلول بير كاسا خؤره ك گؤتوروب داليسيندا گيزلتدي. شامين آراسيندا بيرده گؤردو لركي بهلولون داليسيندا پيشيك ر بوغوشورلار.دئديلر: بهلول گئنه نه ايش چيخارديبسان اوردا ؟
بهلول دئدي:بير ايش گؤرمه ميشم، بير زاد دالي يانا قويموشدوم ايندي ورثه لر اوستونده ساواشيرلار!!.

۲- بهلول داننده و بهلول ديوانه : بهلولا هم بهلول ديوانه دئيه رديلر هم ده بهلول داننده. بيرگون بيرنفر گليب بهلولا دئدي: بهلول داننده! منيم بير آز پولوم وار نه آليب ساخلاسام قازانار؟
بهلول دئدي:بير آنبار ده مير آل گؤنده بیر آفتافا سو تؤگ اوستونه آلتي آيدان سونرا سات. كيشي بو ايشي گؤردو ده مير لر پاس باسيب وزنلري چوخالدي سونرا ساندي چوخلو منفعت ائلدي.

بيري ده گلدي دئدي بهلول ديوانه منيم بير آز پولوم وار نه آليب ساخلاسام منه قازانار؟
بهلول دئدي: -گئت پوللاريين وئر سوغانا وور آنبارا گونده بير آفتافا سو تؤك اوستونه. كيشي همان ايشي گؤردو بيرنئچه آي گئچديكده گؤردو سوغان لارگؤوه ريب دام دوواري ده ليب ائشيگه چيخيب، هاميسي آرادان گئديب دير. گلدي بهلولون يانينا دئدي نه اوچون اونا اوجور يول گؤستردين بير ائله پول قازاندي منه بوجور دئدين وار يوخوم اليمدن چيخدي؟
بهلول دئدي: اومنه دئدي بهلول داننده من ده اونا داننده سؤزو دئديم. سن منه دئدين بهلول ديوانه من ده سنه ديوانه سؤزو دئديم.!!

خراسان شمالي گنجینه فرهنگها

آداب و سنن، موسيقي، پوشاك و صنايع دستي متنوعي مانند منبت وساخت ساز موسيقي و زيورآلات علاوه بر جذابيتي كه براي گردشگران دارد، بيانگر قدمت و تنوع اين خطه است. خراسان شمالي ازاستان‌هايي است كه زبان و لهجه‌هاي زيادي درآن متداول است و همين امر نشان از تنوع قومي دارد كه مي‌تواند بر جذابيت منطقه بيفزايد.

ادامه نوشته

آتالارسوزو (خوراسانی)

آت آلمَمیش آخورِنی دؤزَتَدَی.

اسب نخریده آخورش را درست میکند .

تا کاری نکرده ای در فکر کار پسین مباش .

_______________________________

آتْ بیلَرمیدان قَدرینی         اِشَّگَ میدان یاراشمَز

مَرد بیلَرمِهمان قَدرِنی     نامَردَه مهمان یاراشمَز

اسب میداند قدر میدان را       میدان زیبنده الاغ نیست

مرد میداند قدر مهمان را      مهمان زیبنده نامرد نیست

از این مثل درباره مهمان نوازی استفاده می شود.

ادامه نوشته

جذبه عشق

جذبه عشق منی جانب جانانا چکیر

عقل نن عشق منی هربیرئ بیریانا چکیر

عقل باش قویسام اگرحاصل اولاراصل مراد

مرغ شهبازکیمی سیرگلستانا چکیر

نفس باش قویسام ایدرچون منی رسوای خجل

عاقبت نفسی منی آتش نیرانا چکیر

شعراز: مرحم محبوب زوروم شیروانی

بیزیم ائلده هئچ اورکدن گولن یوخ!

ایللردیــر کی حســرتم من اوز ائلیمــده دیلیمـــه

ایچریمــده باغیریــرام،هئچ دردیمـی بیلــــن یـوخ.

