درباره نوشتار زبان تركي، (13)

درباره نوشتار زبان تركي، (گفتار سيزدهم):

قانون هماهنگي مصوّت ها: قبلاً گفته شد كه  مصوّت های زبان ترکی (سسلي لر) عبارتند از:

آ (a  )، او (u  )، اي (i  )، اَ (ə  )، اوْ (o  )، اﯙ (ü  )، اؤ (ö  )، ائ (e  )، اﯼْ (I  ).

مصوّت هاي: (آ، او، اوْ، ايْ) را مصوّت هاي ضخيم (قالين) و مصوّت هاي: (اَ، ائ، اي، اؤ، اﯙ) را مصوت هاي ظريف (اينچه) مي گويند.

يكي از قانون هاي مهم زبان تركي كه مختص اين زبان است و در ساير زبان ها وجود ندارد، اين است كه اگر در کلمه ای اوّلين حرف مصوّت هاي آن كلمه ضخيم (قالين) باشد، تمام مصوّت هاي آن كلمه ضخيم يا قالين خواهد بود. (به همين علت است كه كلمه نماز و محال در تركي ناماز  و ماحال تلفّظ مي شود و...).

نخستين مصوّت كلمه نقش بنيادي دارد و ساير مصوّت هاي كلمه تابع مصوّت اوّلي هستند. مثال،

الف : قوْناق، (مهمان)، آنا (مادر)، قوللوق (خدمت)، اوْدون (هيزم)، اوزون (دراز)، و ...

ب : ‌چؤره ك (نان)، ﻳﯚﻧـﮕﯚل (سبك)، اﯙره ك (قلب)، ائلچي (سفير)، و...

اگر توجه نماييد تمام مصوّت هاي گروه (الف) ضخيم و تمام مصوّت هاي گروه (ب) ظريف هستند.

نویسنده : محمد عرب خدری

دیلین اهمیّتی ندیر؟

دیلین اهمیّتی ندیر؟

دیل اینسانلار آراسیندا آنلاشماغی فراهم ائدن طبیعی بیر وسیله‌؛ اؤز قانونلاری ایچه‌ری‌سینده یاشایان و گلیشن جانلی بیر وارلیق؛ میلّتی بیرلشدیرن، قورویان و اونون اورتاق مالی اولان ایجتیماعی بیر مؤسیسه؛ مین ایللر بویونجا پیشرفت ائده‌رک مئیدانا گلمیش بیر ایجتیماعی قوروم؛ سسلردن هؤرولموش بیر آغ؛ کؤکو بیلینمه‌ین زامانلاردا آتیلمیش بیر گیزلی آندلاشما‌لار سیستمی‌دیر

ادامه نوشته

پاى بؤلوشمه ‏

 

بوداقلاردان باشلانمیشدی یازلاریم، ‏

گل پایلاشاق بو حیاتین وارلیغینی: ‏

بوداق منیم، چیچکلنن یازلار سنین.

ادامه نوشته

مولانانین شعرلری و ایمام علی‌نین (ع) معنوی مقامی

 

مولانانین شعرلری ایمام علی‌نین (ع) معنوی مقامینی ان گؤزل حالتده تصویره چکیب

مولانانین امیرالمؤمنین حقّینده دئدیگی شعرلر تاریخ بویوندا او حضرت حقّینده دئییلن شعرلرین ان گؤزلیدیر.

ایمام علینی(ع) معنوی جهتدن تحلیل ائدن و او حضرتین ایلاهی شخصیتین دوزگون تفسیر ائلیه‌ن مولانا اولوب کی بو ایشی ان گؤزل صورتده یئرینه یئتیریب.

ادامه نوشته

برخی از خصوصیات و عملكرد های نادرشاه افشار

اشاره : نادرشاه افشار این آخرین جهانگیر ترك و بنیانگذار دولت تركی افشار، به لحاظ فرهنگ و تاریخ تركی افشار، ایران و جهان اسلام از جهات بسیار دارای اهمیت است، جنبه هایی كه در تاریخ نگاری رسمی فارسی معمولا بدانها اشاره ای نمی شود. دراین پست به برخی دیگر از خصوصیات اخلاقی و عملكرد های مهم نادرشاه افشار اشاره می شود:

- نادرشاه موقعیت زبان تركی را ارتقاء داده است

-نادر شاه اقدام به چاپ پول به دو زبان فارسی و تركی كرده است

- نادر شاه كتیبه های چندی به زبان مادری خود تركی نویسانده است.