 

داغی،داشی دولانیــــرام،ایتگینیمی تـاپــام مــن

های سالیـــرام دره ـ دوزه،هاراییمــــا گلــن یوخ.

 

مـن اوزومــه،اوز ائلیمــه،اوز دیلیمـــه یانیــــــرام

ایچین ـ ایچین آغلاییرام،گوز یاشیمی سیلن یوخ

 

نییـه گره ک اوز دیلیمی ایرنمـه ییــم،یازماییـــم؟

نه اولوبدور حاق سوزومــه جاوابا حووصله ن یوخ

 

بیزیم باغدا گوللر یانـیر،قونشــو باغی دریادیـــر

بونــا گــــوره اولانــلاردا اوتانـان یوخ،اولــــن یوخ

 

اوره ییمــده آغـلاییـــرام،گـولورمســه اوزده مــن

(یاشیل) بیل کی،بیزیم ائلده هئچ اورکدن گولن یوخ!

                   شئعر:عسگر علیائی کلیان(یاشیل)

پول بیر عجیبه شئیدیر!

جیب بوش، قوناق گلیبدیر اون بئش نفر ناهارا

« دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا »

لیقوان پنیری، بیرده خوی یاغینی گؤره نده

« دل میرود ز دستم صاحبدلان! خدا را! »

دوست- آشنادان اوچ آیدیر، گیزلنمیشم گل ، ای پول

« باشد که باز بینم دیدار آشنا را »

تیرلنمیشم آجیمدان، آرواد دئییر: پیانسان

« هات الصبوح هبوا یا ایهاالسکارا »

بیر حاله قالمیشیق کی، بیر چؤمچه یاغ، بیرآز قند

« اشهی لنا و احلی قبلة العذارا »

قوربانینام رییس جان ! گل بیر یاغ ائیله اعلان

« روزی تفقدی کن درویش بی نوا را »

علمی بوراخ بیر آزجا سیرتیق لیق اؤیره ن، اوغلوم

« کاین کیمیای هستی قارون کند گدا را »

آت رادیونو کناره آل بیر خبرچی آرواد

« تا بر تو عرضه دارد احوال ملک دارا »

باشماق تایی الینده، جلادکیمی دایانمیش

« دلبر که در کف او، موم است سنگ خارا »

بئش گون ریاستینده، اینجیتمه خلقی دوستوم

« نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا »

چون یوخ قولومدا قوت، قورخومدان ائله ره م من

« با دوستان مروت با دشمنان مدارا »

پول بیر عجیبه شئیدیر، بیر آزجا اولسا جیبده

« در رقص و حالت آرد صوفی پارسا را »

بیر یاغ ساتیرلار ایندی، آغ توکلری قارالدیر

« ساقی! بشارتی ده پیران با صفا را »

ات- یاغ کی یوخدورائوده، دادسیز اولور غذامیز

« گر تو نمی پسندی تغییر ده قضا را »

حافظ ! منی باغیشلا، گر دوز سوز اولدو شعریم

« ای شیخ پاکدامن معذور دار ما را »

رحمتلیک آرش آزاد

ترکيب واژه چشم و معانی مختلف آن

درفرهنگ و زبان تركي واژه هاي بسياري داريم كه، با افزودن پسوند و پيشوند، يا تركيب آنها با كلمات ديگر معاني و مفهوم مختلفي را بيان مي كنند مانند واژه گان گؤز، قاش، اوز و...
ترکيب واژه چشم و معانی مختلف آن و امثال، حکم هايي که واژه چشم در آنها بکار رفته است را در این پست آورده ایم امید که مورد توحه قرارگیرد.[1]

گؤز: چشم، چشمه، نظر، سوراخ، کشو،

گؤزه (بولاغين گؤ زه‌سی): مجرای چشمه

گؤز آلتی باخماق : نگاه پنهانی، زيرچشمی

گؤزائله‌مک: چشم چرانی، باچشم اشاره کردن

گؤزدن يايينماق: معدل فارسی ندارد (دررفتن، از نظر ناپدیدشدن)

گؤزدن ايتمک: از نظر دور شدن، جيم شدن

گؤزدن آتماق: کنايه از اعتنا نکردن، ازچشم انداختن

گؤزدن سالماق: از چشم انداختن، فراموش کردن

ادامه نوشته

کنایه های ترکی که با کلمه گٶز(چشم) ساخته شده اند

کنایه های ترکی که با کلمه گٶز(چشم) ساخته شده اند

گٶز– گٶزه ساتاشماق (کنایه ازهمدیگررادیدن و بهم رسیدن)

گٶزدن دوشمک ( کنایه از بی ارزش شدن و ازچشم افتادن)

گٶز گٶتورمه ک(چشم تنک داشتن)

گٶزوپیس اولماق(کنایه از بعد چشم بودن)

اٶزونو گٶزه سوخماق(کنایه ازخود نمایی کردن)

گٶزآلتی یئره باخماق(کنایه زیرچشمی نکاه کردن)

گٶزه گٶز وشمه مک (کنایه از ازچشم انداختن)

ادامه نوشته

نکاتي پيرامون رسم الخط زبان ترکي

خط(الفبای) زبان ترکی در قرون قديم (تا ظهور دين اسلام) دو خط گؤگ تورک و خط اويغوری بوده است که اين خطوط به ترتيب خط رسمی و مشترک تمامي ترکها را تشکيل می داده است که بعد از ظهور دين اسلام به تدريج الفبای عربی به صورت يک خط واحد بين اکثر مسلمانان مورد استفاده قرار گرفت. اين خط نوعی پيوند مشترک بين سه قوم بزرگ جهان اسلام (ترک،عرب، فارس) ايجادكرده بود، ولی با شروع قرن بيستم به تدريج دربيشتر کشورهای ترک ، خط لاتين و سيرليک جايگزين خط عربی گرديد. البته دراين زمينه دلايل منطقی درکشورهای ترک استدلال شده است. ازآن جمله می توان به امتياز فونتيک بودن خط لاتين اشاره کرد. زيرا اين خط برای آموزش و نگارش زبان ترکی به دليل اين که داری مصوتهای بيشتری نسبت به فارسی و عربی است و به خوبی  می تواند صائتهای زبان ترکی را درهنگام نگارش و تلفظ نمايش دهد، اشاره نمود؛ 

ادامه نوشته

غزل تورکی خراسانی(جاغاتایی)

وه كي بير قاتلغه آنداق زار و حيران من بو گون

كيم گؤزو زولفي كيبي مست و پريشان من بو گون

دوزخ اهلي كويمه‌كينگيزدين مينينگ آليمدا كؤپ

دئمه‌نيز كيم مبتلاي داغ هجران من بو گون

بس كي اطفال آتتي تاش سوزي هجران ووردو اوت،

لاله‌دَك باشتين آياغقا داغ ايله قان من بو گون

ايسته‌مم آباد اتيپ پند ايله اي ناصح مني،

كيم بيرَو سيلي غمي‌دن اسرو ويران من بو گون

اي حسيني، باشيم اوزره چتر ديكدور دودي آه

شكّ ائتمن دردي عشق اهليغه سلطان من بو گون

سلطان حسين بايقرا 

ریشه یابی قاشقایی با نگاهی بتاریخ ترکان

 

محققین و مورخین گذشته در مورد ریشه یابی کلمه قشقایی به استنادات مختلف مدلل، مشکوک و گاهی هم بی اساس متوسل شده اند. اما آنچه امروزه مورد قبول اکثریت زبان شناسان و پژوهشگران معاصر قرارگرفته چنین است:

کلمه ی قاشقایی(قشقایی) از دو قسمت (قاش + قایی) تشکیل شده است. از جزء اول کلمه (قاش) دو معنی برداشت میشود:1-پیشانی،طلیعه و پیش قراول 2-محرف(تحریف شده)کلمه ی قاچ که به معنای:

الف) بدو ، به سرعت حرکت کن ب) دونده چابک و سریع

ادامه نوشته

تاماهکار جوان قیز

جوان قیز بیر کیشی ایله پیادا کئچیتده قدم ووروردولار !