- زبان دیپلماسی نادر شاه زبان تركی بوده است.

- دوره حاكمیت  نادر شاه، تاثیر گسترده زبان تركی و نفوذ و ورود همه جانبه اصطلاحات و واژگان تركی در زبان فارسی است .

-نادرشاه افشار، شاهی و سروری در ایران، موروثی ایل جلیل تركمان بوده است.

- نادرشاه به دفعات مکرر بر ترک بودن خود تاکید کرده است.

- نادرشاه افشار همواره از هویت تركی پاسداری کرده است.

-نادرشاه برای اولین بار نیروی دریایی آذربایجان و ایران تاسیس کرده است.

گرامیداشت نادرشاه افشار در میان گروه های گوناگون انجام می شود.

ادامه نوشته

ائلیمه جانیمی قوربان وئررم

ائلیمه جانیمی قوربان وئررم

ائلیمه قوش قوزو قوربان ائدرم

ائلیمین تورک دیلینه فخر ائدرم

تورک لرین تاریخینه فخر ائدرم

اوجا بوی بابکینه فخر ائدرم

بیر گؤزل اوزلو آنا تومروسونه فخر ائدرم

تورک قیزیام وطنیمه فخر ائدرم

ائلیمین قدرتینه. شوکتینه باش ایرم

تانسو

گذر از جاده قدیم بدرانلو بجنورد

مدتی است بعدازظهر ها راهی جاده زیبا و ییلاقی معروف به جاده قدیم بدرانلو  در غرب بجنورد می شوم، گاهی با دوستان گاهی با خانواده و گاهی هم با خودم!

ادامه نوشته

دئیشدی(عوض شد)

دئیشدی مملكت، هر یان دئیشدی

كیشی- آرواد، قیز و اوغلان دئیشدی

 

دئدی دولدو جیبیم «حاجی فلانی »

چوخالدی لذتیم، یورقان دئیشدی!

ادامه نوشته

بیزه یاراشماییر اسیر یاشاماق

محمد تفی خان پسیاندان:

وطن شرفینی جانلا قورویاق

وطن دن دوشمنی بوسبوتون قوواق

بسدیر بو بطالت، بسدیر سرخوشلوق

قالخین،داها بسدیر، بسدیر لاقئیدلیک

بیزه یاراشماییر اسیر یاشاماق

آلچاق یاشاماقدان اؤلوم یاخشیدیر

بو اؤلوم اینسانا شرف بخش ائدیر

اگر توفنگ یوخدور،قیلینج یوخدورسا

دوشمنی یوموروقلا، آغاجلا قوواق

بیزه یاراشماییر اسیر یاشاماق

 

وطن تورپاغیندا مرد آددیملایاق

هر بیر مانعه نی سیندیریب آتاق

یوروش بابالارین تاریخینده دیر

ای ایگید اوغوللار، گلین، ووروشاق

بیزه یاراشماییر اسیر یاشاماق

وبلاگ ترکهای خراسان

یاشیل چای ایچمک اوچون، نئچه ندن!

بو یازیدا سیزه ندن یاشیل چای ایچمه‌یینیز لازیم اولدوغونو، ۱۰ سببله بیرلیکده آنلاتمایا چالیشاجاییق.