بو حینده مؤحتشم بیر ماشین اونلارین یانیندا ساخلادی . . .

جوان قیز کیشیدن آیریلیب تئز مؤحتشم ماشینا دوغرو گئتدی !!

کیشی اونا دئدی: هارا گئدیرسن ؟

قیز دئدی: اونون وار-دؤولتی سندن چوخدور و من اونونلا گئدیرم

ماشینین قاپیسینی آچدی و قاباق اوتوراجاقدا اوتوردو

و کیشینی پیادا کئچیتده تک بوراخدی . .

ماشین سوروجوسو اونا دئدی: من سنه گؤره دایانمادیم !!

- پس اوندا کیمه گؤره دایاندین ؟

سوروجو دئدی:

من سنین یانینداکی کیشی‌یه گؤره دایاندیم

او بو ماشینین ییه‌سیدیر, و من اونون سوروجوسویم . . . !!!!!!!

 یازان : حجةالاسلام عبدالصمد ملکی 

گفتگوی با آفتابگردان

 

گل آفتاب گردان رو به نور می چرخد و آدمی رو به خدا .

ما همه آفتاب گردانیم. اگر آفتابگردان به خاک خیره شود و به تیرگی ؛ دیگر آفتاب گردان نیست .
آفتاب گردان کاشف معدن صبح است و با سیاهی نسبت ندارد.
این ها را گل آفتابگردان به من گفت و من تماشایش می کردم که خورشید کوچکی بود در زمین و هر گلبرگش شعله بود و دایره ای داغ در دلش می سوخت .
آفتابگردان به من گفت: "وقتی دهقان بذر آفتابگردان را می کارد مطمئن است که او خورشید را پیداخواهد کرد" .
آفتابگردان هیچ چیز را با خورشید اشتباه نمی گیرد؛ اما انسان همه چیز را با خدا اشتباه می گیرد .
آفتابگردان راهش را بلد است و کارش را می داند او جز دوست داشتن آفتاب و فهمیدن خورشید کاری ندارد .

او همه زندگی اش را وفق نور می کند، در نور به دنیا می آید و در نور می میرد . نور می خورد و نور می زاید .
دلخوشی آفتابگردان تنها آفتاب است. آفتابگردان با آفتاب آمیخته است و انسان با خدا . بدون آفتاب ، آفتابگردان می میرد؛ بدون خدا انسان . "
آفتابگردان گفت: " روز که آفتابگردان به آفتاب بپیوندد، دیگر آفتابگردانی نخواهد ماند و روزی که تو به خدا برسی، دیگر " تویی " نمی ماند. و گفت من فاصله هایم را با نور پر می کنم، تو فاصله ها را چطور پر می کنی ؟ " 
آفتابگردان این را گفت و خاموش شد. گفتگوی من و آفتابگردان نا تمام ماند . زیرا که او در آفتاب غرق شده بود . 
جلو رفتم بوییدمش، بوی خورشید می داد. تب داشت و عاشق بود . خداحافظی کردم ، داشتم می رفتم که نسیمی رد شد و گفت: " نام آفتابگردان همه را یاد آفتاب می اندازد، نام انسان آیا کسی را به یاد خدا خواهد انداخت ؟ "

عرفان نظرآهاری

فرق جاذبه انیشتین با جاذبه نیوتن ...!!!

کاریکاتوری از جواد علیزاده (نقل از ماهنامه طنز و کاریکاتور)

جاغاتای سؤزلویونده- بیتگی‌، آغاج و مئیوه‌لر

جاغاتای سؤزلویونده- بیتگی‌، آغاج و مئیوه‌لر

حرمتلی اوخوجو ! الینیزده‌کی کیچیک مقیاسلی سؤزلوکده سهولریم اولا بیلر

و یاخود معیّن سؤزلر گؤزومدن یایینا بیلر. قصوروم اولسا دا، باغیش دیله‌ییرم !

یازی‌نین حاضرلانماسیندا منه صمیمی یاردیم گؤسترن «م. اژدری»

جنابلارینا تشکّرومو بیلدیریرم.

حسن اوموداوغلو  

ادامه نوشته

شعر ترکی خراسانی( جاغاتایی)

سوجوق‌رَكدير سوزونگ شهد و شكردين،

يوزونگ هم تازه‌راق گولبرگ تردين

كؤنگول بيمار بولدي، جانيم افكار

طبيبا، كئچمه‌گيل بو خسته‌لردين

ايكي ياريم تورور سن‌سيز يوره گيم

صدف‌دَك، كيم جدا بولغاي گوهردين

منه بار‌ايردي هجرينگده خطرلر،

وصالينگ ميني كئچوردي خطردين

گؤزوم ياشي بيگين توفراقه توشتوم،

خدارا سالماغيل ميني نظردين!

خدادن بي خبردور واعظ شهر،

نه سورار سن خبر اوْل بي‌خبردين!

گوذاري قيلمادينگ بير يول باشيمغه،

شيباني غم‌ده‌دير بو رهگذردين.

شيباني

نمونه کلمات ترکی در انگلیسی (3)

Yoghurt / ماست: در زبان تركى يوغورت از ريشۀ يوغورماق بمعناى ورز دادن و هم زدن گرفته شده است، يوغور به اضافۀ پسوند -وت.

Kayak / قايق: اين كلمه از ريشۀ كايماق و قايماق بمعناى سُر خوردن ميباشد و در زبان سرخپوستان كه بوميان اصيل آمريكا ميباشند و حدود 320 كلمۀ تركى در زبانهاى‌خود دارند وجود داشته و احتمال ميرود از طريق آنان بزبان انگليسى‌وارد شده است.

Cup / فنجان: قاب در تركى‌ به معناى‌ظرف بوده و  در فارسى‌بصورت بشقاب(ظرف خالى) در عربى‌بصورت قعب، كعب،‌و قأب و... بكار ميرود و جزو كلماتى‌است كه در لوحه هاى‌سومر نيز حك شده و احتمال ميرود از طريق تركى‌ سومرى وارد بيشتر زبانها شده است.

Khan / خان: اين كلمه بهمراه قاان،‌ خاقان و... از كلمات اصيل تركى‌است كه نيازى‌به توضيح ندارد.

Khanate / خانليق: برگرفته از ريشۀ خان ميباشد.

Dogma / اصيل: همان كلمۀ دوغما در تركى‌ميباشد.

Pagan / راهب: همان كلمۀ بئجان است كه در زبان تركى‌به معناى‌كاهن و راهب ميباشد.

Kebab / كباب ترك: كباب از غذاها‌يى است كه از طريق تركها به دنيا معرفى شده است.

Swan / قو: سونا در تركى‌ به معنا‌ى اردك نر ميباشد احتمال ميدهم اين دو كلمه يكسان باشند.

Dome / گنبد: دام در تركى به معنا‌ى پشت بام ميباشد و گنبد نوعى‌پشت بام با معمار‌ى شرقى‌است.

یازان : سونای

آزادی فکر

 

قول مشهوریست که فکرآزاد است و مادامی که کسی فکرش را درباره چیزی که برای اندیشیدن انتخاب می­کند عیان نسازد نمی­توان محدودش کرد. ازاین نگاه، فکرهرکسی را توانایی اش در تخیل و میزان تجربه اش محدود می­کند نه هیچ نیروی دیگری. ولی آزادیی ازاین دست که، آزادی طبیعی برای اندیشیدن درخفاست فاقد ارزش است.