•  سرطان‌لا ساواشیر

•  کیلو وئرمه‌یه یاردیمجی اولور

• اورک(قلب) سکته‌سین ریسکینی آزالدار

•  بدنیزی نملندیریر

• سیزی، UVایشی‌نین(اشعه) قارشی‌سیندا قورویور

•  دیابئتی، کنترل آلتینا آلیر

• آلزایمر و پارکینسون کیمی خسته‌لیک‌لره قارشی

       یاشلانماغی گئجیکدیریر(تاخیر)

•  بدنین ایمنی سیستئمینی گوجلندیرر

ادامه نوشته

اقوام ترک‌تبار

ملتها و اقوام ترک‌تبار در بخش وسیعی از کشورهای آسیایی و اروپایی زندگی می‌کنند. محدوده سکونت اقوام ترک ازآلاسکا و شمال سیبری  قسمت هایی از مغولستان و چین، از غرب تا ایران ترکیه یونان و بلغارستان را در بر می گیرد از شمال تا شهر قازان و از جنوب غربی تا مرزهای لبنان و قسمتهایی از قبرس را فرامی‌گیرد

ترک‌تبارها و ترک‌زبان‌ها در کشورهایی همچون مغولستان، چین، روسیه، قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، تاجیکستان، افغانستان، ایران، آذربایجان، عراق، ترکیه، قبرس، یونان، سکونت دارند

گستره مهاجرت کنونی ترک‌زبان‌های آسیای کوچک بیشتر به سوی کشورهای اروپای مرکزی:آلمان، اتریش، سوئیس، فرانسه، انگلیس، آمریکا و استرالیا بوده، جوامع قابل توجهی در این کشورها تشکیل داده‌اند زبان‌های ترکی جزء زبانهای آلتاییک به شمار می‌روند.

اقوام ترک‌تبار : افشار ها، ازبکها، اویغورها، بیاتها، تاتارها، ترکمن‌ها، چوواشها، خلج‌ ها، قوم سالار، شاهسونها، قرقیزها، قزاق‌ها، قشقاییها، آذربایجانیها ، و ترکان خراسان و...... 

آرزو مختاری ایله دانیشیق

آرزو مختاری: هر یازدیغیم شعر سونوندا سئوگی شعری اولور

لوطفن اؤنجه اؤزونوزو تانیدین؟

آرزو مختاری، ۶۴ -جو ایلده خزل آیی نین ۲۰-جی گونونده آنادان اولموشام. اصلینده بنابلی یام اما اورادا دونیا یا گلمه میشم.

نه زاماندان شعر یازیرسینیز؟

اوشاقلیقدان آتامین کیتابلارین اوخویاردیم. ائله بونا گؤره ده شعره، ادبیاتا تئز یاخینلاشدیم. ۱۰ یاشیم واریدی ایلک شعریمی یازدیم. ایلک دفعه اولاراق آتامین تورکجه نوحه کیتابین اوخوماق منی تورک ادبیاتی ایله تانیش ائتدی.

ادامه نوشته

بررسی کلمله ترکی ییْغله‏ ماق یا آغلاماق

بررسی کلمه تورکی :  

ییغلاماق Yığlamaq

آغلاماق Ağlamaq

الف ) الف ) مردم شهر "بهار" استان همدان همانند ترکان خراسان كلمه "ییْغله ‏ماق" را به معنی و مترادف با كلمه "آغله ‏ماق/ آغلاماق" به معنای "گریه كردن" به كار می برند

ادامه نوشته

غزلیات فضولی با تصحیح استاد صدیق انتشار یافت

متن کامل غزلیات ترکی و فارسی حکیم ملا محمد فضولی بر اساس چاپ انتقادی استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق انتشار یافت.

زحمت جمع آوری ثمره‌ی تصحیح علمی استاد را آقایان شاهرخ نخعی و کریم اسدی کشیده‌اند. برای خرید این کتاب می‌توانید به این وبلاگ مراجعه کنید.

در ضمن آقای شاهرخ نخعی در ادامه‌ی فعالیت‌های هنری و ادبی که در طی سال‌های اخیر انجام داده‌اند گزیده‌ای از اشعار ترکی و فارسی ملا محمد فضولی را با صدای خوش‌آهنگ خود به همراه نوای دلنشین موسیقی دکلمه کرده‌اند. در زیر فایل یکی از دکلمه‌های ایشان را برای دانلود قرار می‌دهیم:

دانلود DOWNLOAD

ادامه نوشته

باباي مفقود الاثر!

باباي مفقود الاثر!

اي پيش پرواز کبوترهاي زخمي!