برای اهل فکر دردآورو ناخرسند کننده است که اجازه نیابد فکرش با دیگران درمیان بگذارد و در این صورت است که فکر صاحب اندیشه برای دیگران بی مقدارخواهد بود.

 افزون­ترازاین، پنهان داشتن فکر، به ویژه فکری که می تواند برذهن دیگری اثرگذارباشد بسیار دشوارتراست. اگرتفکرِ شخص او را برآن دارد که ایده­ها و رسوم را، ایده و رسومی که عده­ای بر آن اساس خودشان را سامان می­دهند، به پرسش بگیرد، آن ها را به کناری بیفکند و روش های های بهتری را در مقایسه با روش های پیشین درنظر آورد. ....

ترجمه: دکتر محرم آقازاده

گولمه جه

بیر ناچاق آدام، حکیم یانینا گئدیب دئییر :

ای حکیم ! قارنیم چوخ پیس آغرییر .

حکیم دئییر : نه یئییب سن ؟

ناچاق دئییر : بوللو یانیق چوره ک !

حکیم ایسه گؤتوروب اونا گؤز داواسی وئریر .

ناچاق دئییر : ای حکیم ، منیم قارنیم آغرییر، گؤز داواسی نه ییمه گره ک دیر ؟

حکیم گولومسه ییب دئیر : گؤزلرین گورسه یدی یانیق چوره ک یئمس دین !

ترجمه فارسی : یک آدم مریض نزد دکتر رفته و می گوید:آقا دکتر بدجوری شکمم درد می کند. دکتر می پرسد: چه خورده اید؟ مریض می گوید: نان سوخته و زیاد خورده ام ! دکتر برای او داروی چشم نوشت .

مریض گفت: آفا دکتر شکم من درد می کند،  داروی چشم به چه دردی می خورد؟ دکتر بالبخندی گفت : اگر چشم هایت درست می دید نان سوخته نمی خوردید!!!

بازخوانی کلمات ترکی رو به فراموشی (5)

هم استانی محترم خراسان، ما ترکان به "سایه"، "کؤلگه Kölgə" می گوییم، هم استانی عزیز در زبان مادری ما، "آسمان" می شود "گؤی Göy"، هم استانی محترم ما به "مهمان"، "قوناق" می گوییم و قرار بود برای زبان مادری خود تلاش کنیم و کلمات ترکی رو به فراموشی را بازخوانی نماییم و نه اینکه چهار کلمه ترکی که نیز می دانید برباد دهید.

سینگیر: زگیل

سینگیر سوموروران: آخوندک

یئلپی: باد بزن

قجیر: کرکس

سی ییرتماق/ Sıyırtmaq: نوعی گره زدند

ایت بورنو: میوه گل نسترن

اریش/ Eriş: ظرف و ظروف

قیرخ آیاق: هزار پا

آرری/ Arrı: تمیز

ادامه نوشته

شعر فولکوریک خان چوپان

 

گئدين دئيين خان چوبانا
گلمه‌سين بو ایل موغانا
گلسه باتار ناحق قانا
آپاردي سئللر ساراني
بير اوجا بویلی بالاني

(برويد و به خان چوپان بگوييد
که امسال به مغان نيايد
اگربيايد به خون ناحق فرو ميرود
سيلها سارا را، بردند
يک فرزند بلند بالا را.)

آرپا چايي درين اولماز
آخار سويو سرين اولماز
سارا کيمي گلين اولماز
آپاردي سئللر ساراني
بير اوجا بویلی بالاني

(رودخانه ي آرپا عميق نيست
آب روانش سرد نيست
عروسي مانند سارا وجود ندارد
سيلها سارا را، بردند
يک فرزند بلند بالا را.)

آرپا چايي آشدي داشدي
سئل ساراني قاپدي قاچدي
هر گؤره‌نين گؤزو ياشدي
آپاردي سئللر ساراني
بير اوجا بویلی بالاني

(آرپا چاي گذشت و طغيان کرد
سيل سارا را قاپيد و فرار کرد
چشم هر بيننده اي اشک الود است
سيلها سارا را، بردند
يک فرزند بلند بالا را)

قالي گتير اوتاق دوشا
سارا يئري قالدي بوشا
چوبان الين چيخدي بوشا
آپاردي سئللر ساراني
بير اوجا بویلی بالاني

(قالي بياور و در اتاق پهن کن.
جاي سارا خالي شد
دست چوپان به نيستي رسيد و خالي شد
سيلها سارا را، بردند
يک فرزند بلند بالا را )

شاعر: نباتی

باباي مفقود الاثر!

باباي مفقود الاثر! باباي زخمي!

شاعر: عظیم زارع

اي پيش پرواز کبوترهاي زخمي! گیرم پدر یک آدم فرضیست‌، باشد! دور از تو سهم دختر ازاين هفته هم پر! تا ياد دارم برگي ازتاريخ بودي توي کتابم هر چه بابا آب مي داد اينجا کنار قاب عکست جان سپردم من بيست سالم شد هنوزم توي قابي! يک بار هم ازگير و دار قاب رد شو! برگرد! تنها يک بغل باباي من باش! اي دست هايت آرزو آرزوي دست هايم تنها تلاشش انتظار است و سکوت است شايد تو هم شرمنده ي يک مشت خاکي عيبي ندارد خاک هم باشي قبول است امشب عروسي مي کنم جاي تو خالي! اي عکس هايت روي زخم دل نمک پاش

باباي مفقود الاثر! باباي زخمي! تا کی فشار خون مادر بیست باشد ؟ پس کي؟! کي از حال و هواي خانه غم پر؟! یک قاب چوبی روی دست میخ بودی مادر نشانم عکس توی قاب می داد ازبس که ازاین هفته ها سر کوفت خوردم خوب یک تکانی لا اقل مرد حسابی ازسیم های خاردار قاب رد شو ها ! یک بغل برگرد تنها جای من باش ناز و ادایم مانده روی دستهایم پروانه ای که توی تار عنکبوت است جا مانده ای در ماجرای بی پلاکی یک چفیه یک ساک هم باشی قبول است پای قباله جای امضای تو خالی یک بار هم بابای معلوم الاثر باش

سئوگیلیم(عشق من)

سئوگیلیم،عشق اولماسا،وارلیق بوتون افسانه دیر
عشقیــده ن محــروم اولان،انسـانلیغــا بیگــانه دیر
سئـوگی دیـر،یالنیــز محببتــدیر حیــاتین جـوهــری
بیر کونـول کی عشق ذوقین دویماسا،غمخــانه دیر

(عشق من,اگر عشق نباشد هستی افسانه ای بیش نیست
کسی که از عشق محروم باشد, با انسانیت بیگانه است
فقط عشق و محبت جوهر حیات هستند
دلی که عشق را درک نکند، غمخانه است)

من اسیــر عشقییــم،اوز خـالقیمین،اوز یـوردومــــون
سئــومــه یـن اوز خالقینی،اوز یـوردونــو دیوانـه دیــر
قوی وطن داییم ایشیقلانسین،گوزه ل بیر شمع تک
کونلوم!اول شمعین ضییاسین سیر ائده ن پروانه دیر

(من اسیر عشق ملتم و وطنم هستم
کسی که به ملت و وطن خود عشق نورزد، دیوانه است
بگذار وطن دائم روشنایی بگیرد، همچون شمع زیبا
ای دل!اطراف روشنایی شمع را آن که سیر می کند، پروانه است)

نـازنیــن!رعنـــــا گـوزللــردیــر،بـاخیـرسـان هـر یـانــا
بس بو تورپــاق اینــدی بیر جنت دگیــل،آیـا نـه دیـر؟!
اولکـه میـزده گور نه لــر وار،باشقــا بیر عالـم ده ییک
هـر چیچک بیـر نـازنیــن!هر غنچـه بیــر جـانـانـه دیــر

(ای نازنین! به هر جا می نگری زیبا رویان رعنا را می بینی
این خاک بهشت نیست, پس چیست؟!
ببین! در وطن مان چه نعمتهایی وجود دارد، انگار عالم دیگری است
هر گل بسان نازنینی و هر غنچه بسان دلبری است.)