                                باباي مفقود الاثر! باباي زخمي!

گیرم پدر یک آدم فرضیست‌، باشد!

                        تا کی فشار خون مادر بیست باشد ؟

دور از تو سهم دختر ازاين هفته هم پر!

               پس کي؟! کي از حال و هواي خانه غم پر؟!

تا ياد دارم برگي ازتاريخ بودي

                        یک قاب چوبی روی دست میخ بودی

توي کتابم هر چه بابا آب مي داد

                         مادر نشانم عکس توی قاب می داد

ادامه نوشته

هر دیل بیر دونیا دئمک‌دیر

دیلینی قورومایان، دونیاسینی ایتیرر، فرقینده اولماسا بیله...

مرحله= آشاما  Aşama

گشایش= آچیلیم Açılım

ذهنیت= آنلاییش  Anlayış

امتیاز= آیریجالیق  Ayrıcalıq

غفلت= آیمازلیق  Aymazlıq

فرهنگ، کولتور= اکینج  Ekinc

انتقاد، نقد= اله‌شدیری Eleşdiri

ادامه نوشته

سالروز بازگشت آزادگان به کشور گرامی باد

٢۶ مرداد الروز بازگشت عزتمندانه آزادگان سرافراز را به میهن اسلامی گرامی باد

عدم آموزش به زبان مادری و عواقب آن

اشاره : انسان امروز به فکر حفظ بزرگترین میراث بشری خویشتن افتاده است، میراثی که در قرون اخیر، به تاراج اصحاب نسل ‌کشی و نژاد پرستی رفته است. پاسداشت زبانهای مادری بیش از هر جای دیگری، متوجه کشورهایی چون ایران است که دارای تنوع زبانی گسترده‌ای هستند تنوعی که  امری طبیعی، میراثی انسانی و سرمایه‌ای اجتماعی است. پاسداشت میراث ایرانی‌اسلامی، تنها درحفظ کتیبه‌ها و نسخه‌ها و سنگ ‌قبرها نیست، درحفظ میراث زنده‌ای بنام زبانهای مادری همه مردمان ایران و همه زبان‌های رایج در آن از جمله  ترکی، فارسی، کردی، عربی، بلوچی و غیره نیز هست.

ادامه نوشته

ائله بئله اولار!

یازان : دوكتورجئري

  مشه‌محرمين اوتوز بئش ياشي وار. دوننه‌جن، اوتوز بئش ايل ايدي بيلميردي گؤزلري ضعيف‌‌دير. مشه‌محرم اوغلونو آشيلاماق اوچون كندين ساغليق ائوينه آپارماسايدي، اورادا توخونوب داوا-درماني يئره تؤكمه‌سه‌ايدي، بللي دئييلدي داها نئچه-نئچه ايل دونياني بوز-بولانيق گؤره‌جك‌ايدي!

ادامه نوشته

ناله‌ی تار

خدا رحمتی"مرحوم حاج قربان سلیمانی"در مصاحبه می گفت : " دوستانم همه رفتن زیرخاک و آنچه مرا نگه داشته، دوتار است و من عاشق دوتار هستم.  همچنین استاد مرحوم حاج قربان سلیمانی نغمه‌های زیبایی به زبان ترکی در وصف حضرت پیغمبر (ص) اجرا کرده است، که شنیدنی است. روحش شاد.یادش ماندگار.

......

ناله‌ی تار، نی و تهدید دهل
چیزکی ماند بدان ناقور کل
پس حکیمان گفته‌اند این لحن‌ها
از دوار چرخ نیلگون بگرفته ایم ما
بانگ گردش‌ چرخ است اینکه خلق
می‌سرایندش به تارتنبور و به حلق
ما همه اجزای جان آدم بوده‌ایم
ازبهشت این لحن‌ها بشنوده‌ایم

۲۴/۰۳/۹۱

تقاضا برنامه راديویی به زبان ترکي

راديو استان خراسان شماليو برنامه به زبان ترکي

نویسنده : علی اکبر سراج اکبری

سالها قبل نامه سرگشاده اي تحت عنوان تقاضا برنامه راديویی به زبان ترکي از استاندار محترم استان خراسان شماليدر نشريات استان  به چاپ رسيد که پيرو آن در فضاي مجازي هم بارها موضوع نامه مطرح گرديد ولي دريغ از يک جواب و يا يک حرکت اميدوار کننده.  از اين جريان سالها مي گذرد. مصمم شدم که همان نامه را براي استاندار محترم فعلي بنويسمبه اين اميد که پژواک آن در صداي خراسان شمالي شنيده شود. انشاء.... 