"واحید" - م من،سئوگیلیم،منده ن خیانت گورمه سن
شاعیــره م،عشقیم ده اوز قلبیـم کیمی مـردانــه دیــر

(من " واحد" ـ م، معشوقه ام!از من خیانتی نخواهی دید
شاعرم،عشقم نیز مانند قلبم از صفت مردانگی برخورداراست.).

ادامه نوشته

اصطلاحات فولکوریک ترکی اوقات شبانه روز

اصطلاحات فولکوریک ترکی مربوط به اوقات شبانه روز

این عبارات قبل ازاختراع ساعت به معنی امروزی بین مردم معمول بوده و درمحاورات بکار می بردند. ازآنجاکه این زمانها تقریبی و درنقاط مختلف و درطول فصلهای مختلف متفاوت هستند،بهتراست فقط اصطلاحات درنظر گرفته شوند و از ذکر ساعت صرف نظر شود.

دان یئری سٶکولنده : هوا هنوز تاریک است و ستارگان درآسمان هستندو اثری از روشنایی نیست. اما زمان بطرف پایان شب و سپیدی سحرمی رود که آنرا صبح کاذب گویندکه با صبح صادق فاصله دارد.

خوروزون اول بانی: اولین باری که خروس بانگ می زند ولی هوا هنوز تاریک است و خبری از روشنایی نیست.

شفق آتاندا: زمانی که فقط درافق شرق نوری پدیدار می شود.

خوروزون سون بانی: بانگ دوم خروس که اینبارخروس بدرستی آغاز شفق را اعلام می کند و صبح صادق است و اندکی بعد هوا روشن می شود.

شفق آتاز- شفق آتماز: شفق تاریک و روشن است

شفق سٶکولنده :شفق رو به روشنایی است

ادامه نوشته

ایدمان كیلاسیندا

مدرسه نین زنگی چالیندی. اوشاق لار سیرادا دورماق اوچون توو ایله قاچیب سیرالاندیلار.مقدس قورآن دان بیر قیسا سوره اوخونوب،دوعادان سونرا مودورون صحبتی باشلاندی: از برای اینكه ...

ادامه نوشته

افشار

"افشار"را کاشغری در دیوان‌ اللغات ‌الترک به شکل « اؤوشار/ اَفشر/ اَفشار» و رشیدالدین فضل‌الله همدانی درجامع‌التواریخ به شکل «آوشر»‌ ذکر کرده‌اند. نام پسر ارشد یولدوز (اولدوز) خان ابن اوغوز خان است. یولدوز خان پسر سوّم از سه پسر ارشد اوغوز خان می‌باشد. نوادگان و اعقاب سه پسر ارشد اوغوزخان را بوزوق (ایچ اوغوز) گویند. طایفه‌ی افشار در بیشتر مناطق ایران پراکنده‌اند. نادر شاه ازمشهورترین مردان طایفه‌ی افشاراست که بنیانگذار سلسله‌ی «افشاریه» درایران می‌باشد. تاریخ جهانگشای جوینی آن رابصورت یکی ازطوایف اتراک می داند. مع‌الأسف در عصر حاضر و در بیشتر مکاتبات و متون فارسی؛ نام روستاها و مناطقی که بنام طایفه‌ی ترک تبار افشار مسمّی هستند تحریف و به شکلهای نادرست ذکر می‌شود.