ادامه نوشته

جنگ کرنال و نامه نادرشاه به سلطان محمود عثمانی

جنگ کرنال و نامه نادرشاه به سلطان محمود عثمانی

*اسنادی مربوط به ترک بودن نادر شاه افشار و مستنداتی از جنگ های مختلف نادر شاه و نامه نگاری ها و ارتباطات بین المللی

* نادر شاه در نامه به سلطان محمود عثمانی خود را ترک میخواند

* نادرشاه، سلطنت هندوستان را به محمد شاه گورکانی به علت داشتن دوحه ترکمانی، تفویض می کند

*تخت اهدائی نادرشاه افشار به سلطان محمود عثماني

*خنجر اهدائی سلطان محمود عثمانی به نادرشاه افشار

ادامه نوشته

هئچ وَخ «جوین» بیزی یاددَن چوخارمَه(1)

(ترکی خراسانی لهجه جوین)

هئچ وَخ «جوین» بیزی یاددَن چوخارمَه(1)

قِیش گِئدندَه، فَصل باحار گَلَندَه،

دَررَه لَردَه ، آغ قارلَه  اَررییَندَه؛

هَر طرَفدَن چِشمَه لَه اِیدِیرَندَه؛

قارَه بولوت، داغ اِستِئن نَن تورَندَه؛

ادامه نوشته

واژگان خانوادگي و خويشاوندي در زبان توركي

واژگان خانوادگي و خويشاوندي در زبان توركي

آبجي- آغاباجي.

آقا پسر - خان اوْغلان.

ازدواج - ائوله نيش. ائولنمه.

ازدواج كردن - ائولنمك. باش بير اوْلماق. اوْيلانماق.

ازدواج كردن با زن بيوه – قودوزلانماق.

بچه - بيچه. پيتا. چاغا. چوْجوق. بئچه. بالا. اوشاق. ياورو.

ادامه نوشته

بجنورد پایماسی(2)

بهبود مرادی(ائلچی بئی) : بو منظومه نی آذاربایجان تورک وطنداشلاریم آدین نان خراسان تورک سوی داشلاریما اتحاف ائدیرم اصلینده حورمتلی شاعیره میز  خانیم سوسن قاسم آبادی (آنا)خاتینا خطابا یازمیشام چونکه بیلیرم خراسان تورکجه میزده بویوک شاعیرلربو ائلده یاشایبلار یارادیبلار ایندی ده یازیلاریارادیللار : تقی خسروی و  شیروانلی و بهمن رنجبرا ن و علیرضا محمودی و جلال قلیزاده و عرب خدری و علی اکبر سراج اکبری و....

بجنورد پوئماسی (2)

ائللر سیزه سالامیم وار اوزاقدان

گوزلیکدن آلما کیمین یاناقدان

بجنورد شهری ایشیق وئرن چراغدان

ادامه نوشته

استاد حاج مسعود ابراهیمی شاعر آذربایجانی

بیو گرافی و زندگی نامه حاج مسعود ابراهیمی شاعر آذربایجانی از شهرستان ماکو پلدشت بقلم خود

بسم الله الرحمن الرحیم

بنده حقیر حاج مسعود ابراهیمی به شماره شناسنامه 544صادره از ماکو فرزند شیخ عباس ابراهیمی گئجوتی از دیار قهرمان پرور آذربایجان غربی در روستای گئجوت از توابع شهرستان ماکو اول بهمن ماه یکهزار و سیصد و بیست و هفت هجری شمسی پا به عرصه وجود نهادم . تحصیلات ابتدائی را تا کلاس چهارم ابتدائی در همان روستا و بقیه تحصیلاتم را در شهرستان ماکو تا اخذ دیپلم (سال یکهزار و سیصد و چهل و هشت ه.ش) ادامه دادم و بعد از خدمت مقدس سربازی با لباس سپاه دانش در شهرستان بانه کردستان به خدمت اداره آموزش پرورش شهرستان سلماس در آمدم (سال یکهزار و سیصد و پنجاه و یک ه.ش) در سال 1352در چالدران در مدرسه حکیم اوحدی مشغول تدریس شدم. بقیه خدمتم را با اخذ مدرک فوق دیپلم تا زمان بازنشستگی در مدارس مختلف شهرستان پلدشت (ابتدائی- راهنمایی- دبیرستان) به تدریس پرداختم و حال حاضر مقیم شهرستان پلدشت می باشم.

ادامه نوشته

کوراوغلی، شاعری بزرگ و از بزرگان و مفاخر درگز

کوراوغلی، شاعری بزرگ و از بزرگان و مفاخر درگز


نویسنده : بهمن رنجبران

✓ کوراوغلی ایشان یا آیدین کوراوغلی، از شعرا و عرفای معروف ترک و ترکمن بوده و اهل اتک درگز می باشد.

کوراوغلی حکایت و اشعارعاشقانه غریب شاه صنم، کوراوغلی با نواهای، چگورهای دوزهی بخشی ها زینت بخش مجالس درگزیها است. کوراوغلی، مورد احترام مختوم قلی فراغی، شاعر و عارف نامدار، بوده است. خانواده و مخصوصا پدر کوراوغلی در بین قبایل ترکمن و ترک های درگزی از احترام و اعتبار بالایی برخودار بوده، مختومقلی، دراین باره چنین می گوید :

اول مردینگ اوغلید ورمرد دوپدری

کوراوغلی قرداشی سرخوشدور سری

(یعنی او پسر مرد بزرگی است،

و کوراوغلی برادری سرخوش است .)

ادامه نوشته

دانلود اردبیل لوحه لری باصدای استاد صدیق

يكي از كتاب‌هاي شعر دكتر حسين محمدزاده صديق كتاب  «اردبيل لوحه‌لري»است. ايشان اشعار اين كتاب را با صداي خود خوانده‌اند. با صداي استاد، نواي تار همراهي مي‌كند. احساس، غيرت، صميميت و رقّت قلب ايشان را به راحتي مي‌توان در لحن و لرزش صدايشان حس كرد و با آن همنوا شد. آن چنان كه گاه بغضي سنگين گلوي شنونده‌ي را مي‌گيرد.

در اين پست بخش اول صداي استاد را قرار ‌داده ایم. ضمن تبريك به مناسبت فرا رسيدن عيد مبارك فطر اين اثر زيبا و شنيدني را به شما دوستداران استاد تقديم مي‌كنیم امید که مورد توجه قرار گیرد.

دانلود

حاضیر لایان : 1-سيد احسان شكرخدا 2-داور اردبیلی

بجنورد پایماسی(1)

(نمایی از پارک ملی بئش قاراش- بجنورد)

بجنورد پایماسی

آنا⁽¹⁾ کیمین شاعیرین وار بجنوردوم

سنین اوچون شعیر یازار بجنوردوم

تورکی دیلین دیری ساخلار بجنوردوم

 

من سئویرم بجنورد شهرین اوجاغین

بئش قارداشین بوتون بیرین بیجاغین

سنده دیرسه گوزل قیزیم⁽²⁾ ساچاغین

ادامه نوشته

ناز ایله میسن

ناز ایله میسن 

چوخلار اینجیکدی کی، سن اونلارا نازایله میسن

من ده اینجیک کی، منیم نازیمی آز ایله میسن   

( خیلی ها آزرده هستند که به آنها ناز کرده ای )

( من آزرده هستم که چرا به من کم ناز کرده ای )

 

ائتمیسن نازی بو ویرانه کونولده سلطان

ائوین آباداولا، درویشه نیاز ایله میسن

( ناز تو سلطان قلب ویرانۀ من شده است )

(خانه ات آباد که به درویش نیاز کرده ای )

ادامه نوشته